linksom ... naar de molens.
De molens worden meestal met bussen of vol geladen auto’s bezocht
over een smalle dijk met levensgevaarlijke bochten.
Benader de molens vanaf de plaats waar zij thuis horen ... de polder. Papendrecht ligt aan
de rand van het Groene Hart. Zet de auto neer, drink een kop koffie in ons Centrum en
fiets een tocht van ca. 25 km dwars door de polders naar Kinderdijk. Een schitterende
tocht, Hollandser kan haast niet.
Beschrijving
Natuurlijk is het leuk even door de educatieve tuin te wandelen, de paddenpoel te bekijken
en misschien zijn er al een aantal educatieve punten klaar. Maar daarna gauw op de fiets
gestapt. Vanuit ons centrum rechtsaf, bij T-kruising rechtsaf. Bij de provincialeweg
rechtsaf. Na 400 m. de weg oversteken, richting Oud-Alblas, langs de molen en over de
brug. Dit is de Zijdeweg, deze blijven volgen richting Streefkerk. Voor de eerste brug
linksaf langs het water van het Achterwaterschap. Dit fietspad uitrijden langs de molens
tot op de dijk, hier rechtsaf. Na ca. 1,5 km in Nieuw Lekkerland rechts af de Middelweg
op, deze ca. 400 meter uitrijden en linksaf slaan de smalle Tiendweg op. Deze weg tot even
voor Streefkerk uitrijden. Hier rechtsaf de Zijdeweg op. Deze weg blijven volgen tot aan
het centrum.
Historie
De Alblasserwaard heeft een rijke historie. Op de donken vond bewoning plaats vanaf 4100 tot 1000 jaar v. Chr. De weg tot Streefkerk was de eerste westelijke dijk van de Waard rond 1300. De ontginning vond plaats in slagen, dat zijn de sloten, die haaks op de dijk werden gegraven. De historisch mooie dorpen en stadjes aan de Lek zoals Nw. Lekkerland, Streefkerk, Nieuwpoort, Langerak en de verschillende soorten molens.
Convenant
Om dit moois te bewaren hebben de inwoners van de Alblasserwaard met het Provinciaalbestuur een convenant gesloten. Hier in zijn ook de E(cologische) H(oofd) S(tructuren) opgenomen. Dat zijn de wegen, die de grotere natuurgebieden met elkaar verbinden.
Flora en Fauna
In de winterdag tref je kol- en brandganzen. De Grote zaagbek, Tafel-
en Kuifeend in het Achterwaterschap. Ook de Aalscholver, Fuut, Meerkoet, Kok- en
Stormmeeuw zijn aanwezig. Met veel geluk is soms de Blauwe kiekendief en de Slechtvalk te
zien.
In de zomerdag is langs het Achterwaterschap Rietzanger, Kleine karekiet, Rietgors en
Bosrietzanger te horen en soms te zien. Kievit, Grutto en Tureluur zijn in de weilanden.
In de eendenkooi hoor je de bosvogels. Op de dijk na ca. 400 meter is
een pad naar beneden. Daar gaan zitten, je hebt een goede kans op Purperreigers, Bruine
kiekendief en misschien Zwarte stern en Visdief.
Langs het achterwaterschap staan o.a. de volgende planten: Kale jonker, Kattestaart,
Pinksterbloen, Dotter, Veenpluis, Gele Lis, Echte Valeriaan, Koninginnekruid, Echte
koekoeksbloem, Egelboterbloem, Waternavel en Moeraskartelblad. Maar ook Spaanse ruiter,
Grote boterbloem, Bittere veldkers, Poelruit, Tormentil, Margriet, Kruipganzerik,
Wateraardbei en je hebt kans op orchideeën.
Mooie plekjes
(1+2) Zijn de "Peilmolen", een grondzeiler voor bemaling, van 1819 en iets verder op de molen "De Hoop" een stellingmolen, voor het malen van veevoer. (3) De Zijdebrug over de wetering met randen van riet. (4) De eendenkooi. Deze kooi bezit vijf kooiarmen. Let ook op de borden, die aangeven dat binnen bepaalde grenzen niet gejaagd mag worden. Aan de westzijde is een plasdras weiland, let op grutto’s en tureluurs.(5) Dit is het laagste stuk van de Waard. De kinderen van de heer van Giessen kregen de molens in beheer vandaar de naam "Kinderdijk". Er zijn 19 molens allemaal uit de eerste helft 18e eeuw. Het westelijke deel is de Neder- en het oostelijke deel de Overwaard. De molens zijn grondzeilers en bovenkruiers. De ronde molens in de Nederwaard uit 1738 uit steen en de achtkantige houten molens van de Overwaard met rietbedekking. De boezems en molens van Kinderdijk vormen het eindpunt van de uitwatering van de Nederwaard en de Overwaard naar het laagste punt. Overtollig grondwater en regenwater worden via de sloten, weteringen en vlieten met poldermolens geloosd op de boezem, bijvoorbeeld de Alblas of het Achtwaterschap. Van hieruit wordt het water via de molenbatterijen van Kinderdijk opgemalen naar het buitenwater of (indirect) eerst naar de Hoge Boezem om van daaruit bij laag buitenwater te lozen op de rivier. Uitwatering geschiedde aanvankelijk door "natuurlijke lozing" met sluizen. Door stijging van het rivierwaterniveau en het inklinken van de Alblasserwaardse bodem moest men in de loop der eeuwen overgaan tot getrapte bemaling. Tegenwoordig wordt de bemaling door elektrisch aangedreven vijzelmalen verzorgd. (6) Het gemeenlandshuis aan de Overwaard is uit 1581. Op de fraaie gevelstenen zijn afgebeeld wapens uit het Hoogheemraadschap. Op de lekdijk moet je eens op de boerderijen letten. In vroeger eeuwen moest de dijk regelmatig opgehoogd worden. Dat is nog te zien aan sommige boerderijen aan de dijk die soms tot aan de zolderramen in de dijk gebouwd lijken te zijn. Uiteraard is het andersom. De boerderijen stonden er al en de dijk is steeds hoger gemaakt. (7) De Schoonenburgsche Heuvel is een donk en bestaat uit, opgestuwd, fijn zand van na de IJstijd. Door het inklinken en dus inzakken van het zachte veen komen de stukken met zand boven het maaiveld te liggen. De Schoonenburgse heuvel is met een hoogte van 5,5 meter boven het maaiveld en een oppervlakte van 3 ha. de hoogste donk in de Alblasserwaard. De naam is ontleend aan het kasteel Scoeneborg van de Heren van de Lek. Zij gingen op rooftocht bij de ambachtsheerlijkheden (dorpen), in de 13e eeuw In 1450 is het kasteel afgebroken. Stenen van dit kasteel zijn bij de sloop gebruikt voor de bouw van de toren van Streefkerk. De donken waren vluchtplekken voor bewoners. In 1952 werd op deze donk een vuurstenen bijl gevonden uit het Neolithicum (4000 voor Chr.). Deze bijl is in het museum de Koperen Knop te bewonderen. (8) De tiendwegen zijn in de middeleeuwen dwars door de polder aangelegd. Via deze wegen werd de belasting in natura over het gewas (tienden, dus 10% ) aangeboden en afgevoerd. Als je van de Tiendweg bent afgeslagen ziet je aan je rechterhand en later aan je linkerhand een Wiel. Deze ronde meertjes zijn ontstaan bij dijk doorbraken. De grond werd door een draaikolk van water uitgegraven en meegesleurd. Let wel de Alblasserwaard is 33 maal overstroomd geweest.
