Rabiës is een levensgevaarlijke infectieziekte. Dieren én mensen kunnen de ziekte krijgen door een beet, krab of lik van een besmet dier. Dan is direct een behandeling nodig, anders is de ziekte dodelijk. Meld het bij de NVWA als een dier misschien besmet is met rabiës. Dit is verplicht.
Wat is rabiës?
Rabiës is een ziekte die bij dieren en mensen voorkomt. De oorzaak is een virus. Bijna alle zoogdieren kunnen rabiës krijgen. In Nederland komt rabiës alleen voor bij vleermuizen. In Oost-Europa en buiten Europa ook bij andere dieren, bijvoorbeeld bij honden, katten, vossen, dassen en apen.
Bekijk onderstaande video over rabiës of lees meer over rabiës: waar het voorkomt, welke vormen er zijn en hoe mensen en dieren besmet kunnen raken.

NVWA Explainer: rabiës.
PRESENTATOR: Een dodelijke infectieziekte voor dieren, maar ook voor mensen. Ik heb het over rabiës. Rabiës wordt ook wel hondsdolheid genoemd en komt vooral voor bij honden en katten. En in het wild, bijvoorbeeld bij vossen en vleermuizen. Er zijn meerdere varianten van het rabiësvirus. De 2 bekendste zijn de vleermuis- en de klassieke variant. De vleermuisvariant is minder gevaarlijk, ook omdat mensen veel minder snel in contact komen met vleermuizen. De klassieke variant kan onder andere via zwerfhonden en katten, overgedragen worden op mensen. In Nederland en de rest van West-Europa, is de kans op de klassieke rabiësvariant heel klein. Maar in populaire vakantielanden zoals Marokko, Turkije, Egypte, Thailand en Zuid-Afrika, komt deze vorm van hondsdolheid wel regelmatig voor. Maar wat is rabiës precies? Hoe kan je het oplopen? En nog belangrijker, hoe kun je voorkomen dat je besmet raakt?
SABIENA FEENSTRA, arts infectieziektenbestrijding RIVM: Rabiës is een dodelijke ziekte als je niet op tijd een behandeling krijgt. Rabiës kun je krijgen door een krab of een beet van een zoogdier dat geïnfecteerd is. Het virus zit in het speeksel van dat zoogdier. In Nederland komt rabiës alleen voor bij sommige soorten vleermuizen, maar in veel andere landen komt rabiës ook voor bij andere zoogdieren, zoals honden en katten. Als je naar een land gaat waar rabiës veel voorkomt, is het verstandig om je vooraf te laten vaccineren. En verder is het belangrijk om contact met zoogdieren zoveel mogelijk te vermijden, zodat je niet gebeten of gekrabd wordt. Als je toch gebeten of gekrabd wordt, dan is het verstandig om direct contact op te nemen met een arts of met de alarmcentrale van je ziektekostenverzekering, om zo snel mogelijk een behandeling te krijgen. Dat is ook belangrijk als je al gevaccineerd bent, want dan heb je soms nog wat extra vaccinaties nodig om je immuunsysteem weer op te peppen.
PRESENTATOR: Nederland is officieel rabiësvrij verklaard en dat willen we graag zo houden. Je weet nooit zeker of een dier besmet is met rabiës, aangezien het een tijdje duurt voor het zichtbaar wordt. Neem daarom niet zomaar dieren mee terug uit het buitenland. En wil je toch dat schattige hondje of leuke katje uit het buitenland meenemen? Dan gelden daar strenge regels voor. 1: een dier moet minstens 15 weken oud zijn. Voor sommige landen buiten de EU geldt zelfs dat de pup minstens 7 maanden oud moet zijn. Dit zijn de landen waar een hoger risico op rabiës is. 2: het dier moet gechipt zijn. 3: honden en katten moeten een gezondheidscertificaat en een geldige vaccinatie tegen rabiës hebben. 4: met dieren van binnen de EU mag je pas 21 dagen na de rabiësvaccinatie naar Nederland reizen. En reis je uit een land met een hoog risico op rabiës, dan moet er 30 dagen na de vaccinatie een bloedtest zijn gedaan, waaruit blijkt dat de vaccinatie ook echt werkt. Na de bloedtest geldt dan nog een wachttijd van 3 maanden voordat het dier naar de EU kan reizen. De NVWA ziet erop toe dat iedereen zich aan de regels houdt. We controleren bijvoorbeeld of dieren goed zijn gevaccineerd tegen rabiës. Op deze manier proberen we rabiës buiten onze grenzen te houden.
SUSAN HOOGENDOORN, dierenarts NVWA: Houd je je niet aan de regels en voldoet je dier niet aan de invoereisen, dan riskeer je meerdere boetes en kan je dier zelfs in quarantaine moeten, waarbij je dan ook zelf de gemaakte quarantainekosten moet betalen. Al met al veel regels, veel potentiële problemen. Dus denk echt goed na voordat jij je dier vanuit het buitenland wilt laten overkomen. Misschien zit jouw toekomstige huisgenoot wel gewoon hier in Nederland in het asiel.
PRESENTATOR: Ga je met je eigen dier naar het buitenland? Informeer dan minstens 6 weken voor vertrek bij je dierenarts, welke vaccinaties en bloedtesten je moet laten uitvoeren. Hier wordt zowel bij aankomst op je bestemming, als bij terugkomst, op gecontroleerd. Vraag je dierenarts dus ook naar de regels die gelden voor de terugreis. Het land kan weer heel andere uitreisregels hebben, dan waar je op de heenreis mee te maken had. Dit verschilt ook per land en het kan ook verschillen per land binnen de Europese Unie. Wil je meer informatie? Check dan de tips en adviezen op onze site: nvwa.nl/rabies.
[Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Logo Rijksoverheid.]
Hoe herken ik rabiës?
Bij dieren herkent u rabiës aan agressie of plotseling veranderend gedrag. Agressieve dieren proberen te bijten en krabben. Andere symptomen zijn spierkrampen en kwijlen. Lees meer over symptomen bij dieren.
Kijk voor ziekteverschijnselen bij mensen op de website van het RIVM. Daar leest u ook wat u moet doen als u misschien zelf besmet bent.
Wat kan ik doen tegen rabiës?
- Neemt u een hond of kat mee uit een ander land, bijvoorbeeld na vakantie? Dan is vaccinatie verplicht. Ook moet er vaak een bloedtest worden gedaan.
- Neemt u uw hond of kat mee naar het buitenland, bijvoorbeeld voor vakantie? Laat het dier vaccineren. De meeste landen stellen dit verplicht. Sommige landen stellen ook een bloedtest verplicht.
Meer over deze belangrijke voorzorgsmaatregelen leest u op de pagina Op reis met mijn huisdier.
Lees wat u nog meer kunt doen om een uitbraak van rabiës te voorkomen.
Meldplicht voor rabiës
Rabiës is besmettelijk en erg gevaarlijk. Daarom moet u het direct melden als u vermoedt dat uw dier rabiës heeft. Neem ook direct contact op met de dierenarts.
Hoe kan ik melden?
Meld een mogelijke besmetting direct bij ons, via het Landelijk meldpunt dierziekten: 045 - 546 31 88.
Lees meer over wanneer u een melding moet doen over rabiës.
Mijn dier is misschien besmet met rabiës
Is uw dier misschien besmet met rabiës? Neem geen risico en houd uw dier weg bij mensen en andere dieren.
Wij komen bij u langs om te onderzoeken of het echt om rabiës gaat. Zo nodig nemen we passende maatregelen. Dit zijn wij verplicht. Hiermee kunnen we voorkomen dat de ziekte zich verder verspreidt in Nederland, en dat er meer dieren en mensen in gevaar komen.
Wat doet de NVWA tegen rabiës?
Rabiës is een bestrijdingsplichtige ziekte. Wij nemen maatregelen nemen als we een melding krijgen over een dier dat mogelijk besmet is.
Ook controleren we of honden en katten die uit het buitenland naar Nederland komen wel gevaccineerd zijn tegen rabiës en of er een bloedtest is gedaan.
Lees meer over onze taken.
Nog vragen over rabiës?
- Heeft u nog vragen over deze besmettelijke ziekte? Met vragen kunt u terecht bij uw eigen dierenarts of huisarts.
- Heeft u vragen over de bestrijding van rabiës door de NVWA? Neem dan contact op met ons Klantcontactcentrum. Bel 0900-03 88.
