Antwoorden op vragen van Nieuwsuur over het beschermen van medewerkers in slachthuizen (5 juli 2020)

Op het moment dat de maatregelen tegen corona werden aangescherpt heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) medewerkers opgedragen de richtlijnen van het Rijk en van het RIVM te volgen en zoveel mogelijk vanuit huis te werken. Als het noodzakelijk was om werkzaamheden op locatie uit te blijven voeren heeft de NVWA prioriteit gegeven aan het waarborgen van de veiligheid van haar medewerkers. Dit betekent concreet dat medewerkers is opgedragen om tijdens het werk altijd de richtlijnen van het Rijk en het RIVM te volgen en werkzaamheden te staken als dat niet mogelijk is. Ook heeft de NVWA daar waar nodig aanvullende maatregelen genomen om haar medewerkers te beschermen, bijvoorbeeld door medewerkers te adviseren extra persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken vanaf het moment dat deze voor medewerkers beschikbaar waren. De NVWA heeft hierbij gehandeld op basis van de informatie van de Rijksoverheid en het RIVM die op dat moment beschikbaar was.

De keuringswerkzaamheden door toezichthoudend dierenartsen van de NVWA en hun officiële assistenten van KDS zijn aangemerkt als cruciale beroepen in verband met de voedselvoorziening. Zonder aanwezigheid van dierenartsen en assistenten van KDS kan er in slachthuizen niet worden geslacht. De NVWA begrijpt dat het voor medewerkers in cruciale beroepen moeilijk en spannend is om werkzaamheden op locatie uit te blijven voeren. De NVWA heeft daarom veel aandacht gehad voor zorgen en vragen die bij medewerkers leven en heeft waar dat nodig en mogelijk was extra maatregelen genomen.

Verder heeft de NVWA slachthuizen op 23 maart 2020 per brief opgeroepen om protocollen op te stellen waarin staat hoe bedrijven ervoor zorgen dat de RIVM-richtlijnen worden nageleefd. Op 23 mei 2020 heeft de NVWA samen met de Inspectie SZW slachterijen nogmaals nadrukkelijk gewezen op hun verantwoordelijkheid om te zorgen voor een veilige werkomgeving, waaronder de plicht om te zorgen dat er conform de RIVM-richtlijnen gewerkt kan worden.

Antwoorden op vragen

Waarom liepen tijdens de lockdown-maatregelen nog steeds stagiaires mee? Waarom is dit na een tijdje stilgelegd, maar weer hervat voordat er vanuit de overheid versoepelingen werden aangekondigd?

Wat vindt u ervan dat een practitioner die in het begin vraagt waarom er nog stagiaires meelopen als antwoord krijgt dat het volstrekt onduidelijk is hoe lang alles gaat duren en de continuïteit wel gegarandeerd moet worden?

Na het van kracht worden van de coronamaatregelen heeft de NVWA besloten alle opleidingen, stages en niet-noodzakelijke werkzaamheden in slachterijen op te schorten. Een groep van 17 toezichthoudend dierenartsen die hun interne praktijkopleiding bijna hadden afgerond en in het laatste deel van hun inwerkperiode zaten, hebben deze praktijkopleiding afgerond en zijn ingezet voor de werkzaamheden waarvoor ze tot dan toe waren opgeleid.

Vanaf 15 juni 2020 heeft de NVWA noodzakelijke opleidingen weer opgestart. Hierbij worden alle noodzakelijke maatregelen getroffen om medewerkers te beschermen tegen besmetting met het coronavirus.

Waarom werden dierenartsen op verschillende slachthuizen ingezet? Was het niet beter verplaatsingen te beperken vanwege het besmettingsgevaar? Wat is er met de suggesties van medewerkers om dit te doen gedaan?

Worden medewerkers nu nog steeds op verschillende slachthuizen ingezet?

De NVWA heeft ervoor gezorgd dat toezichthoudend dierenartsen zo veilig mogelijk hun werk konden doen en heeft medewerkers zoveel mogelijk op hetzelfde slachthuis ingezet. Ook zijn verplaatsingen van medewerkers zoveel mogelijk beperkt. Vanwege de beperkte capaciteit en wisselende keuringsaanvragen van bedrijven is het niet mogelijk alle dierenartsen iedere dag in hetzelfde slachthuis in te zetten.

Wat vindt u ervan dat de senior toezichthoudend dierenartsen 23 maart aan Jan Meijer mailen “wij voelen ons in de steek gelaten door ons hogere management”?

En de STDA’s over de NVWA schrijven dat “die hen op alle mogelijke manieren in de steek laat”?

Het is goed dat dit soort signalen van de medewerkers direct worden gemeld bij het hoger management. De NVWA heeft na het van kracht worden van de coronamaatregelen ook extra maatregelen genomen om interne signalen sneller op te pakken en problemen op te lossen. Zo heeft het management van de NVWA dagelijks contact met het management van KDS en is er regelmatig overleg tussen teamleiders en medewerkers. Teamleiders hebben de instructie om goed in gesprek te blijven met hun medewerkers en medewerkers worden zeer regelmatig per nieuwsbrief geïnformeerd over ontwikkelingen en maatregelen. Om interne signalen sneller en beter te duiden hebben de afdelingshoofden van Keuren ook enkele keren per week overleg met een afvaardiging van de senior toezichthoudend dierenartsen van de afdelingen levend vee, roodvlees- en pluimveeslachthuizen. Ook monitort de NVWA of de RIVM-maatregelen in slachthuizen goed nageleefd worden, en wordt actie ondernomen als hier niet aan wordt voldaan (bijvoorbeeld door het werk tijdelijk stil te leggen en het slachthuis opdracht te geven te zorgen voor een veilige werkomgeving). Zo heeft de NVWA op 23 maart de slachthuizen aangeschreven om noodzakelijke maatregelen te nemen in het kader van het werken conform RIVM-richtlijnen, ook ter bescherming van de veiligheid van medewerkers van NVWA en KDS.

Hoe beoordeelt u het dat uit een enquête van de senior dierenartsen van begin mei blijkt dat bijna de helft van de ondervraagden (48,9%) zegt dat ze regelmatig in situaties komen waarbij de 1,5-regel niet gehandhaafd kan worden?

Deze enquête is op 29 april 2020 uitgevoerd om signalen van toezichthoudend dierenartsen op te vangen en beter te kunnen duiden en kwantificeren. Uit de enquête bleek dat 49% van de ondervraagden regelmatig in situaties komt waarbij de 1,5 meter niet wordt nageleefd. Deze enquête toonde aan dat het verstandig was om medewerkers in slachthuizen uit te rusten met extra persoonlijke beschermingsmiddelen en hiertoe is toen ook besloten. Verder is gekeken welke werkzaamheden op een andere manier kunnen worden uitgevoerd, bijvoorbeeld door toezicht meer op afstand uit te voeren. Ook heeft de NVWA opdracht gegeven voor een arbeidshygiënisch onderzoek dat is uitgevoerd door de arbeidshygiënische expert van de NVWA en een externe deskundige. De uitkomsten van dit onderzoek zijn gedeeld met de slachthuizen waar dierenartsen van de NVWA werken en de NVWA heeft de aanbevelingen uit dit onderzoek ter hand genomen. Informatie over de naleving van de RIVM maatregelen binnen slachthuizen is gedeeld met de Inspectie SZW, die verantwoordelijk is voor het toezicht op de arbeidsomstandigheden, waarna de Inspectie SZW een aantal inspecties in slachthuizen uitvoert.

Directie Keuren heeft zelf arbeidshygiënisch onderzoek uitgevoerd. Wat was daarvan de uitkomst?

Dit arbeidshygiënisch onderzoek is uitgevoerd door de arbeidshygiënische expert van de NVWA en een externe deskundige en is gepubliceerd op de website van de NVWA.

Hoe vindt u zelf dat u tijdens de coronacrisis bent omgegaan met de veiligheid van NVWA-medewerkers die in de slachthuizen werken?

Medewerkers met wie Nieuwsuur sprak, kwalificeren het als ‘nalatig’. Wat vindt u daarvan?

De NVWA heeft steeds gehandeld op basis van de beschikbare kennis en wetenschap van dat moment. Gegeven de onduidelijkheid rondom het coronavirus heeft het management op basis van de informatie die op dat moment bekend was, gekeken hoe de veiligheid van de medewerkers zoveel mogelijk kon worden geborgd. De NVWA heeft hierbij ook aan professionals gevraagd om de NVWA hierbij te adviseren en te ondersteunen. Daarbij heeft de NVWA de richtlijnen van het RIVM steeds als uitgangspunt gehanteerd. Daar waar ondanks de door de slachterijen genomen maatregelen niet conform de RIVM-richtlijnen kon worden gewerkt, heeft de NVWA medewerkers opgedragen om het slachtproces per direct te stoppen, totdat aan deze onveilige situatie een einde is gekomen en bedrijven er werk van hebben gemaakt om de naleving van de RIVM-richtlijnen beter te implementeren. Dit is 4 keer toegepast.

Wanneer was voor u duidelijk dat de slachthuizen een potentiële coronahaard zijn?

Er is meer onderzoek nodig naar de oorzaak van het vóórkomen van COVID-19 in slachthuizen. Daarom is het RIVM gevraagd hier nader onderzoek naar te doen en wordt er ook in een aantal slachthuizen onderzoek uitgevoerd. Vermoedelijk spelen transport en huisvesting van arbeidsmigranten en specifieke productieomstandigheden in slachthuizen een rol. Verder zijn de verschillende departementen (VWS, SZW, LNV) en betrokken instanties (GGD’s, Veiligheidsregio’s, ISZW, NVWA) doorlopend in overleg over de aanpak van de problematiek rond slachthuizen.

De NVWA heeft slachthuizen in een brief van 23 maart 2020 opgeroepen om protocollen op te stellen waarin is opgenomen hoe bedrijven ervoor zorgen dat de RIVM-richtlijnen worden nageleefd. Op 23 mei 2020 heeft de NVWA samen met de Inspectie SZW (ISZW) slachterijen nogmaals nadrukkelijk gewezen op hun verantwoordelijkheid om het werk conform de RIVM-richtlijnen uit te voeren. Daar waar ondanks de door de slachterijen genomen maatregelen niet conform de RIVM-richtlijnen kan worden gewerkt, heeft de NVWA de mogelijkheid om het slachtproces direct te stoppen, totdat aan deze onveilige situatie een einde is gekomen en bedrijven er werk van hebben gemaakt om de naleving van de RIVM-richtlijnen beter te implementeren. De minister van LNV heeft de sector hier ook expliciet voor gewaarschuwd, alsook voor mogelijk ingrijpen van de veiligheidsregio.