NVWA reactie op RTL uitzending over listeria (02-09-2021)

RTL Nieuws brengt donderdag 2 september een item over de listeriabesmetting bij vleesverwerker Offerman, waarvan de vestiging in Aalsmeer in januari 2020 definitief is gesloten. Aanleiding voor de hernieuwde aandacht is een WOB-verzoek, waarmee RTL deze kwestie vanaf 2016 heeft uitgediept. Desgevraagd heeft de NVWA vanuit openheid en transparantie haar beleid en inzet toegelicht langs de volgende lijn.

We willen allemaal dat ons voedsel veilig is. De kans op een besmetting met listeria is gelukkig klein, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn. Bedrijven moeten er primair zelf voor zorgen dat de producten die ze verkopen veilig zijn. De NVWA ziet erop toe dat bedrijven de juiste maatregelen nemen om gevaren voor consumenten te voorkomen of direct te herstellen als er iets misgaat.

NVWA-controles 2016-2017

Vleesverwerkingsbedrijf Offerman uit Aalsmeer moest dus zelf voorkomen dat er listeria in schadelijke hoeveelheden op hun producten zit (boven de wettelijke Europese norm). De NVWA heeft bij controles in 2016 en 2017 een paar keer listeria aangetroffen, en daarop de benodigde maatregelen genomen. De risico-inschatting was echter laag; de aanwezigheid van listeria was onder de norm.

We hebben ook administratieve tekortkomingen gezien in de houdbaarheidsstudies. We hebben inspectie uitgevoerd en Offerman daarop aangesproken. Offerman heeft een waarschuwing gekregen omdat de houdsbaarheidsstudies niet op orde waren. Een herinspectie na drie maanden heeft destijds, mede door andere prioriteitstelling, helaas niet plaatsgevonden.

Nieuwe technologie 2019

Eind juli 2019 stelde het RIVM door middel van nieuwe technologie vast dat er een koppeling was tussen een lopende uitbraak en een product van Offerman uit 2017. Toen heeft de NVWA direct uitgebreid onderzoek ingezet om vast te stellen waar de bron lag. Tijdens dat onderzoek eind augustus 2019 werden overschrijdingen van de norm voor listeria geconstateerd, al was nog niet duidelijk dat Offerman ook daadwerkelijk de bron van de lopende uitbraak was.

Tekortkomingen in schoonmaak

Begin oktober 2019 bleek vervolgens dat een locatie van Offerman zeer waarschijnlijk de bron van de uitbraak was. De betreffende ziekteverwekker was namelijk ook gevonden in de productieruimte en in producten van Offerman. Verder bleek uit het onderzoek dat tekortkomingen in schoonmaakprocedures waarschijnlijk de oorzaak van de besmetting in dit bedrijf zijn geweest.

De productie is meteen stilgelegd en er is een grootschalige terughaalactie ingezet van de producten uit de locatie in Aalsmeer, waarop de NVWA heeft toegezien. Voordat deze productielocatie weer in gebruik genomen kon worden, heeft de producent de benodigde verbeteringen aangebracht die de voedselveiligheid hebben verhoogd. De NVWA zag toe op de implementatie daarvan, voordat de productie weer mocht worden opgestart.

Voedselveiligheid geen garantie

Honderd procent voedselveiligheid is helaas niet te garanderen en het uitsluiten dat mensen daar ziek van worden helaas ook niet. De productie van levensmiddelen is over het algemeen niet steriel, en daarom is er altijd kans op een besmetting, ondanks inspanningen van bedrijven om dit te voorkomen en ondanks inzet van de toezichthouder die hier op toeziet.

De NVWA blijft zich inspannen om uitbraken zoals die bij Offerman te voorkomen door bedrijven aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om zo hygiƫnisch mogelijk te werken en door te controleren of bedrijven zich aan de wettelijke eisen houden. Recente aanpassingen in het toezicht die daar verder aan bijdragen zijn o.a. het nieuwe interventiebeleid waarbij sneller tot boetes wordt overgegaan, meer aandacht in het toezicht voor schoonmaakprocedures en prioritering van herinspectie in vergelijkbare situaties.