Weblog

Eerlijk duurt het langst

Naast directeur van de Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA-IOD) ben ik ook een boerenzoon. Het doet mij daarom pijn om te zien dat in sommige delen van de sector fraude toeslaat. Dit gevoel had ik ook afgelopen maandag tijdens de doorzoekingen in Limburg in ons onderzoek naar mestfraude. Of er daadwerkelijk is gefraudeerd, bepaalt de rechter uiteindelijk. Maar hiervoor zijn sterke aanwijzingen, anders krijgen wij geen toestemming van de rechter-commissaris om tien panden binnen te vallen.

Johan Oppewal schreef naar aanleiding van deze actie het artikel ‘Te creatief met regels’ (Boerderij, 20 november 2018). Hierin schrijft hij dat ‘de grens tussen praktisch omgaan met regels en fraude niet altijd helder is’. En dat ‘handige jongens’ die ‘zich slim staande houden in barre tijden’ ‘nog geen fraude plegen’. Dat is waar, maar ik verwacht van een vakblad als de Boerderij een analyse die een slag dieper gaat.

Grijs gebied misbruikt

Ik zie in mijn dagelijkse werk hoe een grijs gebied, ingewikkelde regelgeving met veel uitzonderingen, ook misbruikt wordt om fraude te plegen. Exportfraude met bloemen of fruit naar Rusland lijkt onschuldig maar gaat gepaard met witte dozen, valse certificaten, corruptie door betaling aan de grens of corruptie van tracking en tracing. De belangen zijn zeer groot in deze miljardenbusiness, en fraude kan de exportpositie van Nederland op den duur bederven. Laboratoriumfraude door het niet melden van positieve (dus ongunstige) laboratoriumuitslagen ondermijnt rechtstreeks het vertrouwen in ons stelsel van voedsel- en voederveiligheid. Fraude met de mest, zelfs als dit door een kleine minderheid gebeurt,  is niet alleen slecht voor de kwaliteit van ons drinkwater, maar bederft ook de markt voor wie wel eerlijk werkt en zet de derogatie op het spel. Fraude met visquota door verhandelen van ‘zwarte’ vis is niet alleen oneerlijk ten opzichte van wie wel belasting betaalt, maar zet ook onze belangen in Brussel op het spel. Witlof die ten onrechte als biologische witlof wordt verkocht is prima te eten, maar ondermijnt op termijn het vertrouwen in ons voedselsysteem.

Aandacht voor eerlijk product

Het is voor boeren die in de knel zitten verleidelijk om het grijze gebied te betreden of zelfs fraude te plegen; er is sprake van grote financiële belangen. Als dit dan aan het licht komt wordt vaak gewezen op regelgeving die inderdaad vaak ingewikkeld is, op administratieve rompslomp of op te strenge normen. Ik mis in het artikel in de Boerderij dat het betreden van het grijze gebied tussen ‘praktisch omgaan met regels’ en fraude in alle opzichten slecht is voor de hele sector. De regels zijn er niet voor niets. Het naleven ervan zorgt voor een eerlijke markt, veilige producten voor mens en dier en het beschermen het milieu en vertrouwen van de consument. Ik gun de sector een cultuur waarin minder aandacht is voor slachtofferschap van ingewikkelde regelgeving en juist meer aandacht is voor ondernemerschap als voedselproducent van een eerlijk product. Eerlijk duurt het langst en is de enige weg naar een eerlijke prijs. Dat is iets waar ik als boerenzoon in geloof.

Dit blog is eerder verschenen op Boerderij.nl (27 november 2018)

Over de auteur

Roel Stevens is directeur Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de NVWA (NVWA-IOD).

Reactie toevoegen

U kunt hier een reactie plaatsen. Ongepaste reacties worden niet geplaatst. Uw reactie mag maximaal 2000 karakters tellen.

Uw reactie mag maximaal 2000 karakters lang zijn.

Reacties

  • Beste Antje,

    Wij pleiten regelmatig voor eenvoudigere regelgeving om zo onbedoelde fouten te voorkomen. Dit neemt niet weg dat ook bij eenvoudige regelgeving er altijd een grijs gebied zal zijn waar de sector in haar eigen belang beter weg kan blijven. De rechter beoordeelt uiteindelijk of onbedoelde fouten wel of geen fraude zijn.

    Van: Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit | 11-12-2018, 17:22

  • Prima betoog. Wat ik er dan weer in mis feit dat de complexiteit en veelheid van regels fouten in de hand werkt. Hoewel onbedoeld wordt dit officieel als fraude aangemerkt. Da's ook wel een aandachtspunt.

    Van: Antje kingma | 28-11-2018, 15:31