Ginkgo of Japanse notenboom

Voor consumenten

Wisselwerking tussen kruidenpreparaten met ginkgo (Ginkgo biloba) en geneesmiddelen

Kruidenpreparaten met ginkgo kunnen een effect hebben op de hoeveelheid van een geneesmiddel in het lichaam. Kruidensupplementen met ginkgo hebben een effect op de activiteit van bepaalde enzymen waardoor de werking van een geneesmiddel kan worden versterkt of verminderd. De tot nu toe gevonden effecten zijn gering en tegenstrijdig. Kruidenpreparaten met ginkgo hebben een effect op de bloedstolling. Hierdoor kan bij gelijktijdig gebruik van een kruidenpreparaat met ginkgo en antistollingsmiddelen de tijd die het bloed nodig heeft om te stollen langer worden. Gelijktijdig gebruik van kruidenpreparaten met ginkgo en antistollingsmiddelen wordt daarom afgeraden. Het is van belang uw arts en apotheker op de hoogte te stellen dat u kruidenpreparaten met ginkgo wilt gaan gebruiken of gebruikt. In overleg met de arts of apotheker kan worden besloten of een kruidenpreparaat met ginkgo wel of niet kan worden gebruikt.

Voor artsen en apothekers

Interactie tussen kruidenpreparaten met ginkgo (Ginkgo biloba) en geneesmiddelen

Kruidenpreparaten met ginkgo hebben een effect op de bloedstolling. Verder kunnen kruidenpreparaten met ginkgo een effect hebben op de hoeveelheid van een geneesmiddel in het lichaam omdat ze een remmend effect hebben op cytochroom P450 (CYP)2C9, CYP2C19 en CYP3A4, maar ook een inducerend effect op CYP2C9, CYP2C9 en CYP3A4, afhankelijk van het kruidenpreparaat. Dit kan als gevolg hebben dat de plasmaspiegel van een geneesmiddel hoger of lager wordt. De tot nu toe gevonden effecten door inductie of inhibitie van enzymen en transporteiwitten zijn gering en tegenstrijdig. Echter, een combinatie van kruidenpreparaten met ginkgo met geneesmiddelen waarbij een kleine verandering van bloedwaarden al gevolgen heeft, kan gevoelig zijn voor een interactie. In dat geval is voorzichtigheid geboden. Een klinisch relevante toename van de bloedstollingstijd is gevonden bij gebruik van kruidenpreparaten met ginkgo. Er wordt daarom bij het voorschrijven van antistollingsmiddelen aangeraden om na te gaan of de patiënt kruidenpreparaten met ginkgo gebruikt of wil gaan gebruiken en zo ja, de bloedstolling van de patiënt te monitoren of het gebruik van kruidenpreparaten met ginkgo direct te laten staken of niet te laten starten. Er lijkt geen reden te zijn om te adviseren het gebruik van kruidenpreparaten met ginkgo niet te starten of te stoppen in combinatie met andere geneesmiddelen maar zoals aangegeven is voorzichtigheid geboden in combinatie met geneesmiddelen met een smal therapeutisch raam (zoals psycholeptica).

Kleurschema waarin de ernst van de gevolgen van wisselwerking tussen kruidenpreparaten met ginkgo en geneesmiddelen wordt getoond.

Werkingsmechanisme van de interactie

Antistollingsefect

Kruidenpreparaten met ginkgo hebben een antagonistisch effect op de plaatjesactiverende factor (PAF) en hebben in vitro een remmend effect op de aggregatie van bloedplaatjes. In verschillende onderzoeken met vrijwilligers zijn zowel geen als wel effecten op de stolling gemeten. Ook zijn er verschillende casussen die een interactie tussen kruidenpreparaten met ginkgo en antistollingsmiddelen suggereren. Het valt dus niet uit te sluiten dat kruidenpreparaten met ginkgo een effect hebben op de bloedstolling.

Inductie of inhibitie van CYP-enzymen en geneesmiddeltransporteiwitten

In enkele onderzoeken met vrijwilligers is gevonden dat kruidenpreparaten met ginkgo kunnen leiden tot inductie van CYP2C9, CYP2C19 en CYP3A4, maar ook tot inhibitie van CYP2C9, CYP3A4 en P‑glycoproteïne. In in vitro-onderzoeken is gevonden dat kruidenpreparaten met ginkgo PXR (pregnane X-receptor) kunnen activeren. PXR reguleert de transcriptie van verschillende CYP’s, evenals de transcriptie van een aantal geneesmiddel‑transporters, waaronder P-glycoproteïne. Ook kan inductie van onder andere CYP3A4 plaatsvinden; CYP3A4 is betrokken bij het metabolisme van veel geneesmiddelen.

Onbekend werkingsmechanisme

Uit onderzoeken bij de mens is gebleken dat langdurig gebruik van kruidenpreparaten met ginkgo de plasmaconcentratie van digoxine verlaagt. Het is onbekend via welk mechanisme dit gebeurt. Er is geen effect gevonden op de maximale plasmaconcentratie.

Referenties

  • Abad MJ, Bedoya LM, Bermejo P. An update on drug interactions with the herbal medicine Ginkgo biloba. Curr Drug Metab 2010;11(2):171-181.
  • Bijsluiter Geriaforce. SmPC, producent, 2010.
  • Bijsluiter Tavonin. SmPC, arts, 2012.
  • Bone KM. Potential interaction of Ginkgo biloba leaf with antiplatelet or anticoagulant drugs: what is the evidence? Molec Nutr Food Res 2008;52(7):764-771.
  • Colalto C. Herbal interactions on absorption of drugs: Mechanisms of action and clinical risk assessment. Pharmacol Res 2010;62(3):207-227.
  • Hermann R, von Richter O. Clinical evidence of herbal drugs as perpetrators of pharmacokinetic drug interactions. Planta Medica 2012;78(13):1458-1477.
  • Hu Z, Yang X, Ho PC, et al. Herb-drug interactions: a literature review. Drugs 2005;65(9):1239-1282.
  • KNMP besliskaart interactiebeoordeling.
  • Natural Standard.
  • Shi S, Klotz U. Drug interactions with herbal medicines. Clin Pharmacokinetics 2012;51(2):77-104.
  • Shord SS, Shah K, Lukose A. Drug-botanical interactions: a review of the laboratory, animal, and human data for 8 common botanicals. Integrat Cancer Therapies 2009;8(3):208-227.
  • Stanger MJ, Thompson LA, Young AJ, Lieberman HR. Anticoagulant activity of select dietary supplements. Nutr Rev 2012;70(2):107-117.