Microbiologie

De ziektelast veroorzaakt door pathogene oftewel ziekteverwekkende micro-organismen en virussen afkomstig van levensmiddelen is over de jaren gestaag terug gelopen, maar is nog altijd aanzienlijk.

Ziekteverwekkers kunnen in alle stadia van het productie- en distributieproces op eten terecht komen. De kosten voor de Nederlandse samenleving worden geschat op €100 miljoen per jaar voor zorg en verloren arbeidsdagen.

Dierpathogenen die ook de mens ziek kunnen maken, de zoönosen, veroorzaken ongeveer de helft hiervan. Bacteriën verschillen sterk van elkaar en virussen zijn nog weer heel anders. Methoden die effectief het ene micro-organisme beheersen hoeven lang niet altijd effectief te zijn voor een ander. In tegenstelling tot chemische contaminanten kunnen bacteriën groeien en sterven gedurende de tijd dat ze zich in de keten bevinden. Sommige kunnen zelfs toxines, ziekteverwekkende eiwitten, maken. Alles bijeen genomen is het veld van de levensmiddelenmicrobiologie daarom erg complex.

Kosteneffectieve maatregelen

Het bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) heeft voor het thema microbiologie als doel de ministers van VWS en LNV en de NVWA te adviseren over maatregelen die tegen redelijke kosten het eten nog veiliger maken.

Misschien zou het in theorie mogelijk zijn alle ziektegevallen door micro-organismen uit eten te voorkomen, maar de kosten, zowel in geld als in vermindering van de kwaliteit van het eten, zouden zo hoog zijn dat dit niet meer redelijk is. Het is zinloos een paar ziektegevallen te voorkomen met maatregelen die miljarden zouden kosten. Investering van hetzelfde bedrag in de gezondheidszorg zou veel meer opleveren.

Antibioticumresistentie

Een bijzonder geval is de resistentie van micro-organismen tegen antibiotica. Als iemand geïnfecteerd raakt met een resistente ziekteverwekker, dan is de ziekte moeilijker te behandelen.

Dieren die voor de productie van voedingsmiddelen worden gehouden, zijn soms behandeld met antibiotica om ziekten te bestrijden. Over de jaren heen zijn veel bacteriën resistent geworden tegen 1 of meerdere antibiotica.

Het bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) laat onderzoeken hoeveel van de resistentie in de humaan medische sector zijn oorsprong heeft in de agrarische. Ook onderzoeken we samen met vele partners welke maatregelen de ontwikkeling van antibiotica resistentie van micro-organismen uit de landbouw het beste tegen gaan.

Belangrijke aandachtsgebieden

Het BuRO brengt gevraagd en ongevraagd advies uit op allerlei terreinen. Op het gebied van microbiologie zijn er een aantal belangrijke aandachtsgebieden.

Voorkomen van pathogene micro-organismen op groenten

Enkele grote uitbraken van ernstige infectieziekten bleken te zijn veroorzaakt door ziekteverwekkers die via mest op de groenten terecht gekomen waren. Het RIVM onderzoekt in opdracht van BuRO of vers te eten groenten veilig zijn in dit opzicht.

Voedselgebonden virussen

Het RIVM en BuRO werken samen aan de ontwikkeling van een systeem om voedselgebonden virusuitbraken beter te kunnen opsporen. Betere kennis van de oorzaken kan helpen dergelijke uitbraken in de toekomst te voorkomen.

Voorspellende microbiologie

Er zijn veel voorschriften voor producenten van levensmiddelen die tot doel hebben microbiologische risico’s te beheersen. Al die voorschriften maken innovatie van producten en methoden lastig.
BuRO neemt deel aan een groot project dat wiskundige modellen gaat ontwikkelen die voorspellen of het eten veilig is op het moment dat de consument het eet. Dit gebeurt op basis van gegevens over de toestand eerder in de keten om te kijken of veranderingen in het productieproces veilig zijn.