Een voltreffer voor volksgezondheid

Karin Janssens, medewerker advisering bij de divisie Juridische zaken

Soms heb je in mijn werk van die zaken die heel spannend zijn, omdat ze maatschappelijk gezien een enorme impact kunnen hebben. Zo’n zaak had ik in 2018. Die zaak ging over Amsterdam Arena – nu de Johan Cruijff Arena en ging over het instellen, aanduiden en handhaven van het wettelijke rookverbod. Het stadion had uit zichzelf al een rookverbod ingesteld. Dus ze hadden bordjes opgehangen dat er niet mocht worden gerookt, maar daar werden bezoekers niet strikt aan gehouden. Er werd dus wel gerookt. Omstanders die er last van hadden, hebben daar bij de NVWA over geklaagd. Daarop zijn onze inspecteurs gaan kijken. Op dat moment was er een voetbalwedstrijd gaande en er werd in bepaalde delen inderdaad volop gerookt.

Karin Janssens
Beeld: ©NVWA

Het ging in eerste instantie om de vraag of er in de Amsterdam Arena wel of niet een wettelijk rookverbod zou moeten gelden. Het stadion vond van niet, want op dat moment was er een voetbalwedstrijd gaande en vanwege het mooie weer was het dak open. Echter zaten er ook mensen op de tribunes met een overkapping boven hun hoofd, waar de rook onder bleef hangen. Wij vonden dat daar dan een wettelijk rookverbod moest gelden. Omdat er een voetbalwedstrijd gaande was, is de Amsterdam Arena op dat moment een instelling voor sport. En daar is een rookverbod van toepassing: er mag dan alleen maar worden gerookt in de open lucht. Dus dan mag er ook geen overkapping boven je zijn. Daarom hebben wij dus een boete opgelegd, meerdere boetes zelfs.

Bezwaar ongegrond

Amsterdam Arena was het daar niet mee eens en ging in bezwaar. Ook met het argument dat het voor hen onuitvoerbaar is om op te treden tegen bijvoorbeeld rokers in een harde kern van supporters. Dat bezwaar werd ongegrond verklaard. Vervolgens ging het stadion in beroep bij de rechtbank. Dat verloren ze, want de rechter oordeelde dat er een wettelijk rookverbod moest gelden. Toen is Amsterdam Arena in hoger beroep gegaan en dat heeft in september gespeeld. Begin december 2018 kregen we de uitspraak dat de NVWA de zaak heeft gewonnen. Dit betekent dat er voor Amsterdam Arena, én voor alle stadions in Nederland, nu een wettelijk rookverbod geldt. En dat we daar als NVWA dus ook op gaan handhaven.

Wel of geen boetes

Er moeten wel afspraken worden gemaakt over hoe stadions zich aan de regels kunnen houden. Als je puur kijkt naar de wet dan geldt er een resultaatsverplichting: er mag bij een wettelijk verbod gewoon niet worden gerookt. Eén sigaret kan al reden zijn om een boete op te leggen. Maar de praktijk wijst uit dat wanneer er wel wordt geprobeerd om het roken te stoppen, dat inspecteurs dan geen boete opleggen. Maar dan moet het stadion wel optreden in die zin dat de stewards zichtbaar moeten handhaven. Maar dit zijn zaken die nog verder worden uitgewerkt.

In zo’n rechtszaak worden beroepsgronden ingediend. Ik schrijf dan een verweerschrift, probeer de gronden te weerleggen en ook ons standpunt uit te dragen. Dus waarom vinden wij dat er wel terecht een boete is opgelegd? Dat gaat allemaal schriftelijk. Daarna komt dan een fysieke zitting. In dit geval was dat de meervoudige kamer bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Dat betekent dat er drie rechters zitten die erover gaan oordelen. De kunst is natuurlijk om onze  standpunten zo goed mogelijk uit te leggen op deze zitting.

Trots op resultaat

Ik vond het een bijzonder interessante en leuke zaak, zowel professioneel, als persoonlijk. Persoonlijk omdat het een grote maatschappelijke impact heeft. Daarnaast staat buiten kijf dat roken schadelijk is voor de gezondheid. Ik heb zelf ook last van mensen die roken om mij heen. Ik ben er trots op dat we met het winnen van deze zaak er aan bijdragen dat daar minder overlast van is.

Professioneel was het een uitdaging, omdat zo’n stadion als Amsterdam Arena natuurlijk een grote partij is. Wat mij hielp is dat we binnen de NVWA veel overleg hebben gehad met inspecteurs, andere juristen en het ministerie van VWS. We hebben het echt met elkaar gedaan!