Nationaal Referentiecentrum fytosanitair (NRC-fyto)

Het Nationaal Referentiecentrum Fytosanitair NRC-fyto (hierna NRC) is het kenniscentrum van de NPPO-NL op het gebied van plantenziekten en -plagen, invasieve planten en vectoren van humane en dierlijke ziektes.

Quarantaineorganismen

De focus van het NRC ligt op quarantaineorganismen. Dat zijn voor planten schadelijke organismen die niet in de Europese Unie voorkomen. Deze organismen kunnen veel schade veroorzaken. Daarom is binnen de EU afgesproken dat ze bestreden moeten worden. Daarnaast heeft het NRC een signalerende rol voor andere organismen die een (nieuwe) bedreiging kunnen vormen voor de plantaardige sector en de biodiversiteit.

Advisering en risicobeoordeling

Als referentiecentrum met laboratoriumfunctie ligt de prioriteit van het NRC naast diagnostiek voornamelijk bij advisering en risicobeoordeling ter ondersteuning van:

  • NPPO-NL
  • ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
  • ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
  • EU
  • European Plant Protection Organization (EPPO)

De medewerkers van het NRC zijn de nationale en internationale experts op het gebied van biologie, epidemiologie, taxonomie en diagnostiek. In hun werk richten ze zich vooral op nieuwe bedreigingen en ontwikkelingen in het vakgebied.

Internationale positie NRC en samenwerkingsprojecten

Het NRC heeft een goed (inter)nationaal netwerk om specialistische kennis op de vakgebieden van het NRC te verwerven en te behouden. Het NRC levert input voor onderzoeksprojecten in binnen- en buitenland, met andere onderzoeksinstellingen, universiteiten en/of bedrijven. Ook zitten de experts van het NRC in diverse panels van EPPO en dragen zij bij aan het opstellen van internationale toetsprotocollen (International Plant Protection Convention (IPPC).

Taken NRC

Nu volgt een overzicht van de primaire taken van het NRC als kenniscentrum.

Diagnostiek van plantenziekten en plagen, vectoren en invasieve planten

  • op monsters genomen bij import/export en nationale monitoringsprogramma's
  • via morfologische, biochemische en moleculair biologische technieken

Het NRC werkt onder een ISO17025 accreditatie. Deze standaard staat voor de betrouwbaarheid, deskundigheid en onafhankelijkheid van test- en onderzoeksresultaten.

Onderzoek

  • naar nieuwe methoden voor diagnostisch onderzoek inclusief validatie en implementatie
  • naar de biologie en epidemiologie van plantenziekten en plagen

Collectiewerkzaamheden

  • onderhoud van referentiecollecties zoals de Nematoden Collectie Europa
  • oprichting en onderhoud Q-bank, een identificatie en detectie database van quarantaine organismen

Advisering

NRC adviseert de NPPO-NL, de ministeries van LNV en VWS, de EU en EPPO

  • voor internationale activiteiten
  • bij export-, import- en nationaal beleid
  • en is vertegenwoordigt in internationale werkgroepen zoals EPPO

Risicobeoordeling

NRC beoordeelt risico's ter ondersteuning van de NPPO-NL

  • stelt quickscans op (korte risicoanalyse van een (nieuw) organisme)
  • draagt bij aan Pest Risk Analysis (PRA's; uitgebreidere risicoanalyses)

Aansturing

NRC stuurt de laboratoria van de plantaardige keuringsdiensten aan voor toetsen op quarantaine-organismen.

Opleiding

NRC leidt inspecteurs op van de NVWA en keuringsdiensten en (externe) laboratorium medewerkers.

Diagnostiek en monstername

Inspecteurs van de plantaardige keuringsdiensten (BKD, KCB, NAK, Naktuinbouw) en van de NVWA nemen monsters uit:

  • importmateriaal
  • nationale monitoringsprogramma's ('Fytobewaking') en
  • materiaal bestemd voor export

In veel gevallen vindt de bevestigingstoets van verdachte monsters plaats bij het NRC dat zelf ongeveer 12.000 monsters per jaar behandelt, vaak met meerdere soorten toetsen per monster. Dit zijn, naast de bevestigingsmonsters, vooral de monsters waar expertise voor nodig is en complexe monsters.

Hoe is het NRC georganiseerd?

Het NRC is onderverdeeld in 8 vakgebieden:

  1. Bacteriologie
  2. Mycologie (schimmels)
  3. Virologie
  4. Centrum Monitoring Vectoren
  5. Entomologie (insecten)
  6. Invasieve Planten
  7. Nematologie (aaltjes)
  8. Moleculaire Biologie

Bij het NRC zijn ook de Europese referentielaboratoria (EURL) voor Bacteriologie en Virologie ondergebracht. Experts vanuit NRC zijn hier trekker in consortia samen met partnerlaboratoria uit België, Italië en Slovenië.

Europese Referentielaboratoria (EURLs) spelen een belangrijke rol bij het vaststellen van de aanwezigheid van plantenziekten en -plagen door het verbeteren van de uniformiteit en de betrouwbaarheid van de analyseresultaten.