De productie van melk op boerderijen moet voldoen aan wettelijke eisen voor diergezondheid, dierenwelzijn en voedselveiligheid. De kwaliteitssystemen van zuivelbedrijven zijn daarop gericht. De NVWA en brancheorganisatie NZO hebben een overeenkomst gesloten om elkaar te versterken in de borging van de wettelijke eisen.
Angeline van Dijk, Inspecteur-generaal van de NVWA, en Elzo Kannekens, directeur van de NZO, ondertekenden de overeenkomst op woensdag 4 november.
De NZO vertegenwoordigt 13 zuivelbedrijven. Het gaat om bijna 14 miljard kilo koemelk per jaar. De zuivelbedrijven halen bij ruim 13.000 melkveebedrijven enkele keren per week de melk op, die geanalyseerd wordt op diverse kenmerken voor voedselveiligheid, diergezondheid en dierenwelzijn. Bij een tekortkoming op deze eisen is het melkveebedrijf verplicht om dit binnen een vastgestelde termijn te verbeteren. In uiterste gevallen worden melkleveranties stopgezet. Dit wordt verplicht gemeld aan de NVWA, waarop de NVWA onderzoek instelt. Ook voert de NZO coördinerende werkzaamheden uit rondom dierziektebestrijding en veiligheid van voeders.
De zuivelbedrijven halen bij ruim 13.000 melkveebedrijven enkele keren per week de melk op, die geanalyseerd wordt op diverse kenmerken voor voedselveiligheid, diergezondheid en dierenwelzijn.
Preventief en risicogericht
De NVWA en de NZO constateren dat én het toezicht én de zuivel te maken hebben met veel en snelle veranderingen, zoals opvattingen en eisen op het gebied van dierenwelzijn en risico’s op dierziekten. Ze zien het gezamenlijk belang om daar op een praktische, eigentijdse manier op in te spelen. Ze willen daarbij bestaande initiatieven en kwaliteitssystemen benutten, met behoud van ieders verantwoordelijkheid. Dit past uitstekend in het NVWA-streven om ons toezicht doeltreffender in te richten op basis van data van onszelf en van derden.
De NVWA en de NZO beogen om hun samenwerking steeds meer preventief en risicogericht te maken, in plaats van gedreven door incidenten. Zo hebben ze de gezamenlijke ambitie om datagedreven rapportages en signalen te gebruiken voor gezamenlijke risicoanalyse en prioritering. Ook willen ze op een eigentijdse manier invulling geven aan de Europese controleverplichting voor melkveebedrijven.
Formaliseren samenwerking
De samenwerkingsovereenkomst formaliseert de samenwerking tussen de NVWA en de NZO. De NVWA heeft een belangrijk deel van het daadwerkelijke toezicht op melk- en zuivelproductie grotendeels gedelegeerd aan het Controle Orgaan Kwaliteits Zaken (COKZ). Ook betrokken is Royal GD, kennisorganisatie op het gebied van diergezondheid. De overeenkomst geldt voor drie jaar.
Uitwisseling van gegevens, gericht op ontdekken van patronen en signalen
Concreet betekent het dat zuivelbedrijven die bij de NZO zijn aangesloten, met de NVWA jaarlijks een geanonimiseerd overzicht uitwisselt met daarin het aantal en soort private controles bij melkveebedrijven die deelnemen aan een kwaliteitssysteem, de prestaties, meest geconstateerde afwijkingen en de trends daarin. Deze gegevens zijn anoniem en dus niet te herleiden naar individuele bedrijven.
Op haar beurt verstrekt de NVWA aan de zuivelbedrijven jaarlijks een geanonimiseerd overzicht met daarin het aantal en soort wettelijke inspecties bij melkveebedrijven en de mate van naleving.
Ook al zijn deze gegevens anoniem, door de uitwisseling hebben de partijen meer en rijkere data in beeld om beter patronen en signalen te ontdekken.
Daarbij passen periodieke, formele overlegmomenten tussen zuivelbedrijven, NVWA en andere betrokkenen, zoals COKZ. Daarin kunnen ze belangrijkste risico’s, beheersingsmaatregelen en verantwoordelijkheden bespreken.
Snel schakelen bij incidenten
De overeenkomst zorgt er ook voor dat deze partijen snel kunnen schakelen bij risico’s en incidenten op individuele melkveebedrijven rondom diergezondheid, dierenwelzijn of voedselveiligheid. Denk aan afstemming over meldingen van melkweigering door zuivelbedrijven bijvoorbeeld in het geval van dierverwaarlozing of ongewenste residuen in de melk.