Bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) heeft onderzocht of er via aardbeienzaad organismen kunnen worden verspreid die schadelijk zijn voor planten. In de literatuur heeft BuRO 5 virussen gevonden die overdraagbaar zijn via aardbeienzaad, en aanwijzingen dat 2 andere virussen ook via aardbeienzaad overgedragen kunnen worden. In dit rapport staat om welke virussen het gaat. Er is geen bewijs gevonden voor de overdracht van andere schadelijke organismen.
Aanleiding BuRO-onderzoek
Aardbeiplanten worden meestal vegetatief (zonder zaden) vermeerderd, maar vermeerdering via aardbeienzaad wordt steeds belangrijker. Daarom heeft de National Plant Protection Organisation van Nederland (NPPO-NL) aan bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) gevraagd welke organismen die schadelijk zijn voor planten zich via aardbeienzaad kunnen verspreiden. Dit is belangrijk om te weten bij import van aardbeienzaden en bij verplaatsing van deze zaden binnen de EU. De vervolgvraag was welke van deze organismen niet gereguleerd zijn in de EU, maar wel in aanmerking komen voor een EU-quarantaine-status (EU-Q-status).
Belangrijkste bevindingen en conclusies van BuRO
BuRO heeft in de literatuur geen bacteriën, schimmels of nematoden gevonden die schadelijk zijn voor planten en waarvan is aangetoond dat ze via aardbeienzaad worden overgedragen. Wel is bekend dat sommige schimmels op of in het zaad aanwezig kunnen zijn, maar bewijs voor een daadwerkelijke overdracht naar de zaailingen ontbreekt. Overdracht van plantenparasitaire nematoden (aaltjes) via aardbeienzaad lijkt onwaarschijnlijk, omdat deze organismen nauwelijks op aardbeivruchten voorkomen.
BuRO heeft 5 virussen gevonden, waarvan wel is aangetoond dat ze via aardbeienzaad overdraagbaar zijn. Dit betreft:
- Arabis mosaic virus (ArMV, Nepovirus arabis)
- beet ringspot virus (BRSV, Nepovirus betae)
- Fragaria chiloensis latent virus (FCiLV, Ilarvirus FCILV)
- raspberry ringspot virus (RpRSV, Nepovirus rubri)
- strawberry necrotic shock virus (SNSV, Ilarvirus SNSV)
Daarnaast heeft BuRO 2 virussen gevonden die mogelijk ook overdraagbaar zijn via aardbeienzaad. Maar het bewijs hiervoor is beperkt en niet doorslaggevend. Dit betreft:
- Fragaria chiloensis cryptic virus (FClCV)
- tomato ringspot virus (ToRSV, Nepovirus lycopersici)
3 van deze 7 virussen zijn niet gereguleerd in de EU. Het gaat om BRSV, FCiLV en FClCV. BuRO concludeert dat deze virussen niet voldoen aan de criteria voor een EU-quarantaine-organisme. BRSV is waarschijnlijk al wijdverspreid in de EU, terwijl introductie van FCiLV en FClCV naar verwachting niet tot economische schade zal leiden.
Mogelijk zijn meer schadelijke organismen via aardbeienzaad overdraagbaar dan nu bekend is. Vermeerdering via zaad is relatief nieuw, waardoor er nog beperkte kennis is over de overdracht van schadelijke organismen via zaad.