Nieuw DNA-onderzoek laat zien hoe de Aziatische tijgermug zich in Nederland verspreidt, kan overwinteren en hoe effectiviteit van de bestrijding achteraf genetisch kan worden gecontroleerd. Daarmee krijgt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) een nieuw hulpmiddel om toezicht en bestrijding verder te verbeteren en de vestiging van deze invasieve mug zo veel mogelijk te vertragen.
Onderzoekers van het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) van het Nederlands Instituut voor Vectoren, Invasieve Planten en Plantgezondheid (NIVIP), onderdeel van de NVWA, ontwikkelden en pasten de methode toe samen met internationale onderzoekspartners. De resultaten zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Parasites & Vectors.
DNA als hulpmiddel voor toezicht
De Aziatische tijgermug komt van nature niet in Nederland voor en kan ziektes overdragen. De soort wordt regelmatig ongemerkt ons land binnengebracht, bijvoorbeeld via internationaal transport of door reizigers. Om de blijvende vestiging van de mug zo lang mogelijk uit te stellen, voert de NVWA jaarlijks intensieve surveillance en bestrijding uit.
Met behulp van genetisch speurwerk brachten de onderzoekers de verwantschap tussen vondstlocaties en individuele muggen in kaart. Daardoor is beter te reconstrueren of gevonden muggen afkomstig zijn van een nieuwe introductie, lokaal hebben overwinterd of verwant zijn aan eerder aangetroffen exemplaren.
Forensisch hulpmiddel
"Eigenlijk gebruiken we DNA als een soort forensisch hulpmiddel. Door genetische verwantschap tussen muggen te onderzoeken, kunnen we veel beter vaststellen of een gevonden mug afkomstig is van een nieuwe introductie, lokaal heeft overwinterd of verwant is aan eerder gevonden exemplaren. Dat levert waardevolle informatie op voor ons toezicht en onze bestrijding," zegt Adolfo Ibáñez-Justicia, wetenschapper bij het CMV.
Nieuwe inzichten in introducties en overwintering
Het onderzoek laat zien dat de Aziatische tijgermug Nederland via meerdere, onafhankelijke introducties bereikt. Op locaties waar veel internationaal transport plaatsvindt, zoals bedrijven die gebruikte banden importeren of luchthavens, zijn verschillende genetische lijnen aangetroffen. Dat wijst erop dat hier regelmatig nieuwe introducties plaatsvinden.
Daarnaast vonden de onderzoekers genetisch bewijs dat de soort op enkele locaties de winter heeft overleefd. Zowel bij een gebruiktebandenbedrijf als in een woonwijk werden muggen uit verschillende jaren als nauwe verwanten geïdentificeerd. Dat bevestigt dat lokale overwintering mogelijk is en onderstreept het belang van blijvende surveillance en snelle bestrijding.
Genetisch bewijs voor succesvolle bestrijding
De nieuwe analysemethode maakt ook zichtbaar of een populatie daadwerkelijk is verdwenen na bestrijding. Bij een woonwijk waar eerder een populatie Aziatische tijgermuggen was bestreden, bleek een nieuwe vondst enkele jaren later genetisch niet verwant aan de oorspronkelijke populatie. Daarmee kon worden vastgesteld dat de eerdere bestrijding succesvol was geweest en dat sprake was van een nieuwe introductie. Deze genetische informatie biedt de NVWA een extra hulpmiddel om de effectiviteit van surveillance en bestrijding te evalueren, keuzes in het toezicht verder te onderbouwen en de aanpak waar nodig verder te verbeteren.
Waarde voor toekomstig toezicht
Naast nieuwe inzichten in de verspreiding van de Aziatische tijgermug vormt het onderzoek een belangrijke stap in de verdere ontwikkeling van DNA-analysetechnieken binnen de NVWA. De onderzoekers verkennen hoe deze methode in de toekomst structureel kan worden ingezet binnen het toezicht op invasieve muggen. Ook wordt verkend of de aanpak toepasbaar is voor andere vectoren en vergelijkbare vraagstukken waarbij genetische verwantschap waardevolle informatie kan opleveren.
Het onderzoek werd uitgevoerd in samenwerking met het Centre d'Estudis Avançats de Blanes (CEAB-CSIC) in Spanje.
Meer informatie
Meer informatie over de Aziatische tijgermug en wat u kunt doen als u denkt een Aziatische tijgermug te hebben gezien, vindt u op nvwa.nl/tijgermug.
Consumenten en bedrijven kunnen contact opnemen met ons Klantcontactcentrum. Voor vragen over dit nieuwsbericht kunnen journalisten contact opnemen met onze persvoorlichters.