Controleer in alle stappen van de roodvleesketen of diergeneesmiddelen volgens de regels zijn gebruikt. Dit is belangrijk voor de gezondheid en het welzijn van de dieren, de veiligheid van ons voedsel en om te voorkomen dat bacteriën ongevoelig worden voor antibiotica. Dit advies geeft bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO) aan de inspecteur-generaal van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Overige adviezen aan de NVWA

Sommige veehouders houden zich niet aan de wettelijke voorschriften voor het gebruik van diergeneesmiddelen. BuRO adviseert de NVWA om de motivatie van deze veehouders te onderzoeken.

Resten (residuen) van medicijnen kunnen achterblijven in het vlees en de organen. Om de consument te beschermen zijn er maximum residulimieten (MRL’s) opgesteld. Als de limiet wordt overschreden, mag het vlees niet aangeboden worden voor consumptie. Maar er zijn ook stoffen waarvoor geen MRL is afgeleid. BuRO heeft de risico’s van deze stoffen beoordeeld en indicator residugehalten voor vlees en nier opgesteld. Bij deze gehalten is het vlees veilig. BuRO adviseert de NVWA om de indicator residugehalten te gebruiken wanneer zo’n stof wordt aangetroffen.

Achtergrond

Dieren mogen niet naar het slachthuis als ze ziek zijn of als ze niet geschikt zijn voor transport. Verder geldt er na het toedienen van diergeneesmiddelen een wachttijd. Dieren mogen pas naar het slachthuis als deze verplichte periode voorbij is. Dit is om te voorkomen dat er resten (residuen) van medicijnen in het voedsel terechtkomen.

In de praktijk worden deze regels niet altijd nageleefd. Daardoor kunnen er residuen van medicijnen in het vlees en de organen terechtkomen, wat een risico kan zijn voor de consument. Ook kan het slecht zijn voor het welzijn van de dieren.

BuRO heeft de risico’s voor de gezondheid van de consument en het dierenwelzijn onderzocht.

Beantwoording onderzoeksvragen

1. Leidt de consumptie van roodvlees dat residuen van pijnstillers of antibiotica bevat tot een risico voor de gezondheid van de consument?

Antibiotica en pijnstillers waarvoor een maximum residulimiet (MRL) is vastgesteld

Voor dit onderzoek zijn vlees van geiten en schapen en nier van runderen, varkens, schapen, geiten en paarden onderzocht. Hierin werden residuen van antibiotica en/of pijnstillers aangetroffen. Er is geen risico voor de gezondheid van de consument als de gehalten kleiner zijn dan de maximum residulimiet (MRL) voor de betreffende stof-dier-combinatie.

Bij 2,5% van de onderzochte runder- en varkensnieren waren de aangetroffen gehalten groter dan de MRL. Hierbij is er mogelijk wel een risico voor de gezondheid van de consument.

In het algemeen geldt dat antibiotica in voedsel bijdraagt aan de ontwikkeling van resistente bacteriën. Dit vormt een risico voor de volksgezondheid. Dit risico is er ook bij lage gehalten.

Antibiotica en pijnstillers waarvoor geen MRL is vastgesteld

Voor sommige antibiotica en pijnstillers is geen MRL vastgesteld. BuRO heeft berekend welke gehalten van de betreffende middelen veilig zijn. Deze gehalten werden niet overschreden in het onderzochte vlees van geiten en schapen en nier van runderen, varkens, schapen, geiten en paarden. Dit betekent dat er geen risico voor de gezondheid van de consument is.

Er is wel een risico voor de gezondheid van de consument als er residuen van (oxy)fenylbutazon aanwezig zijn in roodvlees. Voor fenylbutazon kon BuRO geen drempelwaarde vaststellen, omdat elke blootstelling tot een nadelig gezondheidseffect kan leiden.

2. Wat zijn de risico’s voor het welzijn van de runderen die pijnstillers toegediend krijgen met als doel het dier te kunnen transporteren?

Runderen met gezondheidsproblemen krijgen soms pijnstillers toegediend voordat ze naar het slachthuis vervoerd worden. Daardoor lijken ze voor de slacht gezond. Worden er na de slacht pijnstillers in het vlees of de organen gevonden? Dan blijkt pas dat de dieren niet gezond waren.

Transport van niet-transportwaardige runderen vormt een risico voor het dierenwelzijn. Eerder is door BuRO (2022) geschat dat 0,05% tot 5% van de afgemolken melkkoeien met een slechte conditie afgevoerd wordt, ondanks ongeschiktheid voor transport. Bij deze dieren kunnen tijdens het transport verwondingen ontstaan of verergeren. Als de dieren onvoldoende pijnstilling krijgen of als de pijnstilling niet lang genoeg werkt, lijden ze nog extra.

Voor dit onderzoek is vooral gekeken naar runderen. Voor andere diersoorten was slechts een beperkte dataset beschikbaar. Maar het lijkt erop dat ook varkens, schapen, geiten en paarden ongeregistreerde medicatie toegediend krijgen voordat ze naar het slachthuis vervoerd worden. Er werd vaak salicylzuur gevonden, een pijnstiller die relatief snel uit het bloed verdwijnt.

Er moet worden onderzocht waarom veehouders pijnstillers toedienen aan dieren voordat ze naar de slacht gaan, en wat de gezondheidsstatus van landbouwhuisdieren en paarden is als ze aankomen bij het slachthuis. Dit is nodig om de risico’s voor dierenwelzijn te kunnen bepalen.