Rundertuberculose heet ook wel boviene tuberculose. Deze ziekte komt vooral voor bij runderen. Andere zoogdieren en mensen kunnen ook rundertuberculose krijgen. De ziekte komt voor over de hele wereld.
Wat is de oorzaak van rundertuberculose?
De oorzaak van rundertuberculose is een bacterie: Mycobacterium bovis (M. bovis). Door deze bacterie kunnen runderen een ernstige longontsteking krijgen. Runderen kunnen er ook aan doodgaan.
Lees hoe u een besmetting bij runderen kunt herkennen.
Erg besmettelijk
Rundertuberculose is erg besmettelijk. Daarom is het erg belangrijk dat u het direct meldt als uw dieren deze ziekte hebben.
De bacterie kan veel verschillende zoogdieren ziek maken, zoals geiten, schapen, varkens, vossen, dassen, honden en katten. Via dieren kunnen mensen ook besmet raken. Rundertuberculose is dus een zoönose: een ziekte die kan overgaan van dier op mens.
Hoe wordt rundertuberculose overgedragen?
De rundertuberculose-bacterie kan zich verspreiden via de lucht, en ook via melk en mest. Runderen raken meestal besmet via de luchtwegen of via de mondholte. Dit kan ook gebeuren via besmet voer. De bacterie kan daarin terechtkomen via vogels en ratten die aan het voer zitten.
Gesloten tbc
Een besmet rund kan de bacterie weer verder verspreiden. In de eerste fase van de infectie gebeurt dit nog niet. De bacterie blijft binnen het rund. Daarom wordt deze fase ook wel ‘gesloten tbc’ genoemd.
Open tbc
In de tweede fase is het rund besmettelijk voor andere dieren en mensen. De bacterie verspreidt zich via hoesten, urine of melk. Daarom wordt deze fase ook wel ‘open tbc’ genoemd.
Rundertuberculose in Nederland
Nederland is volgens de Europese Unie officieel vrij van rundertuberculose sinds 1999. Dit willen we graag zo houden. Maar er is altijd een risico dat de ziekte weer terugkomt in Nederland, bijvoorbeeld via een besmet dier dat uit het buitenland komt. Daarom is rundertuberculose een meldingsplichtige en bestrijdingsplichtige dierziekte.
Dit maakt het mogelijk de ziekmakende bacterie te bestrijden en verdere verspreiding van de ziekte te voorkomen. De meldplicht geldt voor rundertuberculose bij alle dieren, de bestrijdingsplicht alleen voor rundertuberculose bij runderen.
Rundertuberculose bij mensen
Ook mensen kunnen rundertuberculose oplopen. Maar dit is zeldzaam, en in Nederland is de kans hierop heel erg klein. Nederland is vrij van rundertuberculose. Alleen bij geïmporteerde dieren wordt de rundertuberculose-bacterie wel eens gevonden.
Als mensen toch besmet raken met de rundertuberculose-bacterie, gebeurt dat meestal door het drinken van rauwe melk van koeien die besmet zijn. De melk in de supermarkten in Nederland is gepasteuriseerd.
Verder lopen mensen die met runderen werken een risico als de dieren besmettelijk zijn. Dat is pas op het moment als de dieren open tbc hebben. Dan kan er een risico zijn voor bijvoorbeeld veehouders, dierenartsen, slachthuismedewerkers, schaapherders en vee-verloskundigen. Maar alleen als zij nauw contact hebben met de dieren hebben en onbeschermd werken.
Hoe kan ik voorkomen dat ik besmet raak met rundertuberculose?
Komt u vanwege uw beroep dicht bij een dier dat (mogelijk) besmet is met rundertuberculose? Draag dan een mond-neusmasker en stevige handschoenen. Zo kunt u een besmetting te voorkomen.
Symptomen van rundertuberculose bij mensen
De meeste mensen worden niet ziek van een tuberculose-infectie, en dus ook niet van de rundertuberculose-bacterie. Slecht 1 op de 10 mensen wordt wel ziek en krijgt klachten. Dit kan enkele maanden na de besmetting gebeuren, maar ook pas na jaren. De kans op ziekte is in de eerste 2 jaar na besmetting het grootst.
Kijk voor meer informatie over rundertuberculose bij mensen op de website van het RIVM.