Veehouderijen die meer mest produceren dan ze op hun eigen grond mogen plaatsen, moeten de mest (laten) verwerken. Dit is nodig om een overschot aan fosfaat te voorkomen. De NVWA controleert of bedrijven zich aan de mestverwerkingsplicht houden. In 2024 voerden we 64 inspecties uit bij bedrijven die varkens houden.
In het kort: een naleefbeeld
In de Meststoffenwet is de verplichting opgenomen dat veehouderijen die een bedrijfsoverschot aan dierlijke mest produceren, hiervan een vastgesteld percentage moeten (laten) verwerken. Wij wilden een beeld krijgen van hoe goed varkensbedrijven zich aan de mestverwerkingsplicht houden. Daarom is besloten om in 2024 een naleefbeeld op te stellen.
Van de varkensbedrijven die verplicht zijn hun mest te (laten) verwerken is een volstrekt willekeurige groep van 80 bedrijven gekozen als a-selecte steekproef. Uiteindelijk is bij 64 van die bedrijven een inspectie uitgevoerd.
Van de 64 inspecties waren er 52 akkoord en 12 niet akkoord. Dat wil zeggen dat op het moment van controle 81,2 % van de gecontroleerde bedrijven aan de mestverwerkingsplicht voldeed.
Op basis van deze inspecties is een beeld ontstaan over de naleving in de sector als geheel. Het aantal gecontroleerde bedrijven is te klein om meer uitgesproken conclusies te trekken. Daarvoor is een zogenoemde naleefmeting nodig, waarvoor een veel groter aantal bedrijven geïnspecteerd moet worden.
Inspectieresultaten
Er is een ongelijke spreiding van veehouderijen over het land. Daardoor kan er op regionaal niveau een overschot aan fosfaat en stikstof ontstaan. Te veel mestgebruik op de grond zorgt voor uitspoeling van stikstof en fosfaat en dat vormt een risico voor de kwaliteit van grond- en oppervlaktewateren. Daardoor en door de druk om aan Europese milieuregels te voldoen en mestverwerking en export te stimuleren is in 2014 de mestverwerkingsplicht ingevoerd.
De mestverwerkingsplicht houdt in dat veehouderijen die meer mest produceren dan ze op hun eigen grond mogen plaatsen, mest (laten) verwerken. De hoeveelheid te verwerken mest hangt af van de regio waar de mest geproduceerd wordt. Dit zijn de doelen van de mestverwerkingsplicht:
- de mestbalans meer in evenwicht brengen
- de druk op het milieu verlagen
- bij dragen aan een duurzamere landbouw
Hoe controleren wij?
Bij een controle gaan we na of de veehouder zich aan de administratieve verplichtingen houdt en of de mestboekhouding in orde is. Dit is de basis van de controle. Daarnaast kijken we nog naar andere voorwaarden. We controleren bijvoorbeeld ook of de veehouder zich aan gebruiksnormen houdt en wat er aan mest is verwerkt.
Overtredingen
Bij de 12 inspecties die niet akkoord waren, constateerden we verschillende overtredingen. Bij 1 inspectie werd naast de overtreding van de mestverwerkingsplicht ook een overtreding van de gebruiksnormen geconstateerd.
| Wat was er niet akkoord? | Aantal |
|---|---|
| Niet voldoen aan de mestverwerkingsplicht door de landbouwer | 7 |
| Niet naar waarheid verstrekken van de gegevens | 5 |
| Niet naar waarheid bijhouden van een inzichtelijke administratie | 1 |
| Totaal | 13 |
Hoe hebben wij gehandhaafd?
Wij rapporteren overtredingen aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). RVO kan dan een boete opleggen.
| Vervolgacties en sanctiemaatregelen | Aantal |
|---|---|
| Rapport van Bevindingen (RVO) | 12 |
| Totaal | 12 |
Vervolgaanpak
Ook in 2025 houden wij toezicht op de mestverwerkingsplicht.