Zelfinspectie op het land- en tuinbouwbedrijf: gebruik ik gewasbeschermingsmiddelen volgens de regels?

Gewasbeschermingsmiddelen worden eerst beoordeeld door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Het Ctgb kijkt naar de risico's voor mens, dier en milieu. Daarna beslist het Ctgb of een middel wordt toegelaten tot de Nederlandse markt. U mag alleen toegelaten middelen gebruiken.

Controleer of de middelen zijn toegelaten

Of een middel is toegelaten kunt u controleren in de toelatingendatabank van het Ctgb. Houd er rekening mee dat de status van een middel kan veranderen. Controleer daarom regelmatig of het middel nog is toegelaten.

Voer niet-toegelaten middelen op de juiste wijze af

Kijk voor het verantwoord afvoeren van middelen op de website van de Stichting Opruiming Resten en Lege Verpakkingen in de Landbouw (STORL). U kunt ook bij STORL terecht als u lege verpakkingen of restanten van toegelaten en vervallen middelen wilt afvoeren.

In het Wettelijk gebruiksvoorschrift staat voor welke teelt of welk gewas u een middel mag gebruiken. Het kan schadelijk zijn als u middelen gebruikt die hier niet voor zijn toegelaten. Schadelijk voor uw teelt en gewas, en ook voor het milieu.

Controleer of de middelen zijn toegelaten voor uw teelt of gewas

Het Wettelijk gebruiksvoorschrift vindt u op het etiket en in de toelatingendatabank van het Ctgb. Houd er rekening mee dat het gebruiksvoorschrift kan veranderen. In de toelatingendatabank staat het actuele gebruiksvoorschrift. Gebruik alleen middelen die zijn toegelaten voor uw teelt of gewas.

In het Wettelijk gebruiksvoorschrift staat hoe u een middel moet gebruiken. Er staan toepassingsvoorwaarden in, bijvoorbeeld voor de spuitapparatuur, techniek (DRT) of doppen (DRD). Het kan schadelijk zijn voor uw gewas en voor het milieu als u de middelen niet toepast volgens het Wettelijk gebruiksvoorschrift.

Controleer of u de middelen op de juiste wijze toepast

Het Wettelijk gebruiksvoorschrift vindt u op het etiket en in de toelatingendatabank van het Ctgb. Houd er rekening mee dat het gebruiksvoorschrift kan veranderen. In de toelatingendatabank staat het actuele gebruiksvoorschrift. Pas de middelen toe volgens het Wettelijk gebruiksvoorschrift.

Let op de toepassingsvoorwaarden

Sommige gewasbeschermingsmiddelen hebben extra toepassingsvoorwaarden. Een paar voorbeelden:

• Sommige middelen mag u niet toepassen in een bloeiend gewas of op een gewas waar bloeiend onkruid aanwezig is. Dit is om de bijen en hommels te beschermen.
• Sommige middelen mag u niet toepassen in een grondwaterbeschermingsgebied. Dit is om het grondwater te beschermen.

U vindt alle toepassingsvoorwaarden in het actuele gebruiksvoorschrift onder het kopje 'toepassingsvoorwaarden'.

In het Besluit activiteiten leefomgeving (BAL) staat dat u milieubeschermende maatregelen moet nemen als u gewassen teelt in de open lucht. Denk bijvoorbeeld aan maatregelen tegen verwaaiing (drift). U bent verplicht om te werken volgens de voorwaarden van het BAL.
Daarnaast verplicht het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) u om een bufferstrook aan te houden langs alle waterlopen.

Volgens de Europese richtlijn duurzaam gebruik van pesticiden (Richtlijn 2009/128/EG) bent u verplicht om de principes van geïntegreerde bestrijding toe te passen. Meer hierover leest u bij het onderdeel over het bijhouden van een gewasbeschermingsmonitor.

Zo controleert u of u volgens de voorwaarden van het BAL werkt

Een overzicht van de regels vindt u op de site van het Informatiepunt Leefomgeving en mogelijk ook op de site van het waterschap in uw gebied.

Controleer of u op de juiste manier bufferstroken aanhoudt

Op de website van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kunt u zien wat een bufferstrook precies is en aan welke voorwaarden u moet voldoen.

In een gewasbeschermingsmonitor staat welke maatregelen u neemt naast het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Mogelijke maatregelen op het gebied van geïntegreerde gewasbescherming zijn bijvoorbeeld het stimuleren van natuurlijke vijanden en het gebruik van resistente rassen. Houd deze gegevens tijdens het teeltseizoen bij. Dit is verplicht.

Zorg voor een actuele en volledige gewasbeschermingsmonitor

In bijlage 3 van het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden staat welke gegevens u in uw gewasbeschermingsmonitor moet vermelden. 

De gewasbeschermingsmonitor is vormvrij: u bepaalt zelf hoe u deze gegevens bijhoudt. Verschillende verkopers van gewasbeschermingsmiddelen bieden hiervoor kant-en-klare modellen aan. 

Per teelt moet u een gewasbeschermingsmonitor maken. Binnen 2 maanden na de teelt moet de gewasbeschermingsmonitor afgerond zijn.

Zorg ervoor dat de monitor actueel blijft en volledig is. Er is geen bewaartermijn, maar tijdens een inspectie moet u de monitor wel kunnen tonen.

U moet bijhouden waar en wanneer u gewasbeschermingsmiddelen gebruikt en hoeveel u gebruikt. Dit heet een spuitregistratie.

Zorg voor een actuele, volledige en overzichtelijke spuitregistratie

Vermeld deze gegevens in uw spuitregistratie:

• de naam van het gebruikte gewasbeschermingsmiddel
• tijdstip en dosis van toepassing
• gebied en gewas waarop het gewasbeschermingsmiddel is gebruikt

De spuitregistratie is vormvrij: u bepaalt zelf hoe u deze gegevens bijhoudt. Zorg ervoor dat de spuitregistratie actueel blijft, en overzichtelijk en volledig is. Tijdens een inspectie moet u uw spuitregistratie kunnen tonen. U moet de spuitregistratie minstens 3 jaar bewaren.

U moet uw toepassingsapparatuur regelmatig laten keuren door Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek (SKL). De keuring is gericht op veiligheid en bescherming van mens en milieu. Daarnaast wordt gekeurd op doeltreffendheid van de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Onderdelen van de apparatuur die gebruikt worden om gewasbeschermingsmiddelen te vullen, toe te passen, te legen en te reinigen moeten ook gekeurd worden.

Afhankelijk van welke apparatuur u gebruikt, is de SKL-keuring om de 3 of 6 jaar. Er is ook apparatuur die is vrijgesteld van keuring.

Laat uw apparatuur tijdig keuren

Laat uw apparatuur keuren door Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek.

Keuring elke 3 jaar verplicht:

• mechanisch voortbewogen spuitapparatuur met neerwaartse richting spuitvloeistof voor buitentoepassingen met spuitboombreedte van meer dan 3 meter
• mechanisch voortbewogen spuitapparatuur met zijwaartse en/of schuinopwaartse richting spuitvloeistof
• motorvatspuiten incl. uitbrengapparatuur (spuitgeweer/-lans, verticale of horizontale spuitboom)
• grondontsmettingsapparatuur
• toepassingsapparatuur gemonteerd op treinen
• toepassingsapparatuur gemonteerd op vliegtuigen, helikopters
• toepassingsapparatuur gemonteerd op boten
• installaties waarmee middelen worden geïnjecteerd in het gietwater door middel van een doseerunit

Keuring elke 6 jaar verplicht:

• mechanisch voortbewogen spuitapparatuur met neerwaartse richting spuitvloeistof voor buitentoepassingen met spuitboombreedte van 3 meter of minder
• laag volume ruimte behandelingsapparatuur (LVM en fog apparatuur).
• niet-hand- of ruggedragen toepassingsapparatuur voor middelen in vaste vorm zowel voor volvelds als strokentoepassingen (granulaatstrooiers)
• niet-hand- of ruggedragen onkruidstrijkers
• toepassingsapparatuur voor verdelen van middelen op een product op een transportband (Mafex, poederapparaten)
• zaaizaadbehandelingsapparatuur incl. zaaizaadcoatingsapparatuur

Keuring niet verplicht:

• alle typen handgedragen toepassingsapparatuur
• alle typen ruggedragen toepassingsapparatuur. Met of zonder (benzine of elektro)motor en met of zonder ventilator. Zowel toepassingsapparatuur voor middelen in vloeibare of vaste vorm
• alle typen mens voortgeduwde en aangedreven toepassingsapparatuur
• zwavelverdampers
• hand- of ruggedragen onkruidstrijkers
• staminjectieapparatuur
• installaties waarmee middelen wordt meegegeven met gietwater
• dompelapparatuur
• smartfresh toepassingen

Gebruik alleen goedgekeurde apparatuur

U mag alleen werken met apparatuur die tijdig is gekeurd en daarbij ook is goedgekeurd. Vervang apparatuur die niet is gekeurd of is afgekeurd.

Uw medewerkers en u moeten veilig en gezond kunnen werken. De Arbowet stelt dit (in algemene termen) verplicht. Dit is ook van belang als u gewasbeschermingsmiddelen toepast op uw bedrijf. Let op de aanvullende regels voor bijvoorbeeld jeugdige medewerkers en medewerkers die een andere moedertaal dan het Nederlands hebben.

Wanneer een NVWA-inspecteur een overtreding op de Arbowet constateert, geeft de inspecteur dit door aan de Arbeidsinspectie.

Controleer of u de juiste veiligheidsmaatregelen neemt

Als u gewasbeschermingsmiddelen toepast op uw bedrijf, kunt u verschillende maatregelen nemen om uw medewerkers en uzelf te beschermen. Een overzicht van persoonlijke beschermingsmaatregelen en andere veiligheidsmaatregelen vindt u in de Arbocatalogus voor Agrarische en groene sectoren.

Gewasbeschermingsmiddelen worden eerst beoordeeld door het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). Het Ctgb kijkt naar de risico’s voor mens, dier en milieu. Daarna beslist het Ctgb of een middel wordt toegelaten tot de Nederlandse markt. U mag alleen toegelaten middelen gebruiken.

Controleer of de middelen zijn toegelaten

Of een middel is toegelaten kunt u controleren in de toelatingen databank van het Ctgb. Houd er rekening mee dat de status van een middel kan veranderen. Controleer daarom regelmatig of het middel nog is toegelaten.

Voer niet-toegelaten middelen op de juiste wijze af

Kijk voor het verantwoord afvoeren van middelen op de website van de Stichting Opruiming Resten en Lege Verpakkingen in de Landbouw (STORL). 

U kunt ook bij STORL terecht als u lege verpakkingen of restanten van toegelaten en vervallen middelen wilt afvoeren.

In het Wettelijk gebruiksvoorschrift staat voor welke teelt of welk gewas u een middel mag gebruiken. Het kan schadelijk zijn als u middelen gebruikt die hier niet voor zijn toegelaten. Schadelijk voor uw teelt en gewas, en ook voor het milieu.

Controleer of de middelen zijn toegelaten voor uw teelt of gewas

Het Wettelijk gebruiksvoorschrift vindt u op het etiket en in de toelatingen databank van het Ctgb. Houd er rekening mee dat het gebruiksvoorschrift kan veranderen. In de toelatingendatabank staat het actuele gebruiksvoorschrift. Gebruik alleen middelen die zijn toegelaten voor uw teelt of gewas.

In het Wettelijk gebruiksvoorschrift staat hoe u een middel moet gebruiken. Er staan toepassingsvoorwaarden in, zoals de toegestane dosering, of het middel een gewas- of ruimtebehandeling is, het maximum aantal toepassingen per jaar en of u het middel in de grond gebonden teelt mag toepassen of uitsluitend op substraat. Het kan negatieve effecten hebben voor uw gezondheid en het milieu als u de middelen niet toepast volgens het Wettelijk gebruiksvoorschrift.

Controleer of u de middelen op de juiste wijze toepast

Het Wettelijk gebruiksvoorschrift vindt u op het etiket en in de toelatingendatabank van het Ctgb. Houd er rekening mee dat het gebruiksvoorschrift kan veranderen. In de toelatingendatabank staat het actuele gebruiksvoorschrift. Pas de middelen toe volgens het Wettelijk gebruiksvoorschrift.

Let op de toepassingsvoorwaarden

Sommige gewasbeschermingsmiddelen hebben extra toepassingsvoorwaarden voor de bedekte teelt. Een paar voorbeelden:

• Gaat u na gebruik van een middel in het gewas werken? Bij sommige middelen moet u dan persoonlijke beschermingsmaatregelen nemen.
• Sommige middelen mag u niet toepassen op bloeiende planten in de kas. Dit is om bijen, hommels en andere bestuivende insecten te beschermen.
• Voor sommige middelen geldt een herbetredingstermijn. Dit betekent dat u de kas na gebruik van het middel binnen de aangegeven termijn niet mag betreden.
• Houd er rekening mee dat sommige middelen ook schadelijk kunnen zijn voor natuurlijke vijanden.

U vindt alle toepassingsvoorwaarden in het actuele gebruiksvoorschrift onder het kopje ‘toepassingsvoorwaarden’.

In het Besluit activiteiten leefomgeving (BAL) staat dat u milieubeschermende maatregelen moet nemen als u gewassen teelt onder glas. Denk bijvoorbeeld aan maatregelen voor het reinigen van gewasbeschermingsverpakkingen. U bent verplicht om te werken volgens de voorwaarden van het BAL.
De NVWA houdt samen met andere organisaties, zoals de Waterschappen, toezicht op de regels van het BAL. Constateren we tijdens een inspectie een overtreding die relevant is voor een andere toezichthouder? Dan geven we dat door.

Controleer of u volgens de voorwaarden van BAL werkt

Een overzicht van de regels vindt u op de site van het Informatiepunt Leefomgeving en mogelijk ook op de site van het waterschap in uw gebied.

In een gewasbeschermingsmonitor staat welke maatregelen u neemt naast het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Mogelijke maatregelen op het gebied van geïntegreerde gewasbescherming zijn bijvoorbeeld de inzet van biologische bestrijders en het gebruik van resistente rassen. Houd deze gegevens tijdens het teeltseizoen bij. Dit is verplicht.

Zorg voor een actuele en volledige gewasbeschermingsmonitor

In bijlage 3 van het Besluit gewasbeschermingsmiddelen en biociden staat welke gegevens u in uw gewasbeschermingsmonitor moet vermelden.

De gewasbeschermingsmonitor is vormvrij: u bepaalt zelf hoe u deze gegevens bijhoudt. Verschillende verkopers van gewasbeschermingsmiddelen bieden hiervoor kant-en-klare modellen aan.

Per teelt moet u een gewasbeschermingsmonitor maken. Binnen 2 maanden na de teelt moet de gewasbeschermingsmonitor afgerond zijn.

Zorg ervoor dat de monitor actueel blijft en volledig is. Er is geen bewaartermijn, maar tijdens een inspectie moet u de monitor wel kunnen tonen.

U moet bijhouden waar en wanneer u gewasbeschermingsmiddelen gebruikt en hoeveel u gebruikt. Dit heet een spuitregistratie.

Zorg voor een actuele, volledige en overzichtelijke spuitregistratie

Vermeld deze gegevens in uw spuitregistratie:

• de naam van het gebruikte gewasbeschermingsmiddel
• tijdstip en dosis van toepassing
• gebied en gewas waarop het gewasbeschermingsmiddel is gebruikt

De spuitregistratie is vormvrij: u bepaalt zelf hoe u deze gegevens bijhoudt. Zorg ervoor dat de spuitregistratie actueel blijft, overzichtelijk en volledig is. Als het middel niet in de gehele kas is gebruikt, moet u de oppervlakte en het vak/gang/kap te vermelden.

Tijdens een inspectie moet u uw spuitregistratie kunnen tonen. U moet de spuitregistratie minstens 3 jaar bewaren.

U moet uw toepassingsapparatuur regelmatig laten keuren door Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek (SKL). De keuring is gericht op veiligheid en bescherming van mens en milieu. Daarnaast wordt gekeurd op doeltreffendheid van de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen. Onderdelen van de apparatuur die gebruikt worden om gewasbeschermingsmiddelen te vullen, toe te passen, te legen en te reinigen moeten ook gekeurd worden.

Afhankelijk van welke apparatuur u gebruikt, is de SKL-keuring om de 3 of 6 jaar. Er is ook apparatuur die is vrijgesteld van keuring.

Op goedgekeurde apparatuur zit een sticker, met daarop een datum tot wanneer de goedkeuring geldig is. Tijdens een inspectie controleert de NVWA-inspecteur dit. Eventueel kan de inspecteur ook het keuringsrapport aanvragen.

Laat uw apparatuur tijdig keuren

Laat uw apparatuur keuren door Stichting Kwaliteitseisen Landbouwtechniek (SKL).

Keuring elke 3 jaar verplicht:

• mechanisch voortbewogen spuitapparatuur met neerwaartse richting spuitvloeistof voor buitentoepassingen met spuitboombreedte van meer dan 3 meter
• mechanisch voortbewogen spuitapparatuur met zijwaartse en/of schuinopwaartse richting spuitvloeistof
• motorvatspuiten incl. uitbrengapparatuur (spuitgeweer/-lans, verticale of horizontale spuitboom)
• grondontsmettingsapparatuur
• toepassingsapparatuur gemonteerd op treinen
• toepassingsapparatuur gemonteerd op vliegtuigen, helikopters
• toepassingsapparatuur gemonteerd op boten
• installaties waarmee middelen worden geïnjecteerd in het gietwater door middel van een doseerunit

Keuring elke 6 jaar verplicht:

• mechanisch voortbewogen spuitapparatuur met neerwaartse richting spuitvloeistof voor buitentoepassingen met spuitboombreedte van 3 meter of minder
• laag volume ruimte behandelingsapparatuur (LVM en fog apparatuur).
• niet-hand- of ruggedragen toepassingsapparatuur voor middelen in vaste vorm zowel voor volvelds als strokentoepassingen (granulaatstrooiers)
• niet-hand- of ruggedragen onkruidstrijkers
• toepassingsapparatuur voor verdelen van middelen op een product op een transportband (Mafex, poederapparaten)
• zaaizaadbehandelingsapparatuur incl. zaaizaadcoatingsapparatuur

Keuring niet verplicht:

• alle typen handgedragen toepassingsapparatuur
• alle typen ruggedragen toepassingsapparatuur. Met of zonder (benzine of elektro)motor en met of zonder ventilator. Zowel toepassingsapparatuur voor middelen in vloeibare of vaste vorm
• alle typen mens voortgeduwde en aangedreven toepassingsapparatuur
• zwavelverdampers
• hand- of ruggedragen onkruidstrijkers
• staminjectieapparatuur
• installaties waarmee middelen wordt meegegeven met gietwater
• dompelapparatuur
• smartfresh toepassingen

Gebruik goedgekeurde apparatuur

U mag alleen werken met apparatuur die tijdig is gekeurd en daarbij ook is goedgekeurd. Vervang apparatuur die niet is gekeurd of is afgekeurd.

Uw medewerkers en u moeten veilig en gezond kunnen werken. De Arbowet stelt dit (in algemene termen) verplicht. Dit is ook van belang als u gewasbeschermingsmiddelen toepast op uw bedrijf. Let op de aanvullende regels voor bijvoorbeeld jeugdige medewerkers en medewerkers die een andere moedertaal dan het Nederlands hebben.

Wanneer een NVWA-inspecteur een overtreding op de Arbowet constateert, geeft de inspecteur dit doot aan de Arbeidsinspectie.

Controleer of u de juiste veiligheidsmaatregelen neemt

Als u gewasbeschermingsmiddelen toepast op uw bedrijf, kunt u verschillende maatregelen nemen om uw medewerkers en uzelf te beschermen. Een overzicht van persoonlijke beschermingsmaatregelen en andere veiligheidsmaatregelen vindt u in de arbocatalogus glastuinbouw.