Wratziekte herkennen

Bij wratziekte ontstaan uitstulpingen en woekeringen op aardappelen en aardappelplanten. Wratziekte komt voor in Nederland.

Op welke planten komt wratziekte voor?

De oorzaak van wratziekte is de schimmel Synchytrium endobioticum. Deze schimmel komt vooral voor op aardappelplanten (Solanum tuberosum).

Synchytrium endobioticum kan ook voorkomen op andere planten, zoals tomatenplanten (Solanum lycopersicum) in particuliere volkstuinen. En bijvoorbeeld ook op de oeverplant bitterzoet (Solanum dulcamara). Maar op tomaat en bitterzoet ontstaan geen wratten. Daardoor is het erg moeilijk om de aanwezigheid van de schimmel op deze planten te herkennen.

Waardplanten

Op aardappelplanten, tomatenplanten en bitterzoet kan de schimmel overleven en groeien. Zulke planten heten ook wel gastheerplanten of waardplanten. Kijk voor een volledig en actueel overzicht van waardplanten op de website van de European Plant Protection Organization (EPPO).

Hoe herken ik wratziekte?

Aardappel besmet met wratziekte — Wrat op een aardappelknol

Door Synchytrium endobioticum veroorzaakte wrat op aardappelknol — Wrat op een aardappelknol

Wrat op stengels van een aardappelplant veroorzaakt door Synchytrium endobioticum — Wrat op stengels van een aardappelplant

Dit zijn de symptomen van wratziekte:

Er ontstaan bloemkoolachtige wratten op de aardappelplant: op de knollen (aardappelen), stengels, bladeren en bloemen. En ook op de stolonen: dit zijn ondergrondse stengeldelen waaraan de aardappelen groeien.
De wratten kunnen heel klein zijn, maar ze kunnen ook zo groot worden als de aardappelknol waar ze op zitten.
Wratten op bovengrondse plantdelen kunnen de vorm van het geïnfecteerde plantendeel grotendeels vormen: denk bijvoorbeeld aan een nieuwe scheut in een oksel.
Aardappelen die zwaar zijn aangetast door de schimmel veranderen uiteindelijk helemaal in wratweefsel.
De wortels van de aardappelplant worden niet aangetast door deze schimmel. Bij tomaat kan dat wel gebeuren.
De wratten kunnen verschillende kleuren hebben. Ondergrondse wratten zijn in eerste instantie wit van kleur en kunnen de kleur van de schil aannemen. Als wratten boven de grond komen, kleuren ze lichtgroen tot groen.
Later worden de wratten donker en helemaal zwart. Ze lijken dan wat op klontjes aarde. Op het laatst vallen ze uit elkaar. Er komen dan grote aantallen rustsporen vrij. Deze rustsporen kunnen langdurig overleven in de grond. In de praktijk moet u rekening houden met 20 tot 50 jaar. Daarom mag u lange tijd geen aardappelen telen op een besmet terrein.

Hoe goed de symptomen te zien zijn, verschilt per aardappelras. Bepaalde aardappelrassen zijn (deels) resistent voor wratziekte. Die rassen vormen geen symptomen of de symptomen zijn nauwelijks zichtbaar.

Wanneer zijn de symptomen van wratziekte te zien?

In het veld is wratziekte moeilijk te herkennen. Soms zijn er wratten aan de stengelbasis te zien. Onderzoek de aardappelen daarom aan het einde van het groeiseizoen, tijdens en direct na de oogst. Controleer de aardappelen ook daarna nog, als u ze bewaart. Want dan kunnen de symptomen zich ook nog ontwikkelen.

Plantziekte die op wratziekte lijkt

Door poederschurft (Spongospora subterranea)kunnen er op aardappelknollen kleine pukkeltjes ontstaan die sterk lijken op de wratten van wratziekte. Dit wordt pseudo-wratziekte of schijnwratziekte genoemd.

Alleen een expert kan het verschil zien tussen wratten van pseudo-wratziekte en van wratziekte. Meld het daarom altijd bij de NVWA als er wratten op uw aardappelen zitten. Dit kan via info@nvwa.nl.

Waar komt wratziekte voor?

In Nederland komt de schimmel Synchytrium endobioticum voor in Noordoost- en Zuidoost-Nederland. Bekijk waar in Nederland de afgelopen jaren wratziekte is aangetroffen.

Op de website van European and Mediterranean Plant Protection Organization (EPPO) kunt u zien in welke landen wratziekte nog meer is gesignaleerd. Houd er rekening mee dat de schimmel Synchytrium endobioticum mogelijk in meer landen voorkomt.

Hoe verspreidt wratziekte zich?

U kunt wratziekte ongewild verspreiden als u (poot)aardappelen en (aanhangende) grond van aardappelpercelen verplaatst. De schimmel kan zich ook verspreiden via restmateriaal, de wind en mogelijk ook via oppervlaktewater. Neem maatregelen om verspreiding van wratziekte te voorkomen.

Status: quarantaine-organisme

Binnen de Europese Unie gelden maatregelen om verspreiding van wratziekte tegen te gaan. De veroorzaker van wratziekte, de schimmel Synchytrium endobtioticum heeft de status van quarantaine-organisme (ook wel: Q-organisme of Q). Dit betekent dat er strenge maatregelen nodig zijn. Daarom is er een meldplicht voor wratziekte. Meld het daarom direct bij ons als u vermoedt dat uw aardappelplanten besmet zijn. Dit kan via info@nvwa.nl.

Op percelen waar wratziekte is vastgesteld gelden ingrijpende maatregelen om de ziekte uit te roeien. Lees wat dit betekent voor uw bedrijf of voor uw (volks)tuin.