Xylella herkennen
Xylella fastidiosa is een gevaarlijke bacterieziekte voor planten. Honderden verschillende plantensoorten zijn er gevoelig voor. Door de ziekte kunnen planten verwelken, verdrogen en afsterven.
Hoe herken ik Xylella fastidiosa?
Een beginnende besmetting is vaak niet te herkennen. Wanneer de besmetting langer aanwezig is en de omstandigheden warmer zijn, kunnen de volgende symptomen zichtbaar worden:
- De bladeren verdrogen.
- De bladranden worden bruin.
- De bladeren kleuren geel.
- De bladeren krijgen bruine plekken en het bladweefsel sterft af.
- De plant of boom groeit niet goed.
- De kruin wordt dunner.
- De takken sterven af.
- De plant of boom gaat dood.
Deze verschijnselen ontstaan doordat de bacterie het transport van water en voedingsstoffen blokkeert. Daarom ziet u dezelfde problemen die er ook zijn als het erg droog is: verschroeiing, verdorring of verwelking van de bladeren, en uiteindelijk het afsterven van de plant.
Lastig te herkennen
Een Xylella-besmetting is lastig te herkennen. Allereerst omdat het een tijd duurt voordat de symptomen optreden. Maar ook omdat de symptomen een andere oorzaak kunnen hebben. Bijvoorbeeld droogte, een andere plantenziekte of een chemisch middel.
Bovendien verschillen de symptomen per plantensoort. Hoe Xylella er bij verschillende planten uitziet kunt u bekijken op de website van European Plant Protection Organization (EPPO).
- Meer informatie over hoe u Xylella herkent vindt u in de pdf Xylella fastidiosa herkennen.
Op welke planten komt Xylella voor?
Van honderden plantsoorten is nu bekend dat ze vatbaar zijn voor Xylella. Het gaat bijvoorbeeld om:
- bezemstruik / Spaanse brem (Spartium junceum)
- citrus
- druif (Vitis vinifera)
- koffie (Coffea)
- lavendel (Lavandula angustifolia)
- maagdenpalm (Vinca)
- oleander (Nerium oleander)
- olijf (Olea europeae)
- perzik, nectarine (Prunus)
- roze maagdenpalm (Catharanthus roseus)
- rozemarijn (Rosmarinus officinalis / Salvia rosmarinus)
- struikveronica (Hebe)
- vleugeltjesbloem (Polygala myrtifolia)
De lijst met waardplanten wordt steeds langer. Steeds meer plantensoorten blijken ook gevoelig te zijn voor Xylella. Kijk voor actuele informatie over waardplanten op de website van EPPO. Houd er rekening mee dat de lijst misschien niet compleet is en dat er meer waardplanten kunnen zijn.
Waar komt Xylella voor?
Xylella kan overal ter wereld voorkomen. In Europa zijn er tot nu toe vooral uitbraken geweest in Zuid-Europa. Bijvoorbeeld in de hak van Italië, op Corsica, op de Balearen en in Portugal. In Noord-, Midden- en Zuid-Amerika komt Xylella al langer voor, onder andere in koffieplanten.
Kijk voor actuele informatie over de verspreiding van Xylella op de website van EPPO.
Verspreiding via cicade
De Xylella-bacterie wordt voornamelijk verspreidt via xyleemzuigende cicaden. Deze insecten voeden zich met plantensap en zuigen daarbij ook de bacterie op. Wanneer ze zich aan een andere plant voeden, dragen ze de bacterie over. Zo ontstaat een nieuwe besmetting. Op deze manier kunnen cicaden in korte tijd andere planten en bomen besmetten.
In Nederland komen veel verschillende soorten cicaden voor. De insecten zijn ongeveer 0,5 cm groot en divers qua kleur en uiterlijk. Hieronder staan afbeeldingen van enkele soorten cicaden die in Nederland voorkomen.
In Nederland voorkomende cicaden die mogelijk Xylella fastidiosa kunnen overdragen
De Xylella-bacterie kan ook verspreid worden door transport van besmette planten, stekjes en ander plantmateriaal.
Wat moet ik doen bij een vondst?
Vermoedt u dat uw planten zijn besmet met Xylella? Dan moet u dit melden. Dit is verplicht. Niet alleen voor ondernemers, maar ook voor particulieren.
Doe de melding direct. Hoe langer u wacht, hoe ingrijpender de maatregelen. De kans dat de ziekte zich verder heeft verspreid is dan namelijk groter.
Melden als particulier
Als particulier kunt u een melding doen via het meldformullier. De NVWA komt dan langs voor onderzoek.
Melden als ondernemer
Neem bij een vermoeden van Xylella altijd contact op met de NVWA. Bij een serieuze verdenking starten wij een onderzoek. Daarnaast kunt u de keurmeester van Naktuinbouw eventueel vragen om alvast een risico-inschatting te maken.
Tijdens het onderzoek gelden er maatregelen om eventuele verspreiding te voorkomen. Deze maatregelen zijn per situatie verschillend. Maar tot de uitslag van het onderzoek bekend is geldt in alle gevallen het volgende:
- U mag geen plantenpaspoort uitgeven.
- U mag geen handelingen doen met de betreffende planten.
- U mag geen bestrijding uitvoeren op de betreffende planten.
Voorkomen van verdere verspreiding
Houd voor en tijdens dit onderzoek mogelijk besmette planten gescheiden van andere planten. Doe dit zonder ze te verplaatsen.