Het uitgangspunt bij ons toezicht op dierenwelzijn is dat ieder gehouden dier recht heeft op een dierwaardig bestaan. Daar waar de regels onduidelijk zijn of ruimte laten voor interpretatie, gaan we in gesprek om tot een gedeeld beeld te komen. We werken samen met het ministerie van LVVN om zogenaamde 'open normen' verder in te vullen, zodat voor alle partijen duidelijk is waar zij aan moeten voldoen om een dierwaardig bestaan voor hun dieren te garanderen - en op welke aspecten wij ons toezicht richten.
In 2024 is 9% van onze capaciteit besteed aan toezicht op dierenwelzijn. (Dit cijfer geeft niet het volledige beeld weer van de capaciteit die we inzetten op het publiek belang Dierenwelzijn. In dit cijfer is bijvoorbeeld niet het permanent toezicht op slachthuizen opgenomen.)
Inspecties
In 2024 voerden we 4.095 inspecties dierenwelzijn uit tegenover 3.843 in 2023. Deze inspecties vonden plaats bij 2.984 unieke bedrijven. Het betrof primaire bedrijven, bedrijfsmatige houders van gezelschapsdieren en instellingen waar dierproeven worden uitgevoerd. Aan 1.004 bedrijven werd een maatregel opgelegd. Naast deze inspecties houden we bij slachterijen intensief toezicht op dierenwelzijn tijdens het slachtproces en houden we toezicht op dierenwelzijn bij het transport van dieren binnen Nederland en naar het buitenland.
Naleefmetingen
In 2024 hebben we diverse naleefmetingen uitgevoerd om na te gaan in hoeverre dierhouders de regels naleven. Dergelijke metingen geven ons informatie waarmee we ons toezicht kunnen richten op de grootste knelpunten en risico's. In 2024 is gekeken naar de naleving onder varkenshouders en houders van legkippen. We startten met een naleefmeting onder houders van vleesvee, deze wordt in 2025 afgerond. In 2024 is een specifieke naleefmeting uitgevoerd onder schapenhouders inzake de bescherming van schapen tegen hitte. Dit naar aanleiding van het hoge aantal meldingen over schapen op hete dagen in de voorgaande jaren.
Onderwerpen uitgelicht
Naar aanleiding van meldingen over hoog risico rabiës bij met name honden en katten hebben we in 2024 gerichte inspecties uitgevoerd. Waar nodig, zijn de desbetreffende dieren in quarantaine geplaatst. In 2024 hebben we veel aandacht besteed aan het welzijn van honden en katten, onder andere door het uitvoeren van inspecties gericht op de huisvesting en de regels rondom het fokken van dieren en fokverboden. Samen met stichting Dier & Recht en diverse andere dierenwelzijnsorganisaties hebben we de publiekscampagne "Koop geen kortsnuit" uitgevoerd om het publiek meer bewust te maken van de gezondheidsproblemen waarmee kortsnuiten kampen. Daarmee beogen we de vraag naar kortsnuiten af te remmen, die nu illegale fok aanwakkert.
Er zijn in 2024 13 inspecties uitgevoerd bij bedrijven waar paling wordt gedood voor de verwerking en verkoop. We hebben gekeken of de regels voor het elektrisch bedwelmen van paling worden nageleefd. In 1 geval heeft dit geleid tot een proces-verbaal.
In 2024 is de procedure voor verscherpt toezicht voor slachthuizen, vervoerders en verzamelcentra toegepast. Daarnaast is de 3-strikes-out procedure gebruikt bij ernstige dierenwelzijnsovertredingen in slachthuizen. Deze manier van werken blijkt succesvol. Voor elk van de bedrijven die hiermee te maken kreeg is een maatwerkaanpak opgesteld.
In het kader van het Nationaal plan veetransport bij extreme temperaturen is recent onderzoek uitgevoerd door het bureau & Risicobeoordeling en onderzoek (BuRO). De resultaten van dit onderzoek wijzen uit dat het dierenwelzijn kan worden bevorderd door de slacht- en toezichttijden op warme dagen te verruimen. In de zomer van 2024 voerde de NVWA een pilot uit met vervroegd slachten op een pluimveeslachthuis. De resultaten van de evaluatie zijn aanleiding om het effect van het verruimen van slacht- en toezichttijden verder te verkennen in 2025.
Sinds 15 augustus geldt een verbod op het mengen van varkens afkomstig uit verschillende vervoerscompartimenten bij aankomst op slachthuizen. De NVWA heeft alle voorbereidingen voor het handhaven hierop getroffen. De eerste indruk is dat het verbod leidt tot meer rust in de stallen waar de dieren worden ondergebracht.
Er zijn in 2024 4 trajecten gestart die zich richten op het verder verbeteren en ontwikkelen van ons toezicht op dierenwelzijn. De trajecten betreffen het toezicht op het aanbrengen van 3e oormerken en de transportwaardigheid van melkkoeien. Daarnaast onderzoeken we hoe inspecties op afstand kunnen worden uitgevoerd via bijvoorbeeld videobellen.
In samenwerking met BuRO wordt gewerkt aan het ontwikkelen van zogeheten 'voorspelmodellen' waarmee we ons toezicht nog meer risicogericht kunnen maken. Voor het toezicht op varkenshouderijen wordt inmiddels gewerkt met een dergelijk voorspelmodel. Momenteel wordt onderzocht of een dergelijk model ook voor melkvee- en pluimveebedrijven ontwikkeld kan worden.
Net zoals de NVWA op structurele basis contact heeft met de sector en brancheverenigingen, staat de NVWA ook steeds beter in contact met NGO's. Deze belangenorganisaties doen veel meldingen en dienen handhavingsverzoeken en Woo-verzoeken in. Om het inzicht in de (on)mogelijkheden van het toezicht op dierenwelzijn te vergroten bij deze organisaties, hebben we informatiebijeenkomsten georganiseerd.
Op verzoek van de RVO en op basis van meldingen hebben we dierentuinen geïnspecteerd op de dierenwelzijnsregelgeving en de dierentuinregels. Een aantal bedrijven valt volgens de criteria onder een dierentuin, maar heeft geen vergunning. Deze bedrijven moeten het aantal verschillende diersoorten terugbrengen tot onder de tien of een dierentuin-vergunning aanvragen. Daarnaast hebben we over sommige dierentuinen meldingen gekregen over mogelijke dierenwelzijnsovertredingen. De NVWA heeft inspecties uitgevoerd en de conclusies aan de RVO gerapporteerd.
Bij 5 verschillende instellingsvergunninghouders voor dierproeven zijn audits uitgevoerd naar de inrichting van de Instantie voor Dierenwelzijn (IvD's). Ook is de herziene naleefmonitor dierproeven opgeleverd, die een belangrijke rol speelt in het richten en bijsturen van het toezicht op instellingsvergunninghouders. Verder is werk gemaakt van het herzien van instellingsvergunningen, waarbij gekozen is voor een uniforme formulering van voorwaarden. De eerste vergunningen zijn in 2024 herzien. In het begin van 2025 wordt de herziening van alle overgebleven instellingsvergunningen afgerond. Naast bovengenoemde behaalde jaarplanresultaten laat ook de realisatie van uitgevoerde inspecties een sterk stijgende lijn zien. In 2024 zijn 95 inspecties uitgevoerd t.o.v. 50 inspecties in 2023.
Realisatie jaarplan
In ons jaarplan voor 2024 zijn gewenste resultaten geformuleerd. Hieronder geven we aan in hoeverre onze activiteiten in 2024 hieraan hebben bijgedragen.
Jaarplan
Realisatie
De NVWA heeft proactief bijgedragen aan verdere invulling van open normen door het ministerie van LNV.
behaald
Officiële controles op het gebied van dierenwelzijn op primaire bedrijven, tijdens transport (transportwaardigheid, extreme temperaturen en kwetsbare dieren) en op slachthuizen, zijn uitgevoerd.
behaald
De NVWA ontwikkelt en innoveert haar toezicht op dierenwelzijn kennisgedreven en risicogericht.
behaald
Minimaal 5 instellingsvergunninghouders (op het gebied van dierproeven) zijn geauditeerd op de wijze waarop hun Instantie voor Dierenwelzijn is ingericht.
behaald
Dierentuinen worden geïnspecteerd op de vergunning en er is extra aandacht voor het welzijn en de gezondheid van achter de schermen gehouden dieren.
behaald
In het kader van verwachtingenmanagement communiceert de NVWA actief over de wijze waarop en waar zij haar toezicht op dierenwelzijn risicogericht en het meest effectief uitvoert.
behaald
Door gericht en via diverse kanalen informatie te verstrekken over welzijnsregelgeving wordt beoogd dierhouders zelf tot betere naleving aan te zetten.
behaald
Dierenwelzijn in de (sociale) media
Snuit gezond, blije hond
In november lanceerden we samen met dierenwelzijnsorganisatie Dier & Recht de bewustwordingscampagne 'Snuit gezond, blije hond'. Met de campagne vroegen we aandacht voor honden die een snuit hebben die zo kort is, dat ze daar last van hebben. De campagne kreeg brede steun van dierenartsen en dierenbeschermingsorganisaties en vormde ook binnen onze organisatie een inspirerende samenwerking tussen meerdere afdelingen. Als NVWA ondersteunden we de campagne door meerdere social media posts te publiceren. We deelden toegankelijke video's waarin we vertelden over de gezondheidsproblemen die deze dieren ondervinden en we gaven tips om een kortsnuit te herkennen. Voor de NVWA-website maakten we een nieuwe pagina met toegankelijke informatie over dit onderwerp: nvwa.nl/kortsnuit. Deze heeft ook een prominente plek in de campagne van Dier & Recht. Daardoor kwamen veel mensen op onze site terecht.
Ook lieten we zien hoe we het fokverbod op deze dieren handhaven. Dit deden we in de rubriek 'Mee op inspectie', vanuit het perspectief van onze inspecteurs op inspectie bij fokkers van kortsnuitige honden.
Op Facebook haalde de video met Truus, een Franse bulldog met een te korte snuit waar zij last van heeft, het hoogste bereik: 22.997. De video is in totaal 33.066 keer bekeken.
Dieren in bewaring genomen
Het bericht over de 345 dieren die in bewaring zijn genomen bij een houder waar vorig jaar ook al ruim 700 honden werden meegenomen, kreeg online veel aandacht. Op Facebook had dit bericht een bereik van 157.000.
We willen dat het stopt hier, dus daarom hebben we dit bedrijf gesloten.
Dat betekent dat de eigenaar op dit moment geen dieren mag houden.
We hebben allemaal kunnen zien dat hij dat op een hele verkeerde manier doet.
Dat kunnen we nu ook, op basis van nieuwe wetgeving die begin dit jaar is ingegaan, dat we het bedrijf kunnen sluiten op basis van dierenwelzijn.
En dat betekent dat we vandaag ook weer veel dieren meenemen.
Denk aan geiten, ezels, pony's, konijnen.
We hebben vorig jaar al bij deze houder 700 honden in bewaring genomen.
Toen hebben we het bedrijf ook gesloten voor het bedrijfsmatig houden en fokken van honden.
Inmiddels zijn die honden en niet meer, maar heeft de houder wel andere diersoorten in de hokken geplaatst.
Ook deze dieren worden eigenlijk op een hele verkeerde manier gehouden.
Denk aan te kleine hokken, vieze hokken, dieren die natuurlijk gedrag niet kunnen vertonen.
Echt niet oké.
We hebben er ook geen vertrouwen in dat deze fokker in de toekomst wel de juiste zorg biedt aan z'n dieren en daarom nemen we deze dieren vandaag ook in bewaring.
Ik zei het al en we willen dat het hier stopt.
Zijn we ook hard mee bezig. Ook met andere handhavers partners.
Denk aan de politie, denk aan de gemeente, maar denk ook aan het Openbaar Ministerie.
De loopt ook nog een strafrechtelijk onderzoek.
Dus alle rapporten, alle proces verbalen die we vandaag schrijven, die gaan ook mee in dat strafrechtelijke traject.
We hopen dat dit zo snel mogelijk wordt opgepakt. We blijven de situatie natuurlijk bij deze fokker ook in de gaten houden de komende tijd.
