De NVWA draagt bij aan het behoud van voedselzekerheid, inheemse biodiversiteit en aan een vitale groene sector. Dit realiseren we door het voorkomen van de introductie en bestrijding van schadelijke plantenziekten en -plagen die verplicht bestreden moeten worden. Ons toezicht richt zich op de bescherming van de plantgezondheid in zowel plantaardige productieketens als in de groene ruimte. De NVWA is aangewezen als de National Plant Protection Organisation (NPPO) en werkt daarbij samen met de 4 plantaardige keuringsdiensten (Bloembollenkeuringsdienst (BKD), Kwaliteits-Controle-Bureau (KCB), Nederlandse Algemene Keuringsdienst (NAK), Naktuinbouw).

Fundament toezicht

Ons toezicht richt zich op:

  • het voorkomen dat nieuwe plantenziekten en plagen zich kunnen vestigen en verspreiden in Nederland;
  • het bestrijden van gereguleerde plantenziekten en plagen;
  • het afgeven van exportgaranties die bewijzen dat planten, groenten, fruit en plantaardige producten voldoen aan de gezondheidseisen van het land van bestemming;
  • het leveren van een inhoudelijke bijdrage aan (internationale) fytosanitaire beleidsvorming en regelgeving.

Naast de uitvoering van toezicht, is ook het mede ontwikkelen van effectieve wet- en regelgeving van belang om een zo groot mogelijke impact te behalen voor het publieke belang Plantgezondheid. Om dit doel te bereiken, zetten we onze fytosanitaire kennis en expertise in bij verschillende internationale beleidsadviserende en normstellende gremia. Daarnaast investeren we in ons nationale en internationale netwerk, om goed op de hoogte te blijven van wat er speelt.

Focus toezicht in 2026

De NVWA streeft naar datagedreven en risicogericht werken. Een belangrijke voorwaarde hierbij is dat de kwaliteit van de data goed is. We willen conclusies kunnen trekken op basis van data die nauwkeurig, volledig, consistent en betrouwbaar zijn. In 2026 starten we een project met als doel de datakwaliteit te verbeteren, om zo efficiënter en meer risicogericht te werken.

Op de belangrijkste punten van binnenkomst op Nederlands grondgebied, zoals de havens van Rotterdam en Vlissingen en de luchthaven Schiphol, voeren we geplande controles risicogericht uit. Hiertoe zijn risicoprofielen beschikbaar, inzichtelijk en aan de hand van actuele data en risicosignalen geactualiseerd.

Uitbraken van bestrijdingsplichtige plantenziekten kunnen een grote impact hebben op de Nederlandse natuur. Het tijdig ontdekken van dit soort organismen is essentieel voor een effectieve uitroeiing en voorkomt verdere verspreiding binnen Nederland. Dit kunnen we als NVWA niet alleen. Daarom werken we samen met partijen die actief zijn in beheer van het landschap en de groene ruimte. In 2026 zetten we stevig in op het versterken van de samenwerking.

Om snel en effectief te kunnen handelen bij een uitbraak van een bestrijdingsplichtige plantenziekte of -plaag is het van belang om goed voorbereid te zijn. Daarom volgen we in 2026 interne en externe opleidingen en trainingen, oefenen we met de draaiboeken met externe stakeholders en ontwikkelen we de diagnostische kennis verder.

In 2026 zetten we sterk in op het naleven van de traceringsverplichting bij bedrijven in de plantaardige ketens; iedere handelsbeweging moet gedocumenteerd zijn, en deze gegevens moeten beschikbaar zijn voor de NVWA en keuringsdiensten. Hierdoor zijn besmette partijen sneller te traceren. Waar bedrijven dit nog niet goed op orde hebben, bieden we in eerste instantie hulp bij de naleving en treden we op termijn mogelijk handhavend op.

We werken in 2026 ook aan het verbeteren van de kwaliteit en efficiëntie van fytosanitaire (re)exportgaranties in het programma Verbetering Exportgaranties. Hiermee dragen we bij aan globale voedselzekerheid en een toekomstbestendige en sterke groene sector in Nederland.

Risico’s

  • De toename van uitbraken en incidenten van plantenziekten, door bijvoorbeeld klimaatverandering en groeiende globale handel, vormt een risico voor de gezondheid van gewassen en de groene ruimte.
  • Dekkingen van exportgaranties staan onder druk door toenemende en strengere toetsingsvereisten, nultolerantie en een terugval van beheersopties. Dit kan leiden tot meer notificaties van derde landen en beperkingen voor de export van plantaardige producten vanuit Nederland.
  • Binnen de EU en daarbuiten is er steeds meer strenge fytosanitaire wet- en regelgeving bijgekomen. Het risico bestaat dat we te maken krijgen met onuitvoerbare en disproportionele wet- en regelgeving.

Aandeel publiek belang Plantgezondheid