Roken en alcoholgebruik zijn belangrijke oorzaken van ziekte en sterfte. Daarom zijn er regels om roken, vapen en problematisch alcoholgebruik te ontmoedigen. Wij controleren of bedrijven en organisaties zich aan de regels houden. Ook houden we toezicht op het Experiment gesloten coffeeshopketen waarin wordt onderzocht of gereguleerde productie, distributie, en verkoop van cannabis mogelijk is.
We zetten in op innovatie om, samen met andere betrokken organisaties, snel en flexibel in te kunnen spelen op nieuwe (product)ontwikkelingen en maatschappelijke trends. We ondersteunen bedrijven bij het naleven van de regels en stimuleren consumenten om gezondere keuzes te maken. Dit draagt bij aan het terugdringen van roken, nicotinegebruik en problematisch alcoholgebruik.
Trends en ontwikkelingen
We zien de volgende trends en ontwikkelingen die tabaks- en alcoholontmoediging kunnen beïnvloeden:
Steeds strengere regelgeving zorgt ervoor dat producten op minder plaatsen verkocht mogen worden en gebruik minder aantrekkelijk is (bijvoorbeeld het smaakjesverbod voor vapes). Deze maatregelen leiden tot een groeiend onderhands en illegaal aanbod. Hiermee verschuift het toezicht richting illegale handel.
Alternatieven voor traditionele sigaretten winnen terrein, denk aan vapes, snus en verhitte tabak. Steeds meer verkoop vindt illegaal online plaats, met name de verkoop van vapes. Via sociale media worden mensen beïnvloed. Productie en verkoop van tabak en vapes heeft een mondiaal karakter. In andere landen kunnen producten legaal geproduceerd worden die in Nederland verboden zijn.
Bedrijven blijven zich inzetten om voor jongeren aantrekkelijke producten te maken. Op het gebied van alcohol is een toename van alcoholvrije varianten zichtbaar. Deze producten kunnen consumptie normaliseren. Voor jongeren kunnen dit soort producten een opstap zijn. Bij cannabis is in sommige landen, waar de productie is gelegaliseerd, de ontwikkeling van aantrekkelijke producten voor jongeren zichtbaar. Zoals drankjes en edibles in de vorm van snoep. Dit draagt niet bij aan het terugdringen van gebruik van deze producten.
Een aanpak van handhaven en preventie gaan hand in hand. Met name waar het gaat om de bescherming van jongeren die makkelijk te beïnvloeden zijn. Mensen worden gestimuleerd gezonde keuzes te maken. De ontwikkeling van nieuwe producten die leiden tot een ongezonde leefstijl staat hier haaks op. Zeker wanneer deze producten aantrekkelijk zijn voor jongeren. Dit, in combinatie met verbieden, kan illegale handel in de hand werken. Om verhandelen en gebruik terug te dringen, moet op handhaving én preventie worden ingezet.
Onze aanpak van de belangrijkste risico’s
Om maatschappelijk ongewenste risico’s te voorkomen of te beperken, maken wij de volgende strategische keuzes:
Gezien de snelle toename van de illegale handel in vapes zetten we ons toezicht in op de aanpak en het terugdringen hiervan. Dit sluit ook aan bij het Actieplan tegen vapen om een rook- en nicotinevrije generatie in 2040 te bereiken. We onderzoeken hoe niet-reguliere handel in illegale vapes zich manifesteert. In onze aanpak maken we onderscheid tussen de verschillende schakels in de (online) handelsketen.
De introductie van nieuwe schadelijke producten moet een halt worden toegeroepen. Nieuwe nicotineproducten kunnen ervoor zorgen dat meer mensen verslaafd raken. Dit draagt niet bij aan het doel rookvrije generatie. We zetten samen met andere partijen in op ontmoediging van gebruik. Daar waar regels niet toereikend zijn, adviseren we richting beleid én mengen we ons in het maatschappelijk debat. Om effectief te blijven is het belangrijk trends goed te volgen.
Beter inzicht biedt aanknopingspunten om toezicht te innoveren en effectiever in te zetten. Specifiek aandachtspunt is het krijgen van inzicht in marketingstrategieën waarmee bedrijven in de alcohol- en tabaksindustrie het gedrag van consumenten proberen te beïnvloeden. We zorgen dat we over de juiste data en informatie beschikken. Er zal ook aandacht zijn voor het ontwikkelen van toezicht op het aanbod via nieuwe media en illegale kanalen.
We werken steeds meer samen met stakeholders. Kennis en ervaringen van andere instituten en toezichthouders wordt gebruikt voor het ontwikkelen van toezicht. Voor beïnvloeding werken we samen met brancheorganisaties en partijen die zich inzetten voor ontmoediging.
Voor het vergroten van draagvlak en het beïnvloeden van (naleef)gedrag, communiceren we over wat we gaan doen en over behaalde resultaten. Uitleg over hoe ons werk bijdraagt aan het publiek belang is essentieel. Dit vergroot onze transparantie en betrouwbaarheid.
