Xylella fastidiosa is een bacterie die zeer schadelijk is voor honderden plantensoorten. Xylella komt nog niet voor in Nederland, maar wel in andere Europese landen. Een uitbraak kan grote gevolgen hebben voor de planten in parken en tuinen, en voor bedrijven die zich met planten bezighouden.
Wat is Xyllella fastidiosa?
Presentator: Eén bacterie die miljoenen planten kan doden: xylella, oftewel xylella fastidiosa. Eén van de meest destructieve plantenziektes die de wereld kent. De bacterie valt meer dan 300 verschillende plantensoorten aan, droogt ze uit en doodt ze. Xylella verspreidt zich in de zomer ontzettend snel. Mediterrane planten zoals citrus, olijfbomen en druiven, overleven een infectie van xylella vaak niet. Maar ook planten in je eigen tuin, zoals bramen, oleander en lavendel. Maar ook fruitbomen en eiken, zijn niet veilig voor xylella.
Maria Bergsma-Vlami – Xylella onderzoeker NVWA: Je herkent de bacterie xylella door de aantasting van individuele bladeren, de rand van het blad wordt bruin.
Presentator: En we hebben jouw hulp nodig om deze bacterie buiten de deur te houden. Want lukt dat niet, dan zijn de gevolgen enorm.
*Dreigende muziek*
Beeldtekst: Bron: ESFA.
Marieke van Lent – Xylella-crisisadvseur NVWA: Voor de hele agrarische sector, voor al onze tuinen, maar zeker ook voor de natuur. Dan verwacht de Europese Commissie van ons dat wij een gebied rondom de besmette planten echt volledig wegruimen. Planten eruit en vernietigen, en vier jaar lang mag daar niks meer terug.
*Dreigende muziek zwelt op en stopt abrupt*
Beeldtekst: Bron: ESFA.
Presentator: Eerst een stukje geschiedenis. Xylella is niet nieuw. De bacterie werd voor het eerst ontdekt in 1892 bij een druivenziekte. Inmiddels is die ziekte van Noord tot Zuid-Amerika maar ook in Taiwan te vinden. In 2013 duikt xylella ook in Europa op in olijfbomen in Italië. De ziekte wordt daar ook wel olijvenpest genoemd, en inmiddels zijn er al meer dan een miljoen bomen door getroffen.
Italiaanse olijvenkwekers (in het Italiaans): Het ergste is als je rondrijdt en je ziet dat het een kale vlakte is. Het is een ramp.
Het is rampzalig, een ramp.
Presentator: Sinds 2013 is de bacterie behalve in Italië ook in Frankrijk, Spanje en Portugal ontdekt. Maar wat maakt deze bacterie nou zo schadelijk voor planten?
Maria Bergsma-Vlami – Xylella onderzoeker NVWA:
Die veroorzaakt veel problemen met de watertransport van de wortels naar de plant, waardoor de plant uitdroogt en op een gegeven moment sterft die ook volledig af.
Presentator: Xylella verspreidt zich door dit beestje: de cicade. En in Nederland leeft die ook. Dat is slecht nieuws, want er is nog geen bestrijding ontdekt tegen deze bacterie en via die cicade verspreid die heel snel.
Maria Bergsma-Vlami – Xylella onderzoeker NVWA: En omdat onze winters ook in Nederland steeds warmer worden, blijven deze kleine insecten, de schuimcicaden, voor een langere periode actief. En dat betekent dat er een grotere kans is voor verspreiding van de bacterie xylella van plant naar plant.
Presentator: In korte tijd kunnen zo allerlei verschillende bomen en planten besmet raken. En eenmaal besmet kun je niets meer doen om ze te redden.
Maria Bergsma-Vlami – Xylella onderzoeker NVWA: Er is geen bestrijdingsmiddel of andere strategie tegen xylella, om xylella tegen te gaan, nee.
Presentator: En daarom probeert de NVWA verdachte planten aan de grens tegen te houden, controleren we importeurs en tuincentra, staat er een crisisteam klaar voor een uitbraak en testen we planten in onze labs op xylella.
*Dreigende atmosferische muziek*
Presentator: Niet alleen een besmetting is heel ingrijpend, bestrijding is dat ook. Bij een uitbraak van xylella moeten alle planten in een straal van 50 meter worden vernietigd. Tuinen, boomgaarden, parken, bossen. Alles moet geruimd worden. En in een straal van tweeëneenhalve kilometer rondom een besmet gebied, mag zeker vier jaar lang geen plant meer vervoerd worden. En dat betekent geen planten in de tuin, geen handel voor tuincentra, de agrarische sector en ook voor de export is het een probleem. En precies daarom willen we geen xylella in Nederland. En ook jij kunt iets doen.
Marieke van Lent – Xylella-crisisadvseur NVWA: Neem geen planten mee van je vakantie-adres voor in je tuin, want dat kan echt heel ernstige gevolgen hebben.
Presentator: Koop je planten dus in Nederland en let daarbij op het plantenpaspoort. Alleen zo kunnen we xylella en andere plantenziektes buiten de deur houden.
*Neutrale muziek speelt en eindigt*
Logo NVWA, Ministerie van LNV verschijnt in beeld.
Beeldtekst: Meer weten over de bacterie en wat je kunt doen? Kijk op: www.nvwa.nl/xylella.
Xylella fastidiosa is een bacterieziekte. Door Xylella kunnen planten verwelken, verdrogen en afsterven. Een uitbraak kan ernstige schade veroorzaken in tuinen, openbaar groen en de natuur. Bij een uitbraak zijn er ook grote financiële gevolgen voor kwekers van bomen en vaste planten. De bacterie is niet schadelijk voor mensen en dieren.
Lees hoe u Xylella herkent.
Quarantaine-organisme
Xylella is een quarantaine-organisme (ook wel: Q-organisme of Q) met prioriteits-status. Dit betekent dat de schade die Xylella kan veroorzaken zo groot is, dat er bij een besmetting direct maatregelen nodig zijn om verspreiding te voorkomen. Deze maatregelen zijn gebaseerd op Europese afspraken.
Meld een besmetting
Vermoedt u dat uw planten besmet zijn met Xylella? Meld dit direct. Dit is verplicht.
Melden als particulier
Als particulier kunt u melden via ons meldformulier.
Melden als ondernemer
Bent u teler of handelaar? Meld een mogelijke besmetting bij de NVWA.
Wat kan ik als particulier tegen Xylella doen?
Neem geen plantjes of stekjes mee van uw vakantieadres. Zo voorkomt u dat u Xylella per ongeluk meeneemt naar Nederland. Deze bacterie kan grote gevolgen hebben voor de planten in ons land, want er zijn geen bestrijdingsmiddelen tegen de bacterie.
Lees wat er gebeurt als Xylella met u meereist.
Wat kan ik als ondernemer tegen Xylella doen?
Kweekt of verhandelt u gewassen die gevoelig zijn voor deze schadelijke plantenziekte? Neem dan extra voorzorgsmaatregelen om insleep en verspreiding van de ziekte te voorkomen.
Lees welke maatregelen u kunt nemen.
Wat gebeurt er als er Xylella wordt ontdekt op mijn bedrijf?
De NVWA legt maatregelen op om verspreiding te voorkomen. U moet bijvoorbeeld zieke planten vernietigen. Wij houden daar toezicht op. Ook bakenen we een gebied rond de besmetting af. In dat gebied mag geen handel van waardplanten plaatsvinden.
