De NVWA controleert in slachthuizen op letsel bij pluimvee. In maart 2026 voerden we een naleefmeting uit in 16 pluimveeslachthuizen. We controleerden hoe vaak letsel voorkomt bij pluimvee afkomstig van Nederlandse en buitenlandse pluimveehouderijen.
In het kort: inspecties in 16 slachthuizen
Vleeskuikens, eenden en ander pluimvee worden op de veehouderij gevangen als zij naar het slachthuis gaan. De dieren worden in speciale containers gedaan en naar het slachthuis gebracht. Het komt voor dat de dieren gewond raken. In pluimveeslachthuizen doen we regelmatig steekproeven en risicogerichte inspecties waarbij we op letsel controleren. Sinds 2017 voeren we naleefmetingen uit in Nederlandse slachthuizen met permanent toezicht. Deze vonden plaats in 2017, 2021, 2023, 2025 en 2026. Tijdens een naleefmeting verzamelen we data over hoe vaak letsel bij pluimvee voorkomt.
De wettelijke norm voor letsel bij pluimvee is 0%. Tot eind 2023 handhaafden we bij 2% of meer letsel per koppel pluimvee. Een koppel bestaat uit alle dieren in 1 stal. In januari 2024 ging de handhavingsgrens omlaag naar 1% letsel per koppel.
Onze inspecteurs controleren in slachthuizen aan de hand van de kleur en grootte van bloedingen of dieren gewond zijn geraakt. In april 2025 oordeelde de rechter dat deze manier van controleren onvoldoende kan aantonen dat het letsel is ontstaan bij het vangen op de veehouderij. Het zou ook tijdens het transport of in het slachthuis kunnen zijn ontstaan. Volgens de rechter kan de NVWA niet met zekerheid vaststellen wie de overtreding heeft begaan en dus de boete moet krijgen. Sinds de uitspraak van de rechter handhaven we niet meer op letsel bij pluimvee.
Naleefmeting 2026
In maart 2026 hebben we een naleefmeting uitgevoerd. We controleerden 77 koppels pluimvee in 16 slachthuizen. We zagen bij 66 koppels (85,7%) minder dan 1% letsel. Bij 11 koppels (14,3%) zagen we een overschrijding van de grenswaarde van 1% letsel. Er waren geen koppels met meer dan 2% letsel.
Inspectieresultaten
Voor deze naleefmeting voerden we inspecties uit in 16 slachthuizen, net als in 2025. We controleerden in totaal 77 koppels pluimvee op letsel. In 2025 inspecteerden we 91 koppels. In een aantal slachthuizen inspecteerden we minder koppels dan vorig jaar, maar deze koppels waren in de meeste gevallen wel groter dan bij de vorige naleefmeting.
In 2026 inspecteerden we 2 koppels eenden, 1 koppel legkippen, 6 koppels moederdieren en 68 koppels vleeskuikens. We controleerden 9 koppels vleeskuikens en 3 koppels legkippen minder dan in 2025. Bij zowel de eenden als de moederdieren controleerden we 1 koppel minder.
Vangmethode
Er werden 68 koppels met de hand gevangen en bij 5 koppels werd de vangmachine ingezet. Bij 4 koppels is de vangmethode onbekend. Van de handmatig gevangen koppels is het niet bekend of deze dieren aan de poten of volgens de rechtop-methode zijn gevangen. Dit was in eerdere jaren ook niet bekend. De 11 koppels met een overschrijding van de grenswaarde van 1% letsel zijn met de hand gevangen. Het aandeel handmatig gevangen koppels (88%) is hoog ten opzichte van het geringe aandeel machinaal gevangen koppels (6,5%). Dit maakt het niet mogelijk om een conclusie te trekken over een mogelijke relatie tussen de vangmethode en het ontstaan van letsel.
Overschrijdingen van de handhavingsgrens
We zagen bij 11 (14,3%) van de 77 gecontroleerde koppels een overschrijding van de grenswaarde van 1%. Bij 85,7% van de koppels was het percentage letsel lager dan 1%. In 2026 waren er geen koppels die boven de 2% letsel scoorden. In 2025 was dit nog 6,6%. Bij de naleefmetingen van 2023 en eerder was 2% de handhavingsgrens.
Bekijk in de tabel per naleefmeting het percentage koppels waarbij we geen overschrijdingen zagen:
| Jaartal naleefmeting | Koppels <2% letsel | Koppels <1% letsel |
|---|---|---|
| 2017 | 75% | - |
| 2021 | 86,5% | - |
| 2023 | 86,5% | - |
| 2025 | 93,4% | 84,6% |
| 2026 | 100% | 85,7% |
Meeste overschrijdingen bij vleeskuikens
We stelden alle overschrijdingen van de grenswaarde vast bij vleeskuikens. Bij vleeskuikens voerden we in 2026 ook de meeste inspecties uit. Het ging om 68 van de 77 koppels, oftewel 88,3%.
Gemiddelde percentages letsel
Het percentage letsel per koppel was in 2026 gemiddeld 0,60%. In 2025 was het gemiddelde percentage letsel 0,73%. Per categorie pluimvee zagen we de volgende gemiddelde percentages letsel:
- Vleeskuikens 0,65% (in 2025: 0,72%)
- Eenden 0,33% (in 2025: 0%)
- Moederdieren 0,21% (in 2025: 1,39%)
- Legkippen 0% (in 2025: 0,4%)
Hoogste percentage letsel
Per categorie pluimvee waren dit de hoogste percentages letsel die we bij koppels zagen:
- Vleeskuikens 1,86%
- Eenden 0,66%
- Moederdieren 0,5%
- Legkippen 0%
Bij vleeskuikens, moederdieren en legkippen daalde het maximale percentage letsel. Bij eenden nam het maximale percentage letsel toe. Dit was 0% in 2025.
Het hoogste percentage letsel bij vleeskuikens halveerde bijna ten opzichte van 2025. Toen was het hoogste percentage 3,32%.
Laagste percentage letsel
Bij alle categorieën pluimvee was het laagste percentage letsel 0%. In 2026 zagen we dus bij vleeskuikens, eenden, moederdieren en legkippen koppels zonder letsel. In 2025 was dit ook het geval.
In 2026 zagen we bij 13% van de koppels 0% letsel. In 2025 zagen we bij 9,89% van de koppels 0% letsel. Het percentage koppels met 0% letsel is dus toegenomen ten opzichte van vorig jaar.
Verschillen tussen de herkomstlanden
We controleerden 38 koppels uit Nederland. Bij 4 van deze koppels zagen we een overschrijding van de grenswaarde van 1%. Dat is 10,53% van alle gecontroleerde koppels uit Nederland.
We controleerden in totaal 39 koppels uit het buitenland. Bij 7 buitenlandse koppels zagen we een overschrijding van de grenswaarde van 1%. Dat is 17,95% van alle gecontroleerde buitenlandse koppels. Het ging om 4 koppels uit Duitsland en 3 koppels uit België.
In onderstaande tabellen staan de percentages van de koppels waarbij wij tijdens onze naleefmetingen overschrijdingen zagen:
| Jaartal naleefmeting | Nederlandse koppels >2% letsel | Buitenlandse koppels >2% letsel |
|---|---|---|
| 2017 | 27% | 24% |
| 2021 | 4% | 24% |
| 2023 | 2,4% | 16,3% |
|
2025 |
6,67% |
6,5% |
| 2026 | 0% | 0% |
| Jaartal naleefmeting | Nederlandse koppels >1% letsel | Buitenlandse koppels >1% letsel |
|---|---|---|
| 2025 |
11,11% |
19,6% |
| 2026 | 10,53% | 17,95% |
Hoe hebben wij gehandhaafd?
Vanwege de uitspraak van de rechter uit april 2025 kunnen wij momenteel niet handhaven op letsel bij pluimvee. Onze inspecteurs schreven daarom geen rapport van bevindingen als zij bij een koppel pluimvee een te hoog percentage letsel zagen. Er werden geen boetes gegeven.
Vervolgaanpak pluimvee
We blijven in slachthuizen monitoren op letsel bij pluimvee. Dit doen we op dezelfde manier als voorheen: door te controleren op bepaalde bloedingen. Op dit moment leggen we geen boetes op bij overschrijdingen.
Ook blijven we onderzoeken hoe we in de toekomst effectiever toezicht kunnen houden op welzijnsproblemen bij pluimvee. Hierover zijn we in gesprek met de pluimveesector. In de loop van 2026 beginnen we met risicogericht toezicht bij het vangen van pluimvee. Ook blijven we naleefmetingen doen. Vanaf 2027 kijken we bij de analyse van de naleefmeting alleen naar overschrijdingen van de grenswaarde van 1% letsel, en dus niet meer specifiek naar overschrijdingen van 2% letsel.