Inspectieresultaten dierrechten uitgevoerd in 2025

In het kort: controle over kalenderjaren 2023 en 2024

De controles op dierrechten (ook wel: productierechten) kunnen wij pas na afloop van een afgesloten kalenderjaar uitvoeren. We kijken dan of de veehouders in dat jaar niet meer dieren hadden dan zij op basis van hun productierechten op het bedrijf mochten houden. Meestal controleren we 2 kalenderjaren tegelijk. In 2025 voerden we de inspecties uit over de kalenderjaren 2023 en 2024. We hebben fysiek en administratief gecontroleerd.

Onze inspecties zijn risicogericht. Dat betekent dat we vooral controleren bij bedrijven waar meer risico is op overtredingen. De risicogerichte controle zorgt ervoor dat we relatief veel overtredingen vinden. Daarom zijn deze inspectieresultaten niet representatief voor de hele sector.

Van de 23 geïnspecteerde pluimveebedrijven voldeden 10 bedrijven niet aan het stelsel van dierrechten over 1 of beide jaren. Dit is een percentage van 43%. Bij 12 bedrijven was de inspectie wel akkoord. 1 bedrijf is nog in onderzoek.

Van de 65 geïnspecteerde varkensbedrijven voldeden 10 bedrijven niet aan het stelsel van dierrechten over 1 of beide jaren. Dit is een percentage van 15%. Bij 54 bedrijven was de inspectie wel akkoord. 1 bedrijf is nog in onderzoek.

Inspectieresultaten

Stelsel van dierrechten

Het systeem van dierrechten voor varkens en pluimvee bestaat sinds de jaren ‘80 van de vorige eeuw. Met dit systeem wordt per bedrijf de omvang van de veestapel – en daarmee de omvang van de mestproductie – begrensd. In de Europese Nitraatrichtlijn zijn namelijk afspraken vastgelegd over de bescherming van grond- en oppervlaktewater tegen verontreiniging door nitraat uit agrarische bronnen. Deze richtlijn verplicht lidstaten het stikstofgebruik via dierlijke mest te beperken tot maximaal 170 kilogram per hectare per jaar.

Risicogerichte inspecties

We hebben bedrijven geselecteerd waar vermoedelijk sprake was van een overschrijding van het op het bedrijf rustende pluimveerecht of varkensrecht. Deze selectie maakten we samen met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en was ook gebaseerd op bij RVO geregistreerde gegevens.

Tijdens de inspectie stelden we onder andere aan de hand van de (dier)administratie vast hoeveel varkens en pluimvee gemiddeld op jaarbasis werden gehouden op een bedrijf. Bij een overschrijding van de op het bedrijf rustende dierrechten was de controle niet-akkoord. In totaal voerden we 88 controles uit.

20 bedrijven hadden in 2023 en/of 2024 meer dieren gehouden dan was toegestaan.

Hoe hebben wij gehandhaafd?

Een overtreding van het dierrecht valt onder het strafrecht. Wij hebben 13 processen-verbaal opgemaakt en deze aan het Openbaar Ministerie overhandigd. Bij een proces-verbaal wordt standaard een berekening van het wederrechtelijk verkregen voordeel bijgevoegd. Bij een veroordeling kan dit wederrechtelijk verkregen voordeel worden ontnomen.

7 keer ging het om een geringe overschrijding en hebben we een officiële waarschuwing gegeven.

Vervolgaanpak

De resultaten van deze controles kunnen invloed hebben op toekomstige controles. Denk bijvoorbeeld aan het toepassen van nieuwe selectievoorwaarden bij het risicogericht handhaven.