Tabaksproducten en aanverwante producten als vapes (e-sigaretten) mogen alleen verkocht worden aan personen van 18 jaar en ouder. De NVWA controleert of verkopers zich aan deze leeftijdgrens houden. Van juli 2024 tot en met december 2025 voerden we 2.356 inspecties uit met minderjarige testkopers.
In het kort
Tabaksproducten en aanverwante producten mogen alleen verkocht worden aan personen van 18 jaar of ouder. Dit staat in artikel 8 van de Tabaks- en rookwarenwet. De verkoper moet de leeftijd controleren aan de hand van een geldig officieel identiteitsbewijs.
Tijdens onze inspecties probeerde een 17-jarige testkoper sigaretten of vapes te kopen. Wij controleerden of de verkoper om een identificatiebewijs vroeg en daarna de verkoop weigerde.
De inspecties vonden plaats van juli 2024 tot en met december 2025 en waren risicogericht. Dit betekent dat we vooral controleerden bij verkooppunten waar meer risico is op een overtreding. Bij 890 van de 2.356 inspecties constateerden we een overtreding. Dit is een percentage van 38%.
Inspectieresultaten
Onze minderjarige testkopers probeerden tabaksproducten zoals sigaretten aan te schaffen bij supermarkten, tankstations, tabaksspeciaalzaken en horecagelegenheden. En bij kleinere verkooppunten zoals kiosken, belwinkels en avondwinkels. Dit gebeurde in opdracht van de NVWA en onder begeleiding van een inspecteur.
De bedrijven werden geselecteerd op basis van eerdere inspectieresultaten, meldingen van burgers en tips uit gesprekken met jongeren tijdens observaties op locatie.
| Sector | Aantal inspecties | Aantal overtredingen | Percentage (%) |
|---|---|---|---|
| Speciaalzaken | 588 | 229 | 39% |
| Tankstations | 829 | 312 | 38% |
| Kleinere verkooppunten | 939 | 349 | 37% |
| Totaal | 2.356 | 890 | 38% |
Hoe hebben wij gehandhaafd?
Wij hebben gehandhaafd volgens ons interventiebeleid. Verkopers die zich niet aan de leeftijdgrens houden krijgen een boete. Deze boete varieert van € 1.360 tot € 9.000 afhankelijk van de grootte van het bedrijf en eventuele eerdere overtredingen.
3-strikes-out-maatregel
Heeft een bedrijf binnen een periode van 12 maanden driemaal de regels overtreden door tabaksproducten en/of vapes te verkopen aan personen van wie de leeftijd van 18 jaar niet onmiskenbaar is vastgesteld? Dan wordt de 3-strikes-out-maatregel opgelegd. Dit betekent dat de verkoop van tabaksproducten en vapes tijdelijk wordt stilgelegd. De duur van deze stillegging varieert van 1 tot 12 weken, afhankelijk van het type bedrijf en eventuele eerdere stilleggingen.
Van juli 2024 tot en met december 2025 is de 3-strikes-out maatregel 34 keer opgelegd: 12 keer bij speciaalzaken, 7 keer bij tankstations en 15 keer bij overige winkels.
Vervolgaanpak
Het blijft zorgelijk dat minderjarige jongeren nog steeds aan tabak en vapes kunnen komen. Daarom blijven we risicogerichte leeftijdsgrensinspecties uitvoeren bij de verschillende verkooppunten, om te voorkomen dat vapes of sigaretten aan minderjarige jongeren worden verkocht. Daarbij concentreren we ons op verkooppunten waar vooral jongeren komen.
Ook zien we dat er nog veel aanbod is van vapes met zoete smaken. Terwijl in Nederland alleen vapes met de smaak van tabak zijn toegestaan. Daarom blijven we ook toezicht houden op het smaakjesverbod en de illegale handel, om te voorkomen dat jongeren toegang krijgen tot deze producten.
Met ons toezicht dragen we bij aan het beperken van de beschikbaarheid van tabaks- en aanverwante producten voor jongeren. Ook ondersteunt ons toezicht de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord. Dit akkoord streeft naar een rookvrije generatie in 2040. Handhaving alleen is niet voldoende om het gebruik van tabak en vapes onder jongeren terug te dringen. Het blijft een maatschappelijk probleem. Daarom is het inzetten van veel verschillende maatregelen belangrijk om jongeren te beschermen tegen deze verslavende en schadelijke producten.