Bedrijven die diergeneesmiddelen of de werkzame stoffen daarvoor opslaan, vervoeren of verhandelen, moeten voldoen aan de regels voor goede distributiepraktijken (GDP, oftewel Good Distribution Practice). De GDP-wetgeving zorgt ervoor dat diergeneesmiddelen veilig en van goede kwaliteit blijven tijdens de hele distributieketen. In 2025 heeft de NVWA hierop gecontroleerd bij 48 bedrijven.
In het kort: de helft van de bedrijven voldeed niet volledig aan de GDP-wetgeving
De GDP-voorschriften zijn Europese regels die ervoor zorgen dat diergeneesmiddelen op een veilige en betrouwbare manier bij de gebruiker terechtkomen. De voorschriften stellen eisen aan de ontvangst, opslag, verzending en traceerbaarheid van diergeneesmiddelen, zodat de kwaliteit gedurende de hele distributieketen behouden blijft.
De GDP-voorschriften gelden voor bedrijven die diergeneesmiddelen of de werkzame stoffen daarvoor opslaan, verhandelen of distribueren. De werkzame stoffen of werkzame bestanddelen van diergeneesmiddelen worden ook wel API’s (Active Pharmaceutical Ingredients) genoemd.
Het gaat om de volgende bedrijven:
- Groothandelaren: bedrijven die diergeneesmiddelen inkopen en doorleveren aan dierenartsen, apotheken, kleinhandelaren of andere groothandelaren.
- Fabrikanten (voor distributieactiviteiten): bedrijven die diergeneesmiddelen maken en deze ook opslaan of verder distribueren.
- Handelaren in werkzame stoffen (API’s): bedrijven die grondstoffen van andere bedrijven inkopen en doorleveren voor de productie van diergeneesmiddelen.
- Fabrikanten of importeurs in werkzame stoffen (API’s voor distributieactiviteiten): bedrijven die zelf grondstoffen voor diergeneesmiddelen produceren of importeren en deze opslaan en verder distribueren.
Bij 24 van de 48 onderzochte bedrijven constateerden wij overtredingen of tekortkomingen. De meeste overtredingen hadden betrekking op het volgende:
- de controle van klanten en leveranciers
- documentatie en procedures
- de opleiding van het personeel
Toezicht op GDP-regels
Het toezicht op de GDP-regels vindt plaats door middel van audits en inspecties.
Audits
Sinds 2025 voert de NVWA jaarlijks audits uit, met als doel elk bedrijf ten minste 1 keer per 5 jaar te controleren. Bij een audit beoordelen wij het hele kwaliteitssysteem van het bedrijf, en controleren we ookof het bedrijf werkt volgens dit kwaliteitssysteem.
Na een audit krijgt een bedrijf een GDP-voldoende of –onvoldoende. De beoordeling gebeurt op basis van het aantal overtredingen en de ernst ervan. Niet iedere wettelijke overtreding leidt tot een GDP-onvoldoende. De indeling van overtredingen is gebaseerd op het specifiek interventiebeleid (SPEC) van de NVWA. Er zijn 3 verschillende categorieën:
- lichte overtreding
- middelzware overtreding
- zware overtreding
Bij zware overtredingen deelt de NVWA de uitkomst van de audit met het agentschap College ter beoordeling van geneesmiddelen (BG) – afdeling Bureau Diergeneesmiddelen (BD). Dit kan gevolgen hebben voor de groothandelsvergunning (Wholesale Distribution Authorisation, WDA) en/of API-registratie van het bedrijf. Het BD kan de vergunning en registratie schorsen of intrekken. Dit wordt dan ook gemeld in de Europese databank voor fabrikanten, importeurs en distribiteurs van (dier)geneesmiddelen EudraGMDP.
Bij overtredingen passen wij altijd een interventie toe, zoals een officiële waarschuwing of een rapport van bevindingen. Het is dus mogelijk dat een bedrijf een GDP-voldoende krijgt, maar daarnaast ook een interventie.
Inspecties
Naast audits, worden er ook inspecties uitgevoerd, op basis van meldingen. Hierbij wordt niet het hele kwaliteitssysteem beoordeeld, maar 1 of meerdere onderdelen. Ook bij een inspectie is het mogelijk dat een bedrijf op basis van het aantal overtredingen en de ernst ervan een GDP-onvoldoende krijgt.
Wettelijke verplichtingen (GDP-regels)
De GDP-voorschriften zijn gebaseerd op Verordening (EU) nr. 2019/6 en verder uitgewerkt in de volgende 2 uitvoeringsverordeningen:
Resultaten
We voerden 46 audits en 2 inspecties uit bij bedrijven die diergeneesmiddelen opslaan, verhandelen of distribueren. Het ging om bedrijven met de volgende vergunningen en registraties (of een combinatie daarvan):
- groothandelsvergunning (G-vergunning)
- fabrikantenvergunning (F-vergunning)
- registratie voor grondstoffen (API-registratie)
De resultaten zijn als volgt:
- Audits: bij 22 van de 46 audits constateerden we overtredingen. Deze overtredingen hebben niet geleid tot een GDP-onvoldoende.
- Inspecties: bij beide inspecties constateerden we overtredingen. Deze overtredingen hebben niet geleid tot een GDP-onvoldoende.
Hieronder staan de resultaten van de audits en inspecties, uitgesplitst naar type vergunning. Het gaat hier om het aantal bedrijven waarbij overtredingen zijn geconstateerd, niet om het totaal aantal overtredingen.
| Type vergunning | Aantal audits | Aantal bedrijven waar overtreding(en) zijn geconstateerd | Aantal bedrijven waar geen overtredingen zijn geconstateerd |
|---|---|---|---|
| G-vergunning | 30 | 16 | 14 |
| F-vergunning | 4 | 2 | 2 |
| API-registratie | 2 | 0 | 2 |
| G- en F-vergunning | 8 | 4 | 4 |
| G-vergunning en API-registratie | 1 | 0 | 1 |
| G- en F-vergunning en API-registratie | 1 | 0 | 1 |
| Totaal | 46 | 22 | 24 |
Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
| Type vergunning | Aantal inspecties | Aantal bedrijven waar overtreding(en) zijn geconstateerd | Aantal bedrijven waar geen overtredingen zijn geconstateerd |
|---|---|---|---|
| G-vergunning | 1 | 1 | 0 |
| G- en F-vergunning en API-registratie | 1 | 1 | 0 |
| Totaal | 2 | 2 | 0 |
Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
Naar aanleiding van overtredingen bij 24 bedrijven in 2025 hebben we 10 herinspecties uitgevoerd. De overige 14 herinspecties zijn in 2026 uitgevoerd. Bij 2 van de 10 herinspecties in 2025 constateerden we opnieuw een overtreding.
| Type vergunning | Aantal herinspecties | Aantal bedrijven waar overtreding(en) zijn geconstateerd | Aantal bedrijven waar geen overtredingen zijn geconstateerd |
|---|---|---|---|
| G-vergunning | 5 | 1 | 4 |
| F-vergunning | 1 | 0 | 1 |
| G- en F-vergunning | 3 | 0 | 3 |
| G- en F-vergunning en API-registratie | 1 | 1 | 0 |
| Totaal | 10 | 2 | 8 |
Beweeg de tabel horizontaal om meer te zien
Bij de 24 audits waarbij overtredingen werden geconstateerd, ging het soms om meerdere overtredingen per bedrijf. Hieronder geven we weer welke voorschriften het vaakst zijn overtreden.
Het bedrijf moet controleren of klanten en leveranciers de juiste vergunning of registratie hebben om diergeneesmiddelen te kopen, verkopen, leveren of ontvangen. Ook moet het bedrijf de geldigheid van de vergunning(en) controleren. Deze controles moeten regelmatig worden uitgevoerd en vastgelegd.
Bij 10 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot het controleren van klanten en leveranciers:
- Bij 5 bedrijven werd niet of niet altijd gecontroleerd of klanten bevoegd waren om diergeneesmiddelen te ontvangen.
- Bij 2 bedrijven kon niet worden aangetoond dat zij regelmatige klantverificaties uitvoeren.
- Bij 1 bedrijf werden klanten geverifieerd op basis van gegevens die niet afkomstig waren van een officiële instantie.
- Bij 1 bedrijf werden diergeneesmiddelen afgeleverd op een adres dat niet op de vergunning van de klant stond. Het bedrijf had de vergunning van de klant niet gecontroleerd.
- Bij 1 bedrijf kon niet worden aangetoond dat 2 leveranciers waren gecontroleerd. De vastlegging hiervan was verloren gegaan en er was geen nieuwe controle uitgevoerd.
Belangrijke werkzaamheden, controles en wijzigingen moeten worden vastgelegd. Daarnaast moeten documenten worden goedgekeurd, ondertekend en gedateerd door de verantwoordelijke persoon (RP: responsible person). Ook moeten documenten makkelijk opvraagbaar zijn om ze in te kunnen zien.
Bij 10 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot documentatie en procedures:
- Bij 6 bedrijven ontbrak een procedure voor een specifieke taak zoals de klantverificatie en het herkennen van vervalste diergeneesmiddelen.
- Bij 2 bedrijven waren diverse documenten, waaronder procedures, niet ondertekend of gedateerd door de RP.
- Bij 1 bedrijf kwamen niet alle procedures overeen met de huidige werkwijze.
- Bij 1 bedrijf kon geen inzage worden getoond in het kwaliteitssysteem.
De RP is een aangewezen medewerker die erop toeziet dat het bedrijf volgens de GDP-regels werkt. Verantwoordelijkheden van de RP moeten schriftelijk worden vastgelegd. De RP mag taken delegeren, maar blijft zelf eindverantwoordelijk. Ook gedelegeerde taken moeten worden vastgelegd.
Bij 5 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot de RP:
- Bij 2 bedrijven waren gedelegeerde taken van de RP niet vastgelegd, zoals het uitvoeren van zelfinspecties.
- Bij 1 bedrijf waren de verantwoordelijkheden van de RP niet vastgelegd.
- Bij 1 bedrijf voerde de RP een aantal verplichte taken niet uit, zoals het waarborgen van de opleiding en bijscholing van personeel. Het was onduidelijk wie deze taken wel uitvoerde.
- Bij 1 bedrijf voerde de RP 2 verplichte taken onvoldoende uit: het verifiëren van leveranciers en het opvolgen van tekortkomingen.
Medewerkers moeten worden opgeleid en regelmatig worden bijgeschoold met betrekking tot de GDP-voorschriften die relevant zijn voor hun rol. De opleiding moet in ieder geval het herkennen van vervalste diergeneesmiddelen en/of de grondstoffen hiervan omvatten.
Bij 6 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot de opleiding van het personeel:
- Bij alle 6 bedrijven ontbrak het onderdeel ‘herkennen van vervalste diergeneesmiddelen en/of de grondstoffen hiervan’ tijdens de opleiding.
- Bij 1 van deze bedrijven kreeg het personeel geen regelmatige bijscholing.
Het bedrijf moet beschikken over een systeem met afspraken, procedures, documentatie en controles. Hiermee wordt vastgelegd hoe werkzaamheden worden uitgevoerd, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe de kwaliteit en veiligheid van diergeneesmiddelen worden gewaarborgd.
Bij 6 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot het kwaliteitssysteem:
- Bij 2 bedrijven was het kwaliteitssysteem niet volledig gedocumenteerd. Daarnaast voldeed bij 1 bedrijf het kwaliteitssysteem op meerdere punten niet aan de GDP-regelgeving. Bij het andere bedrijf was het kwaliteitssysteem niet meer actueel.
- Bij 1 bedrijf was de procedure voor het controleren van leveranciers niet opgenomen in het kwaliteitssysteem. Ook tijdens de herinspectie ontbrak deze procedure.
- Bij 1 bedrijf bleek het kwaliteitssysteem onvoldoende, omdat bij de ontvangst van diergeneesmiddelen niet werd gecontroleerd of alle benodigde informatie aanwezig was.
- Bij 1 bedrijf waren wijzigingen in het kwaliteitssysteem niet goed doorgevoerd.
- Bij 1 bedrijf waren temperatuurafwijkingen in het magazijn niet vastgelegd en werden er geen maatregelen genomen om herhaling te voorkomen.
Bedrijven moeten regelmatig zelf controleren of zij nog aan de regels voldoen. Daarbij mogen ze externe audits gebruiken, maar deze vervangen de zelfcontroles niet. Als er problemen of afwijkingen worden gevonden, moeten bedrijven maatregelen nemen om ze op te lossen en te voorkomen dat ze opnieuw gebeuren. Zowel de afwijkingen als de maatregelen moeten vastgelegd worden.
Bij 4 bedrijven werd een overtreding geconstateerd met betrekking tot zelfinspecties:
- Bij 1 bedrijf werden geen zelfinspecties uitgevoerd. In plaats daarvan werden alleen audits door een externe deskundige uitgevoerd.
- Bij 1 bedrijf was de RP niet betrokken bij de zelfinspecties en kon niet aangetoond worden dat de taak gedelegeerd was aan iemand anders.
- Bij 1 bedrijf werden tekortkomingen wel bijgehouden, maar niet verder opgevolgd of officieel gedocumenteerd.
- Bij 1 bedrijf werden zelfinspecties uitgevoerd door een extern ingehuurde RP zonder dat deze op de vergunning stond. Een RP mag ingehuurd zijn zo lang deze de vaste RP is en dus op de vergunning staat.
Het management moet regelmatig het kwaliteitssysteem van het bedrijf beoordelen. Het doel van deze beoordeling is om de effectiviteit van het systeem te controleren en continu te verbeteren. Tijdens de review worden onder andere resultaten van zelfinspecties en afwijkingen binnen het kwaliteitssysteem geëvalueerd.
Bij 3 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot de managementreview:
- Bij 1 bedrijf werd vastgesteld dat er geen managementreview was uitgevoerd. Ook was dit niet vastgelegd in een procedure.
- Bij 1 bedrijf was vastgelegd dat er jaarlijks een managementreview moest worden uitgevoerd, maar de laatste was 2 jaar geleden.
- Bij 1 bedrijf bleek dat het management geen managementreview uitvoert. De managementreview wordt uitgevoerd door de RP.
Gegevens in computersystemen mogen uitsluitend worden ingevoerd of gewijzigd door bevoegde personen. Daarnaast moeten gegevens worden beschermd met een beveiliging tegen onopzettelijke of onbevoegde wijzigingen.
Bij 3 bedrijven werden overtredingen geconstateerd met betrekking tot de computersystemen:
- Bij 2 bedrijven ontbrak in de computersystemen een beveiliging die voorkomt dat nieuwe klanten en/of leveranciers kunnen worden aangemaakt zonder goedkeuring van de RP.
- Bij 1 bedrijf was niet vastgelegd welke personen bevoegd waren om nieuwe klanten aan te maken. Daarnaast kon niet worden aangetoond of uitsluitend bevoegde personen diergeneesmiddelen elektronisch konden blokkeren en/of deblokkeren.
Hoe hebben wij gehandhaafd?
De NVWA hanteert een interventiebeleid bij overtredingen. In 2025 zijn de volgende interventies toegepast:
- 22 officiële waarschuwingen
- 5 rapporten van bevindingen, op basis hiervan kan een boete of andere maatregel worden opgelegd
Het is mogelijk dat een bedrijf meerdere interventies krijgt opgelegd. Dit verklaart waarom er meer interventies zijn dan bedrijven waar overtredingen geconstateerd zijn.
Overtreding kan gevolgen hebben voor vergunning
Zware overtredingen kunnen gevolgen hebben voor de vergunning en/of registratie van het bedrijf. De NVWA meldt deze bij het Bureau Diergeneesmiddelen (BD). Het BD beoordeelt of er consequenties moeten volgen. Deze bevoegdheid staat vermeld in de artikelen 131 en 132 van Verordening (EU) nr. 2019/6, en geldt als een groothandelaar niet voldoet aan de verplichtingen uit artikel 95 en/of 101 van dezelfde verordening.
Vervolgaanpak
2025 was het eerste jaar dat wij audits hebben uitgevoerd op het gebied van de GDP-wetgeving. De resultaten laten zien dat een groot aantal bedrijven nog niet volledig is ingericht om te kunnen voldoen aan de verplichtingen uit de GDP-wetgeving. Omdat slechts een beperkt aantal bedrijven is geauditeerd of geïnspecteerd, zijn de bevindingen niet representatief voor de hele sector. In 2026 kunnen de resultaten dus anders uitvallen. Deze inspectieresultaten zullen we gebruiken om in gesprek te gaan met de sector over de naleving van de GDP-wetgeving.
Om de naleving structureel goed te monitoren, voeren wij elk jaar audits uit. In 2026 komt hier dan ook een vervolg op.