Voor het vervoer van mest gelden wettelijke regels. De NVWA ziet toe op de naleving van deze regels. In 2023 voerden we 1.373 vervoerscontroles uit.
In het kort: klein deel van de mesttransporten gecontroleerd
In de mestwetgeving is het transport van meststoffen een essentieel onderdeel. Wij kunnen alleen toezicht houden op de naleving van de regels voor mesttransport als we weten waar meststoffen worden aan- en afgevoerd, om welke hoeveelheden het gaat en hoeveel er wordt geproduceerd en in voorraad gehouden.
In 2023 zijn er 1.373 vervoerscontroles uitgevoerd.
- Bij 1.288 controles ging het om vervoer van dierlijke meststoffen. Hiervan was 96,7% akkoord en 3,3% niet akkoord.
- Bij 85 controles ging het om vervoer van niet-dierlijke meststoffen, waaronder compost, zuiveringsslib en kunstmest. Hiervan was 100% akkoord.
Het ging grotendeels om aselecte controles. Hierbij heeft ieder bedrijf evenveel kans om in de steekproef te vallen. Op basis van deze inspecties zijn echter geen conclusies te trekken over de naleving van de sector als geheel. Daarvoor is een te klein deel van het totaal aantal transporten geïnspecteerd.
Inspectieresultaten
Onze controles voeren we met name uit tijdens surveillance door inspecteurs van het Vervoersteam. Daarnaast worden ook inspecties uitgevoerd op basis van meldingen, signalen, analyses en eigen bevindingen. In principe kunnen alle vervoerders die dierlijke en niet-dierlijke meststoffen transporteren in heel Nederland gecontroleerd worden. De nadruk ligt echter op de Gebiedsgericht Handhaven-gebieden (GGH-gebieden). Dit zijn gebieden waar we intensief toezicht houden in het kader van de Versterkte Handhavingsstrategie Mest (VHS).
Waar hebben wij op gecontroleerd?
Bij onze controles letten we onder meer op:
- het aanwezig zijn van het realtime Vervoersbewijs Dierlijke Meststoffen (rVDM)
- de registratie van de vervoerder
- de administratie
- weging van de meststoffen
- bemonstering van de meststoffen
- AGR-GPS-apparatuur
- naleving van de Verordening dierlijke bijproducten (verplicht bij vervoer van dierlijke meststoffen)
- de vrachtbrief (verplicht bij vervoer van niet-dierlijke meststoffen, behalve bij compost en zuiveringsslib)
- het Vervoersbewijs Zuiveringsslib en Compost (VZC)
We controleren niet bij iedere inspectie op al deze onderdelen. Het is afhankelijk van de omstandigheden waar we precies naar kijken. In 2023 werd het rVDM geïntroduceerd, waardoor er veel aandacht ging naar de begeleiding bij de overgang naar het nieuwe systeem.
Aantal inspecties per type meststof
In 2023 hadden de meeste inspecties betrekking op het vervoer van dierlijke meststoffen.
| Type meststof | Aantal inspecties |
|---|---|
| Dierlijke meststoffen | 1.288 |
| Niet-dierlijke meststoffen | 85 |
| Totaal | 1.373 |
| Type dierlijke meststoffen | Aantal inspecties | Aantal niet-akkoord inspecties |
|---|---|---|
| Drijfmest | 936 | 17 |
| Vaste mest | 352 | 26 |
Bij 59 van de inspecties bleek tijdens de controle dat er geen meststoffen werden vervoerd. Deze inspecties zijn in het kader van de Meststoffenwet akkoord. Tijdens deze inspecties controleerden we ook op eisen uit andere wet- en regelgeving, zoals de voorwaarden voor het vervoer van dierlijke bijproducten. We constateerden geen overtredingen. Deze inspecties zijn meegeteld in het totaal aantal inspecties. Ze staan vermeld in onderstaande tabel.
| Type niet-dierlijke meststoffen | Aantal inspecties |
|---|---|
| Compost | 6 |
| Coproducten | 10 |
| Anorganische meststoffen/ Kunstmeststoffen | 1 |
| Zuiveringsslib | 3 |
| Geen meststof | 59 |
| Overige meststoffen | 6 |
Aantal inspecties per oordeel
Van de 1.288 inspecties op het vervoer van dierlijke meststoffen waren 43 inspecties niet-akkoord. Bij 42 van deze inspecties werden de regels voor vervoer van dierlijke meststoffen overtreden. Dit betekent dat 96,7% van de geïnspecteerde bedrijven zich aan de regels voor het transport van dierlijke meststoffen hield.
Bij 1 inspectie ging het om een ander soort overtreding. Daar werd niet voldaan aan de regels voor vervoer van dierlijke bijproducten.
| Inspectie | Akkoord | Niet-akkoord | Totaal |
|---|---|---|---|
| Dierlijke meststoffen | 1.246 | 42 | 1.288 |
| Niet-dierlijke meststoffen | 85 | 0 | 85 |
Overtredingen
Bij de inspecties die niet akkoord waren zagen we verschillende soorten overtredingen. Bij enkele inspecties stelden wij meerdere overtredingen tegelijk vast.
| Bevindingen | Aantal |
|---|---|
| Administratieve verplichtingen (registratie, AGR-GPS) | 6 |
| Transport (rVDM, AGR-GPS, wegen, bemonsteren) | 53 |
| Dierlijke bijproducten (handelsdocument, reinigen & ontsmetten, lekvrij/afgedekt) | 12 |
| Totaal | 71 |
Hoe hebben wij gehandhaafd?
Bij overtredingen hebben we interventies toegepast conform het interventiebeleid. In totaal waren er 43 vervolgacties of sanctiemaatregelen . Daarnaast hebben we vaak nalevingshulp geboden. Bij de introductie van het rVDM kregen vervoerders namelijk te maken met nieuwe verplichtingen. In die periode hebben we ervoor gekozen om niet direct te handhaven, maar om eerst uitleg te geven en vervoerders te helpen bij het naleven van de regels.
| Vervolgacties en/of sanctiemaatregelen | Dierlijke meststoffen | Niet-dierlijke meststoffen |
|---|---|---|
| Rapport van bevindingen (RVO) | 32 | 0 |
| Rapport van bevindingen (TBM) | 1 | 0 |
| Proces-verbaal (OM) | 0 | 0 |
| Officiële waarschuwing | 10 | 0 |
| Totaal | 43 | 0 |
Vervoersinspecties worden meestal bestuursrechtelijk afgehandeld. Wij sturen een rapport van bevindingen naar de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) of naar het Team Bestuurlijke Maatregelen (TBM) van de NVWA, die een boete kunnen opleggen. De inspecteur kan ook een officiële waarschuwing geven.
Er komen ook overtredingen voor die onder het strafrecht vallen. Wij sturen dan een proces-verbaal naar het Openbaar Ministerie (OM). In 2023 was dit niet aan de orde.
Vervolgaanpak
In 2023 werd het realtime Vervoersbewijs Dierlijke Meststoffen (rVDM) ingevoerd. Onze inspecteurs kregen extra hulpmiddelen om hierop te kunnen handhaven. Met behulp van een nieuwe Inspectie-app is het bijvoorbeeld mogelijk vrachtwagens op basis van het kenteken te controleren op de aanwezigheid van een rVDM. Het is dan niet nodig om het voertuig te stoppen voor een controle. Als we in de app ziet dat er geen rVDM aanwezig is, zetten we het voertuig alsnog aan de kant.
Op basis van de inspectieresultaten kunnen we nog geen uitspraken doen over het effect van de invoering van het rVDM. Wel zien we dat de sector de nieuwe werkwijze heeft opgepakt en dat vrijwel alle vervoerders nu met het rVDM werken.
In 2024 blijven we vervoerscontroles doen. Daarnaast willen we de data analyseren die we sinds de invoering van het rVDM beschikbaar hebben. De analyse kunnen we gebruiken om risicogerichter te inspecteren.