Houders van schapen en geiten moeten maatregelen nemen om te voorkomen dat er Q-koorts uitbreekt. De NVWA controleert of dierhouders dit ook echt doen. De belangrijkste verplichte maatregel waar we op toezien is tijdige vaccinatie. Q-koorts is een zoönose: een ziekte die kan overgaan van dier op mens. De vaccinatie beschermt dus niet alleen de dieren, maar indirect ook mensen.
In 2025 voerden we inspecties uit bij 161 bedrijven en locaties. Hieronder vindt u de resultaten van deze inspecties.
In het kort: controles bij verschillende soorten bedrijven
De regels voor preventie en bestrijding van Q-koorts staan in het Besluit houders van dieren. De regels gelden voor zowel professionele bedrijven als publiekslocaties:
- professionele bedrijven. Dit zijn bedrijven waar 50 of meer schapen en/of geiten gehouden worden voor melkproductie. De regels gelden ook voor opfokbedrijven.
- publiekslocaties. Dit zijn schapen- en/of geitenbedrijven die een publieke functie vervullen, zoals kinderboerderijen en locaties waar lammetjes-aaidagen worden georganiseerd.
Tijdens de inspecties controleerden we of deze bedrijven de regels op het gebied van Q-koorts hebben nageleefd. We keken bijvoorbeeld of de dieren tijdig gevaccineerd waren, en of dit op de juiste leeftijd was gebeurd. Ook controleerden we of de vaccinaties tijdig in het identificatie- en registratiesysteem (I&R-systeem) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) geregistreerd waren.
Hoe zijn de bedrijven geselecteerd?
We voeren inspecties risicogericht uit. Daarom selecteerden we bedrijven die vermoedelijk in overtreding waren. Het I&R-systeem van RVO liet zien dat deze bedrijven hun dieren mogelijk niet hadden gevaccineerd, of dat ze de vaccinaties niet of niet tijdig hadden geregistreerd.
Naast de risicogerichte inspecties voerden we ook inspecties uit naar aanleiding van meldingen en op eigen initiatief van inspecteurs.
Algemene resultaten
Van de 161 inspecties waren er 87 akkoord en 74 niet akkoord.
| Type inspectie | Totaal | Akkoord | Niet akkoord |
|---|---|---|---|
| Publieksbedrijven | 109 | 54 | 55 |
| Professionele bedrijven | 52 | 33 | 19 |
Uit de resultaten blijkt dat in 2025 zowel meer publiekslocaties als professionele bedrijven aan de regels voldeden dan in 2024.
Inspectieresultaten publiekslocaties
In tabel 2 staan de resultaten van de inspecties bij publiekslocaties.
| Type inspectie | Totaal | Akkoord | Niet akkoord |
|---|---|---|---|
| Risicogericht | 102 | 54 | 48 |
| Meldingen/eigen initiatief | 7 | 0 | 7 |
Overtredingen publiekslocaties
In tabel 3 staat welke overtredingen zijn vastgesteld en hoe vaak deze voorkwamen. Ook staat vermeld welke interventie is toegepast: een mededeling ter plaatse, een officiële waarschuwing of een rapport van bevindingen. Op basis van een rapport van bevindingen kan een boete of andere maatregel worden opgelegd.
Het is mogelijk dat er meerdere overtredingen op een bedrijf werden geconstateerd. Dat verklaart waarom er meer overtredingen dan interventies zijn.
| Aantal keer overtreden | Mededeling ter plaatse | Officiële waarschuwing | Rapport van bevindingen | |
|---|---|---|---|---|
| Vaccinaties waren niet of niet tijdig uitgevoerd | 31 | 0 | 8 | 23 |
| Vaccinaties waren niet of niet tijdig geregistreerd | 39 | 1 | 36 | 2 |
| Dieren bijeengebracht die niet of niet tijdig gevaccineerd waren | 2 | 0 | 2 | 0 |
Inspectieresultaten professionele bedrijven
In tabel 4 staan de resultaten van de inspecties bij professionele bedrijven.
| Type inspectie | Totaal | Akkoord | Niet akkoord |
|---|---|---|---|
| Risicogericht | 40 | 29 | 11 |
| Meldingen/eigen initiatief | 12 | 4 | 8 |
Overtredingen professionele bedrijven
In tabel 5 staat welke overtredingen zijn vastgesteld en hoe vaak deze voorkwamen. Ook staat vermeld welke interventie is toegepast: een mededeling ter plaatse, een officiële waarschuwing of een rapport van bevindingen. Op basis van een rapport van bevindingen kan een boete of andere maatregel worden opgelegd.
Het is mogelijk dat er meerdere overtredingen op een bedrijf werden geconstateerd. Dat verklaart waarom er meer overtredingen dan interventies zijn.
| Aantal keer overtreden | Mondelinge mededeling | Schriftelijke waarschuwing | Rapport van bevindingen | |
|---|---|---|---|---|
| Vaccinaties waren niet of niet tijdig uitgevoerd | 8 | 0 | 2 | 6 |
| Vaccinaties waren niet of niet tijdig geregistreerd | 11 | 1 | 10 | 0 |
| Geen deelname tankmelkmonitoring | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Mestvoorschriften niet nageleefd | 1 | 0 | 1 | 0 |
Vervolgaanpak
Wij voeren ook in 2026 circa 150 risico-gerichte inspecties uit om te controleren of de regelgeving voor Q-koorts wordt nageleefd.