Hokverrijking en nestmateriaal voor varkens

Wat zijn de regels voor hokverrijking?

Voor varkenshouders in de Europese Unie (EU) gelden Europese regels voor hokverrijking. De criteria voor hokverrijking staan in artikel 2.22 van het Besluit houders van dieren.

Hieraan moet hokverrijking voldoen:

• Het hokverrijkingsmateriaal is beschikbaar voor de varkens. Dit betekent de varkens er goed bij kunnen en het materiaal goed kunnen gebruiken. Het materiaal mag bijvoorbeeld niet hoger hangen dan schouderhoogte van de varkens, want dan kunnen ze er niet bij. Varkens kunnen hun nek namelijk niet heel ver omhoog bewegen.
• Er gelden eisen voor het type materiaal en de manier waarop het materiaal wordt verstrekt. Het materiaal moet bijvoorbeeld eetbaar en wroetbaar zijn. Het heeft dus altijd beide eigenschappen.
• Er is permanent voldoende hokverrijkingsmateriaal beschikbaar. Dat betekent dat op elk moment minimaal 25% van de varkens in groepshokken gebruik kan maken van het materiaal.
• Het materiaal is veilig. Het materiaal leidt dus niet tot verwondingen of andere gezondheidsproblemen bij de varkens.

Onze inspecteurs controleren op deze criteria als zij op uw bedrijf langskomen voor een inspectie.

Wat is eetbaar en wroetbaar materiaal?

Materiaal is eetbaar als het varken het materiaal direct en makkelijk kan opeten. Het materiaal heeft een voor varkens aantrekkelijke smaak en geur. Het is organisch materiaal en heeft bij voorkeur ook voedingswaarde.

Materiaal is wroetbaar als het op de vloer ligt: op een dichte vloerplaat of in een wroetbak die op de grond staat. Varkens kunnen het materiaal dan met de wroetschijf op hun snuit onderzoeken en manipuleren. Ze kunnen het materiaal verplaatsen of de structuur of vorm veranderen.

Materiaal kan ook eetbaar en wroetbaar worden na een handeling door het dier. Het varken kan het materiaal bijvoorbeeld ergens uit laten vallen, waarna het op de vloer terechtkomt. Bijvoorbeeld uit een mand of koker. Of het dier breekt het materiaal eerst in kleinere stukjes af.

Zorg ervoor dat verrijkingsmaterialen niet vermengd raken met basisvoer en water. Hang het materiaal daarom bijvoorbeeld niet boven een trog. Let erop dat in ieder geval steeds voldoende materiaal beschikbaar is voor 25% van de varkens in de groep. Het materiaal moet goed bereikbaar zijn voor het varken. Het mag niet boven schouderhoogte worden aangeboden, want varkens kunnen hun nek niet ver omhoog bewegen.

Het aanbieden van basisvoer in wroetbakken, op voedselplaten of op een andere plek in het hok is geen hokverrijking.

Hoe zorg ik voor permanent en voldoende beschikbaar materiaal?

Varkens zijn het liefst met meerdere dieren tegelijk met hokverrijkingsmateriaal bezig. Zorg ervoor dat op elk moment minimaal 25% van de dieren in groepshokken gelijktijdig kan beschikken over hokverrijkingsmateriaal. Dit verlaagt het risico op competitie en ongewenst gedrag.

Maakt u gebruik van dosators, zoals ruiven, manden, kokers of voorraadbunkers? Zorg ervoor dat minimaal 25% van de dieren gelijktijdig materialen uit dosators kan manipuleren. Of kan wroeten in voldoende schoon en verplaatsbaar hokverrijkingsmateriaal op de vloer.

Waarom is goede hokverrijking belangrijk?

Varkens hebben een sterke behoefte om al wroetend, snuffelend, bijtend en kauwend de omgeving te verkennen. Daarom is het belangrijk om eetbaar en wroetbaar materiaal te verstrekken. Hokverrijking zorgt voor minder stress bij varkens. Ook verwonden varkens elkaar minder. Oor- en staartbijten komt minder vaak voor als er materiaal beschikbaar is om te onderzoeken en te manipuleren.

Wat zijn de regels voor nestmateriaal?

Zeugen en gelten willen een nest voor hun biggen bouwen voordat zij gaan werpen. Zorg daarom voor nestmateriaal in de stal, zoals stro, hooi of jute. De varkens kunnen dan natuurlijk nestbouwgedrag vertonen. Ook worden ze rustiger als ze een nest kunnen bouwen. Zorg ervoor dat het nestbouwmateriaal veilig is. En krabbaar en wroetbaar. Zorg er ook voor dat de zeugen en gelten het materiaal in de bek kunnen nemen.

Meer informatie en tips over hokverrijking

Op de website van Wageningen University & Research (WUR) vindt u handige documenten over hokverrijking en nestmateriaal:

• De brochure Hokverrijking en nestbouwmateriaal voor varkens. Hierin staat onder andere een uitleg van de wettelijke regels voor hokverrijking en nestbouwmaterialen. Ook leest u praktijkvoorbeelden.
• Een Hokverrijkingskaart met praktische informatie over het verstrekken van hokverrijking en nestbouwmateriaal aan varkens. En een checklist om te controleren of uw hokverrijking voldoet.

Zo houden wij toezicht

Wij controleren tijdens onze inspecties of de hokverrijking in uw stal aan de regels voldoet. En of er nestmateriaal aanwezig is bij gelten en zeugen. Onze inspecteurs controleren onder andere of de varkens over het materiaal kunnen beschikken. Ook kijken we naar het type en de hoeveelheid hokverrijkingsmateriaal, en de manier waarop het verstrekt wordt. We letten er bijvoorbeeld op of het verstrekte materiaal zowel eetbaar als wroetbaar is.

Blijkt tijdens onze inspectie dat de hokverrijking niet in orde is? Dan nemen wij maatregelen. U kunt bijvoorbeeld een officiële waarschuwing of een boete krijgen. Lees meer over ons toezicht.