Risico's van weekmakers

Weekmakers zijn chemische stoffen die gebruikt worden om plastic en kunststof producten zacht en flexibel te maken. Weekmakers zitten in veel verschillende producten, waaronder speelgoed. Veel en langdurig contact met weekmakers kan schadelijk zijn, vooral voor (ongeboren) baby’s en jonge kinderen.

Zijn weekmakers een risico voor de gezondheid?

Als u producten normaal gebruikt, krijgt u weekmakers in heel lage hoeveelheden binnen. Dan is er geen gevaar voor de gezondheid. Een normaal gebruik wil zeggen dat u de producten gebruikt zoals ze bedoeld zijn. Voor producten die u veel gebruikt, gelden extra strenge eisen. Er mogen maar heel weinig weekmakers in zitten.

Er is alleen een gezondheidsrisico als u extreem veel binnenkrijgt. Op de lange duur kunnen dan gezondheidsproblemen ontstaan. Door ftalaten (een bepaald soort weekmakers) kan bijvoorbeeld de hormoonhuishouding verstoord raken. Dit kan bijdragen aan diabetes en overgewicht.

Jonge kinderen en (ongeboren) baby’s lopen het meeste risico als zij veel in contact komen met weekmakers. Van bepaalde weekmakers is bekend dat ze het hormoonsysteem kunnen beïnvloeden. Als kinderen op jonge leeftijd regelmatig worden blootgesteld aan die weekmakers, kan dat op latere leeftijd effect hebben op hun vruchtbaarheid.

Hoe komen weekmakers in ons lichaam?

Weekmakers komen geleidelijk vrij uit het materiaal waarin ze zijn verwerkt. Zo kunnen ze ook in het menselijk lichaam terechtkomen. Bijvoorbeeld via de huid, als u het materiaal aanraakt. Kinderen sabbelen vaak op voorwerpen, dan gaat het via de mond. Sommige weekmakers kunnen ook uit het product verdampen. Dan ademt u de weekmakers in.

Strenge eisen voor weekmakers

Weekmakers mogen de gezondheid van de mens niet bedreigen. Daarom gelden er in Europa strenge eisen voor het gebruik van weekmakers. De eisen kunnen verschillen per product. Ook wordt gekeken naar het soort weekmaker: sommige worden als gevaarlijk beschouwd, andere worden gezien als veilig.

Eisen verschillen per product

Bepaalde producten komen veel in contact met de huid of de slijmvliezen. Bijvoorbeeld: werkgereedschap, meubels en seksspeeltjes. Of speelgoed, omdat kleine kinderen geneigd zijn speelgoed in de mond te nemen. Er is dan meer risico dat weekmakers het lichaam binnendringen. Daarom gelden voor deze artikelen strengere eisen.

De eisen zijn ook strenger voor producten die bedoeld zijn voor kwetsbare groepen, zoals zwangere vrouwen, baby’s en jonge kinderen. Denk bijvoorbeeld aan fopspenen, speelgoed en kinderverzorgingsproducten.

Welke weekmakers zijn gevaarlijk?

Sommige weekmakers zijn geclassificeerd als gevaarlijk. Die zijn soms helemaal verboden, of de concentratie in het product moet heel laag zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor ftalaten, een bepaald soort weekmakers. Sommige ftalaten zijn (mogelijk) schadelijk voor de gezondheid. Voor die ftalaten gelden grenzen. 

Er zijn ook weekmakers die als veilig worden beschouwd. Daarvoor gelden minder strenge eisen.

Alternatieven voor schadelijke weekmakers

Voor de schadelijke weekmakers zijn genoeg alternatieven. De meeste producten die in Nederland op de markt komen bevatten weekmakers die als veilig worden beschouwd. 

Er zijn ook kunststoffen die van zichzelf al zacht en flexibel zijn. Daardoor wordt het gebruik van weekmakers overbodig. Voorbeelden van dit soort kunststoffen zijn: polyetheen, polycaprolactam, polyester en polubutyleen tereftalaat.

Hoe herken ik producten met schadelijke weekmakers?

Het verschil tussen schadelijke en veilige weekmakers kunt u niet zien, ruiken of voelen. Als consument kunt u dus niet vaststellen of een product schadelijke weekmakers bevat.

Daarom kunt u beter geen producten kopen bij webwinkels buiten de EU. Want daar gelden andere wetten en regels. Mogelijk bevat een product van buiten de EU toch schadelijke weekmakers, of komt de hoeveelheid weekmakers boven de EU-limiet uit.

U mag ervan uit gaan dat producten in Nederlandse (web)winkels veilig zijn. Ook producten met weekmakers. Als er ftalaten in zitten, is dat binnen een veilige marge. Anders mogen de producten niet op de Europese markt gebracht worden. Twijfelt u? Neem dan contact op met de fabrikant, importeur of leverancier.

Ondanks veiligheidscontroles gebeurt het soms toch dat er een product wordt aangeboden dat niet aan de eisen voldoet. Let daarom op berichten over producten die van de markt zijn gehaald. Deze kunt u bijvoorbeeld tegenkomen op Facebook en andere sociale media, in de krant of op tv. Op onze website vindt u ook veiligheidswaarschuwingen voor onveilige en risicovolle producten.