Wat kan ik als teler of handelaar doen tegen Xylella?

Let op symptomen van Xylella

Door Xylella kunnen planten verwelken, verdrogen en afsterven. De symptomen kunnen per plantensoort verschillen.

Op de website van European Plant Protection Organization (EPPO) ziet u welke planten gevoelig zijn voor Xylella, en vindt u foto's van met Xylella besmette planten.

Wanneer zijn de symptomen te zien?

Na een besmetting kan het lang duren voordat de symptomen te zien zijn. De symptomen ontwikkelen zich in het algemeen pas na een periode van groei en warmte.

Bij container- en potplanten die in warme condities worden geteeld kunnen het hele jaar door symptomen optreden. Maar meestal gebeurt dit enkele weken na een periode van snelle groei.

Bij druif (Vitis) wordt aantasting vaak laat in het seizoen ontdekt, als de druiven beginnen te kleuren.

Let ook op cicaden

De ziekte wordt overgedragen door cicaden. Controleer daarom ook of u deze insecten op de planten ziet. Ziet u wel insecten, maar weet u niet zeker of het om cicaden gaat? Vraag dan de keurmeester van NAKtuinbouw of uw teeltadviseur om mee te kijken.

Let op de afkomst van de planten

Kijk waar de planten vandaan komen. Er is bijvoorbeeld meer risico op Xylella bij planten die u heeft gekocht in landen en gebieden waar Xylella voorkomt. Vraag goede garanties van uw leverancier.

In de EU-lijst van landen vrij van Xylella fastidiosa kunt u zien in welke landen geen Xylella voorkomt (voor zover bekend).

Let op de regels bij import

Als u planten importeert is er een risico dat de Xylella-bacterie meereist. Om dit te voorkomen gelden er strenge eisen bij de import van planten die gevoelig zijn voor Xylella. Voor welke planten de eisen gelden kunt u zien op de lijst met waardplanten in ANNEX I van de Engelse versie van de EU-verordening 2020/1201.

Eisen bij import uit een land binnen de Europese Unie (EU)

Xylella komt in verschillende Europese landen voor, zoals Italië, Spanje en Portugal. U mag alleen planten uit andere EU-landen invoeren als de planten zijn voorzien van een plantenpaspoort. Het plantenpaspoort garandeert dat de plant vrij is van Xylella.

Eisen bij import uit landen buiten de EU

Wilt u planten importeren uit landen buiten de EU, en gaat het om planten die gevoelig zijn voor Xylella? Controleer dan of import uit het betreffende land is toegestaan en aan welke eisen u moet voldoen. Dit kan per land verschillen.

Aanvullende eisen

Voor sommige planten geldt dat u deze eerst moet laten toetsen op Xylella, anders mag u ze niet naar Nederland brengen. Kijk voor meer informatie op de pagina Importeren van planten, groenten, fruit, plantaardig materiaal.

Maatregelen bij inkoop en bij aankomst op uw bedrijf

In ANNEX I van de Engelse versie van de EU-verordening 2020/1201 staat welke planten waardplanten zijn voor Xylella. U kunt dit ook zien in de database van de EFSA, de Europese autoriteit voor voedselveiligheid.

Neem de volgende maatregelen als u waardplanten inkoopt of als deze binnenkomen op uw bedrijf.

• Controleer de planten op symptomen van Xylella.
• Controleer of er een plantenpaspoort aanwezig is. Dit mag alleen worden afgegeven als de plant vrij is van plantenziekten als Xylella. Komen de planten uit een land buiten de Europese Unie? Dan moet er een fytosanitair certificaat aanwezig zijn.
• Controleer waar uw leverancier het uitgangsmateriaal heeft gehaald, op welke bedrijven het hiervoor heeft gestaan en of die bedrijven hygiënisch werken.
• Controleer bij levering of er insecten aanwezig zijn, en of het misschien om cicaden kan gaan. Deze insecten kunnen Xylella overbrengen.
• Controleer of er in de potten onkruiden aanwezig zijn. Ook algemeen voorkomende onkruiden kunnen waardplanten zijn.
• Zet de planten eerst in een aparte ruimte of goed gescheiden van andere partijen.

Houd de aan- en afvoer van planten bij in uw administratie. U heeft een traceringsverplichting.

Maatregelen bij de bedrijfsvoering

In ANNEX I van de Engelse versie van de EU-verordening 2020/1201 staat welke planten waardplanten zijn voor Xylella. U kunt dit ook zien in de database van de EFSA, de Europese autoriteit voor voedselveiligheid.

Neem de volgende maatregelen als er waardplanten aanwezig zijn op uw bedrijf.

• Houd gewashandelingen en verplaatsingen goed bij in uw administratie.
• Zorg dat plantmateriaal vanaf binnenkomst tot en met aflevering goed te traceren blijft.
• Werk alleen met plantmateriaal van betrouwbare herkomst. Het risico op verspreiding van Xylella is het grootst via besmet plantmateriaal.
• Gebruik per rij of compartiment apart ontsmet gereedschap, zoals mesjes of snoeischaren.
• Voer gewaswerkzaamheden altijd in dezelfde werkrichting uit. Bij een mogelijke besmetting is dan sneller duidelijk hoe de bacterie zich verder verspreid heeft.
• Onderzoek het gewas op cicaden. Deze insecten kunnen Xylella overbrengen. Bestrijd eventueel aanwezige cicaden. Noteer dit ook goed in uw administratie.
• Voer onkruidbestrijding uit. Sommige onkruiden zijn waardplanten van xylella.
• Monitor op mogelijke afwijkingen en symptomen in het gewas.
• Laat bij twijfel planten onderzoeken door Naktuinbouw of de NVWA. Markeer deze planten en isoleer ze.

Meld een mogelijke besmetting

Neem direct contact op met NVWA als u een besmetting met Xylella vermoedt. Melden is verplicht.

Wij doen onderzoek op uw bedrijf. Tot de uitslag van het onderzoek bekend is geldt het volgende:

• U mag geen plantenpaspoort uitgeven.
• U mag geen handelingen doen met de betreffende planten.
• U mag geen bestrijding uitvoeren op de betreffende planten.