Dierenwelzijn gaat over het fysieke welzijn van het dier, maar ook over zijn eigenheid en integriteit. Ons toezicht op dierenwelzijn richt zich op diverse schakels in de keten: de primaire bedrijven, het transport en het slachten. Ook houdt de NVWA toezicht op instellingen en bedrijven die dierproeven uitvoeren en/of proefdieren fokken en afleveren. Tot slot houden we toezicht op dierenwelzijn bij het bedrijfsmatig houden van gezelschapsdieren, dierentuindieren, circusdieren en wilde dieren.
De NVWA besteedde in 2021 in totaal 9% van haar capaciteit aan dit publieke belang.
Ons verhaal
“Nu weegt het dierenwelzijn zwaarder dan het slachttempo. Dat lijkt logisch, maar tempo is iets dat in veel slachthuizen heilig is.” Lees het hele verhaal
Zo hielden wij in 2021 toezicht op dierenwelzijn
Door toenemende aandacht voor dierenwelzijn en gewijzigde maatschappelijke verwachtingen is de druk op het toezicht op dierenwelzijn toegenomen. De NVWA krijgt veel meldingen en handhavings- en WOB-verzoeken over primaire bedrijven en gezelschapsdieren. Daarnaast zijn er verschillende rechtszaken geweest in het kader van bezwaar- en beroepsprocedures, onder meer over het welzijn van varkens en pluimvee. En ook het aantal meldingen over dierenwelzijn neemt steeds meer toe. In 2021 zijn we begonnen met aanscherping van het afwegingskader voor meldingen over dierenwelzijn om onze beschikbare capaciteit in te kunnen zetten op de meldingen met de grootste risico's. Vanuit de samenleving en politiek is er veel aandacht voor welzijn van verschillende diersoorten. De verwachtingen van het toezicht waren daardoor ook afgelopen jaar groter dan wij op basis van onze beschikbare capaciteit konden waarmaken.
We startten in 2021 2 naleefmetingen: vleeskalveren en konijnen. De inspecties voor vleeskalveren hebben we vrijwel allemaal in 2021 uitgevoerd; de laatste inspecties bij konijnenhouders zijn doorgeschoven naar het eerste kwartaal van 2022. Wat betreft onze werkzaamheden op het gebied van hondenhandel en fokkerij van gezelschapsdieren hebben we prioriteiten gesteld: hoog-risico-rabiësmeldingen hebben we met voorrang opgepakt; de resterende tijd hebben we besteed aan handhavingsverzoeken.
Naar aanleiding van het onderzoek naar de Noordelijke Slachthuizen is in 2021 het 'vier-ogentoezicht' ingericht. Dat moet eraan bijdragen dat de transportwaardigheid van dieren die voor export worden aangeboden, uniform beoordeeld en gecontroleerd wordt. Verder besteedden we in 2021 veel aandacht aan het vervoer van kwetsbare diergroepen. Ook zijn we in 2021 gestart met het mogelijk te maken om per 1 februari 2022 de aantasting van het dierenwelzijn van een ongeboren kalf strafrechtelijk af te kunnen doen, wanneer het moederdier (waarbij de dracht 90% of meer gevorderd is), wordt geslacht.
Toezichtintensiteit
De NVWA kan niet alle bedrijven in Nederland controleren. Daarom nemen we risicogerichte steekproeven. De toezichtintensiteit laat zien hoeveel bedrijven de NVWA bezoekt binnen het totaal van de doelgroep (bedrijven of producten) waar het toezicht zich op richt. De datakwaliteit van de door ons gebruikte KPI's wordt geduid in hoe wij werken.
| doelgroep | toezichtintensiteit 2020 | toezichtintensiteit 2021 |
|---|---|---|
| Primaire bedrijven | 3% | 3% |
| Dierproeven | 79% | 46% |
De toezichtintensiteit op dierproeven is in 2021 lager door onvoldoende inspectiecapaciteit. Inmiddels is het team structureel versterkt.
| type bedrijf | aantal bedrijven 2021 |
|---|---|
| Primaire bedrijven | 37.324 |
| Verzamelcentra | 856 |
Onze resultaten
In ons jaarplan voor 2021 hebben we voor het totale publieke belang Dierenwelzijn doelstellingen geformuleerd. Hieronder leest u per doelstelling in hoeverre we die in het afgelopen jaar hebben behaald, waarbij groen voor een volledig behaald resultaat staat en oranje voor een resultaat dat gedeeltelijk is behaald.
De VETO (Verscherpt Toezicht) trajecten bleken complex en intensief en kosten daarom extra veel tijd. In combinatie met de afdoening van de vele welzijnsmeldingen gaf dit druk op de afdoening en leidde het daarnaast tot verdringing van andere werkzaamheden.
De NVWA heeft dit onderwerp als speerpunt opgepakt. De 2 voornaamste projecten op dit gebied zijn 'extreme temperaturen' en 'uniformering beoordeling transportwaardigheid runderen'.
- Extreme temperaturen: de conceptrapportage over 2020 is klaar en we hebben met het ministerie van LNV en de sector afspraken gemaakt over het hitteprotocol.
- Transportwaardigheid: we hebben in overleg met de sector een optimale invulling gegeven aan de open normen in de Europese Transportverordening. Hierbij hebben we geen concessies gedaan aan het dierenwelzijn. We hebben de richtsnoeren voor het vervoer van varkens, runderen en paarden geïmplementeerd in de bestaande instructies en uitgerold naar alle toezichthoudende dierenartsen en inspecteurs via een webinar, intervisie en opleiding.
- Er is een combiteam gestart waarin de directies Keuren en Handhaven samen optrekken. Dit team ondersteunt op verschillende gebieden: onder meer bij de zogenoemde vier-ogeninspecties, verificatie van stalkeuring, extra controles op verzamelcentra en hitte-gerelateerde inspecties.
Bij de welzijnsinspecties op varkensbedrijven hebben we onder meer gelet op het verstrekken van hokverrijking (materiaal dat ervoor zorgt dat het varken zijn soorteigen gedrag kan uitoefenen, zoals onderzoeken, wroeten, manipuleren). Hokverrijking is één van de beheersmaatregelen om het risico op staartbijten te voorkomen.
In 2021 werden camera-inspecties in slachthuizen onderdeel van ons regulier toezicht, met ruim 100 camera-inspecties per maand. Ook gebruiken we steeds vaker camerabeelden om situaties na te kijken en met bedrijven te bespreken wat ze moeten verbeteren. De minister van LNV heeft besloten om wetgeving rond cameratoezicht te gaan voorbereiden, zodat dit toezichtinstrument nog efficiënter en effectiever kan worden ingezet.
Alle controles naar aanleiding van handhavingsverzoeken hebben we uitgevoerd. Vanwege de coronamaatregelen hebben we een deel het werk administratief gedaan, onder meer via toezicht op internethandel.
- Door het groeiende aantal vragen en meldingen over dierenwelzijn vanuit dierenwelzijnsorganisaties en de Tweede Kamer en vanwege onze beperkte capaciteit, staat het tijdig afhandelen van meldingen onder druk. Hoewel dit prioritair blijft, hebben we de opvolging van de meldingen kritischer bekeken. Ook hebben we het afwegingskader voor meldingen over dierenwelzijn aangescherpt.
- Vragen over dierenwelzijn hebben we binnen de daarvoor gestelde tijd beantwoord.
- Handhavingsverzoeken vergen veel van onze capaciteit, maar zijn desondanks binnen de termijn beantwoord.
Ondanks de beperkte inspectiecapaciteit hebben we in 2021 risicogerichte inspectiebezoeken afgelegd. Daarnaast werkten we aan de implementatie van een auditgerichte manier van toezichthouden bij vergunninghouders.