Met het publiek belang Natuur en milieu zien we toe op naleving van wet- en regelgeving op het gebied van natuur en milieu. Dit doen we naar de letter én naar de geest van de wet, met bevordering van de biodiversiteit en waterkwaliteit.
In 2023 hebben we het systeem van real time Vervoersdocumenten Meststoffen (rVDM) in gebruik genomen, dat gericht is op het monitoren van meststoffentransport om fraude te bestrijden. Met het real-time uitlezen van vervoersdocumenten hebben we een grote stap gezet in het vernieuwen van ons toezichtinstrumentarium. Ook de afbouw van de ‘mestderogatie’ (het met toestemming van de EU afwijken van een algemeen vastgestelde norm voor het gebruiken en uitrijden van mest) heeft in 2023 veel inzet gevraagd, onder andere in de zorgvuldige monitoring van het vervoer van meststoffen. We hebben, als gevolg van de late toekenning van de derogatiebeschikking voor 2022-2025 door de Europese Commissie in Brussel, 2 derogatiejaren (2022 en 2023) gecontroleerd.
De extra middelen uit het coalitieakkoord hebben we geïnvesteerd in structurele versterking van onze kennis op alle domeinen binnen het publieke belang Natuur en milieu en in innovaties in ons toezicht.
In 2023 is 13% van onze capaciteit besteed aan Natuur en milieu. De financiers van dit publieke belang zijn: het ministerie van LNV (92%), het ministerie van VWS (7%) en overig (1%).
De werkzaamheden binnen het publiek belang Natuur en milieu worden verdeeld over 4 domeinen.
| publiek belang | domein | % van het totaal aantal gerealiseerde uren |
|---|---|---|
| Natuur en milieu | Gewasbescherming | 17,4% |
| Meststoffen | 33.5% | |
| Natuur | 22,1% | |
| Vis duurzaamheid | 27,0% |
Jaarplanresultaten
In ons jaarplan voor 2023 zijn resultaten geformuleerd. Hieronder staat per resultaat in hoeverre we die in 2023 hebben behaald.
- De handhaving van de wettelijke voorschriften voor visserij zoals vastgelegd in het hernieuwde Controle- en steekproefplan is opgepakt; volledige naleving is nog niet afgedwongen.
- In 2023 hebben we op de binnenwateren in totaal 8 aanhoudingen verricht voor visstroperij, onder andere in Friesland.
- Uit de controles van 2022 bleek dat, ondanks onze jarenlange inzet om de naleving van regelgeving op het gebied van gewasbeschermingsmiddelen omhoog te krijgen, ongeveer een derde van de geïnspecteerde telers zich niet aan de geldende wet- en regelgeving houdt. In 2023 is een meerjarige handhavingsaanpak is opgesteld en we werken aan de ontwikkeling van innovatieve handhavingsinstrumenten om de naleving bij handel en gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te verbeteren. Zo zetten we data, een zelfinspectietool, samenwerking met toezichtpartners en overleg met andere stakeholders, zoals ngo's en sectorpartijen, in.
Het toezicht op de Natura 2000-gebieden het Friese Front, de Centrale Oestergronden en de Klaverbank is geïmplementeerd, gebaseerd op een door de Europese Commissie vastgestelde gedelegeerde handeling die op 8 maart 2023 in werking is getreden.
Zowel rVDM als onze bijbehorende control room zijn in 2023 operationeel geworden. Door Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en onze organisatie zijn afspraken gemaakt over de wijze van handhaving van rVDM en de volgordelijkheid.
In 2023 is voor het domein Natuur een risicomatrix opgesteld waarmee een afweging kan worden gemaakt welke beurzen we wel of niet bezoeken, gelet op de risico's voor dierenwelzijn, diergezondheid en illegaliteit. Bij de beurzen zijn weinig overtredingen geconstateerd. Bij een grote handelaar is een groot aantal geleewiekte dieren in beslag genomen.
Overige resultaten
Binnen het domein Gewasbescherming startten we met het inrichten van het toezicht op het gebruik van biociden op primaire agrarische bedrijven. Een incident met een biocide op dierbedrijven heeft in korte tijd specifieke kennis over niet-naleving opgeleverd. Wij hebben in overleg met het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) voor elkaar gekregen dat de toepassingsvoorwaarden van bepaalde biociden zijn aangescherpt. Daarnaast is het vormgeven van de samenwerkingsafspraken met de ILT op het gebied van biociden in een stroomversnelling gekomen.
Binnen het domein Natuur is voor de invasieve exotenverordening een onderzoek uitgevoerd naar de handel in rivierkreeften. Specifieke communicatie is ingezet op het verbod op handel in koningsslangen. RVO verstuurt, in samenspraak met ons, brieven aan handelaren en vissers in wolhandkrabben en rivierkreeften na eerdere vastgestelde overtredingen. Daarnaast is gewerkt aan de lijnen uit het Nationaal Actieplan versterken zoönosenbeleid.
Inspecties Natuur en milieu
In 2023 voerden we 8.548 inspecties uit op het gebied van Natuur en milieu. Dit deden we op 3.737 unieke locaties. Bij 718 hiervan werd een maatregel opgelegd.
| publiek belang | aantal inspecties 2022 | aantal inspecties 2023 |
|---|---|---|
| Voedselveiligheid* | 34.171 | 33.657 |
| Productveiligheid | 3.158 | 3.221 |
| Tabaks- en alcoholontmoediging | 6.792 | 6.371 |
| Diergezondheid** | 3.477 | 4.130 |
| Dierenwelzijn** | 4.324 | 3.843 |
| Plantgezondheid | 3.670 | 4.132 |
| Natuur en milieu | 9.659 | 8.548 |
*exclusief het toezicht op het slachtproces in slachthuizen
**exclusief het toezicht op slachthuizen en het toezicht tijdens certificering voorafgaand aan de verplaatsing van dieren naar het buitenland
Natuur en milieu in de (sociale) media
Onderwerpen binnen het publieke belang Natuur en milieu zijn zeer divers. In oktober 2023 publiceerde we het bericht NVWA legt uit voorzorg activiteiten 46 veehouders tijdelijk stil. Aanleiding hiervoor was de vondst van sporen van muizengif in de lever van een kalf bij een van deze veehouders. Een biocide met de werkzame stof Coumatetralyl bleek verkeerd te zijn toegepast. Dat kon gevolgen hebben voor de voedselveiligheid. Met 13.451 pageviews is dit bericht het meest gelezen nieuwsbericht op de NVWA-website van 2023. Het bericht leverde via onze sociale mediakanalen veel vragen op die door ons webcareteam zijn behandeld.
Ieder jaar nemen onze inspecteurs en rechercheurs deel aan de internationale operation Thunder, gecoördineerd door Interpol, tegen wildlife crime. We publiceerden het bericht Dieren, planten en producten in beslag genomen tijdens de actie tegen wildlife crime en deze nieuwsvideo:
Andere opvallende berichten uit 2023 zijn:
- NVWA-IOD doorzoekt mestverwerkende bedrijven in fraudeonderzoek
- NVWA neemt ruim 350 vogels in beslag bij handelaar
- NVWA laat half miljoen waterplanten vernietigen
- NVWA houdt 5 verdachten aan voor illegaal vangen en verhandelen tapijtschelpen
Over de nachtelijke actie naar de illegale vangst van en handel in tapijtschelpen, maakten we een nieuwsvideo.
NVWA houdt 5 verdachten aan voor illegaal vangen en verhandelen tapijtschelpen
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft in de nacht van zondag 19 op maandag 20 maart 5 inwoners van de provincie Zeeland aangehouden. Zij worden verdacht van het op grote schaal illegaal vangen en verhandelen van tapijtschelpen. Rechercheurs en inspecteurs van de NVWA hebben de woningen en 3 bedrijfspanden van de verdachten doorzocht. Daarbij zijn o.a. tapijtschelpen, machines voor de verwerking daarvan en een groot contant geldbedrag in beslag genomen. Ook is er beslag gelegd op bankrekeningen, woningen en voertuigen van de verdachten.