Controle subsidieregelingen

Met controles op de subsidieregelingen dragen we bij aan een rechtmatige en doelmatige besteding van subsidies. De controles voor Cross Compliance zijn gerelateerd aan veel verschillende wetgeving en daardoor ook aan verschillende publieke belangen, waaronder dierenwelzijn, voedselveiligheid en natuur en milieu. Het bevoegd gezag is door deze diversiteit in wetgeving verdeeld over verschillende instanties, zoals de RVO, de Provincie en Rijkswaterstaat. We werken samen bij de controles van de subsidieregelingen; zo doen andere instanties doormeldingen bij de NVWA als zij een overtreding waarnemen.

In 2025 besteedden we 3% van onze capaciteit aan de controle van subsidieregelingen. We voerden 3.493 inspecties uit, waarvan 1.852 bij unieke bedrijven. Aan 54 bedrijven werd een maatregel opgelegd.

De werkzaamheden zijn verdeeld over 3 domeinen.

Urenverdeling domeinen Controle subsidieregelingen

Export

Export naar derde landen buiten de EU

De NVWA geeft exportverklaringen en -certificaten af die noodzakelijk zijn om te kunnen exporteren naar een land buiten de EU. Op basis van de garanties die het ontvangende land eist en de bindende afspraken met dat land, beoordelen we of we een exportverklaring of -certificaat kunnen afgeven.

Dierenwelzijn

Per 1 januari 2024 beëindigde de minister van LVVN een groot aantal bindende afspraken voor de export van herkauwers en varkens. De reden hiervoor is dat het dierenwelzijn tijdens langeafstandstransporten onvoldoende is gewaarborgd, zeker buiten het EU-grondgebied. Voor publieke verzoekcertificaten voor de export van herkauwers en varkens gelden vanaf 2024 aanvullende regels. De monitoringsresultaten laten zien dat de export van herkauwers en varkens naar derde landen in 2025 daalde.

Diergezondheid

Uitbraken van de dierziekten MKZ (mond- en klauwziekte) en LSD (Nodulaire dermatose) in de EU-lidstaten en het vogelgriepvirus (HPAI) in Nederland hadden in 2025 hun weerslag op de export. Door het toenemende risico op dierziektes stopten een aantal derde landen de import uit Nederland, al dan niet tijdelijk, of stelden zij aanvullende importeisen.

De aanpak van het vogelgriepvirus in Nederland vraagt om lange-termijnoplossingen. De ontwikkeling en toepassing van vogelgriepvaccins vormen een belangrijke bestrijdingsaanpak voor de komende jaren. We volgen deze ontwikkelingen op de voet en dragen actief bij waar nodig.

Import

Importcontroles zijn erop gericht om alleen gezonde dieren en veilige producten toe te laten tot de Europese Unie. In 2025 nam het aantal zendingen dieren en dierlijke producten dat via Nederland de EU binnenkwam af met circa 3% ten opzichte van 2024. Het aantal zendingen niet-dierlijke levensmiddelen nam af met ongeveer 20%. Bij deze laatste goederenstroom daalde het aantal verplichte analyses op basis van EU-regelgeving met ongeveer 30%.

Dieren en producten die de EU binnenkomen, moeten verplichte controles ondergaan in aangewezen inspectiecentra en controlepunten. We boekten vooruitgang om deze inspectiecentra en controlepunten volledig te laten voldoen aan de EU-regelgeving. We digitaliseerden het importproces verder waardoor we sinds eind 2025 in principe geen importdocumenten meer in papieren vorm afgegeven.

Aantal gecontroleerde zendingen
AantalGecontroleerde zendingen voor invoer en doorvoer in 2025
4.569Levende dieren (exclusief gezelschapsdieren die met de eigenaar reizen)
67.523Producten van dierlijke oorsprong, levende producten, dierlijke bijproducten, hooi en stro, samengestelde producten. Bijvoorbeeld vlees, vis, melkproducten, honing
25.561Levensmiddelen en diervoeders van niet dierlijke oorsprong zoals bijvoorbeeld noten, zaden, groente & fruit, specerijen
29.321Overgeladen via transshipment
Aantal geweigerde zendingen
AantalGeweigerde zendingen voor invoer en doorvoer in 2025
69Levende dieren (exclusief gezelschapsdieren die met de eigenaar reizen)
489Producten van dierlijke oorsprong, levende producten, dierlijke bijproducten, hooi en stro, samengestelde producten
144Levensmiddelen en diervoeders van niet dierlijke oorsprong

Bureau Risicobeoordeling & Onderzoek (BuRO)

BuRO draagt bij aan het beoordelen van risico’s binnen verschillende publieke belangen en adviseert de NVWA en de ministeries van LVVN en VWS over deze risico’s, met handelingsperspectief. Hieronder lichten we enkele adviezen op het gebied van productieketens en invasieve exoten uit. Deze voorbeelden laten zien dat sommige gebieden om aandacht vragen om risico’s beter te beheersen, terwijl risico’s op andere gebieden juist goed beheerst lijken te worden. Alle adviezen van BuRO zijn te vinden via Uitgebrachte adviezen 2025.

Productieketens

BuRO gaf in 2025 verder inzicht in de risico’s voor de voedselveiligheid, productveiligheid, plantgezondheid en natuur voor verschillende productieketens.

Invasieve exoten

Inlichtingen- en opsporingsdienst (NVWA-IOD)

De NVWA-IOD is de recherchedienst van de NVWA en verricht onafhankelijk strafrechtelijk onderzoek naar ernstige, vaak ketengerelateerde en grensoverschrijdende fraude die een gevaar vormt voor de publieke belangen waar de NVWA toezicht op houdt. Jaarlijks publiceert de NVWA-IOD een eigen jaarverslag. In 2025 lag de focus op de maatschappelijke impact door integrale handhaving en de inzet van innovatieve methodieken.

Opsporing

In 2025 leverde de NVWA-IOD in totaal 22 opsporingsonderzoeken aan bij het Openbaar Ministerie. Alle fraudesignalen over de publieke belangen van de NVWA worden onderzocht. De NVWA-IOD komt daarbij diverse vormen van fraude tegen. In 2025 lag het accent op Voedselveiligheid en Natuur en milieu.  

UIT DE OPSPORING: “De verdachten verklaarden dat de directeur en de centrale kwaliteitsafdeling opdracht gaven de gegevens aan te passen, zodat niet de hele dagproductie teruggehaald moest worden – ondanks dat er producten tussen zaten die geclassificeerd zijn als ongeschikt voor menselijke consumptie.”

UIT DE OPSPORING: “Er zijn aanwijzingen dat de verdachte illegale gewasbeschermingsmiddelen importeerde. De verdenking is dat de middelen een insecticide bevatten dat al sinds 2003 niet meer is toegelaten in de EU. De werkzame stof is verboden omdat deze neurotoxisch is, dat wil zeggen dat de stof nadelige effecten kan hebben op het zenuwstelsel bij mensen. Daarnaast is de stof zeer giftig voor bijen.”

Lees het volledig Jaarverslag NVWA-IOD 2025.

Laboratoria

Nederlands Instituut voor Vectoren, Invasieve planten en Plantgezondheid (NIVIP)

Het Nederlands Instituut voor Vectoren, Invasieve planten en Plantgezondheid (NIVIP) publiceerde ook in 2025 wetenschappelijke artikelen, nieuwe technieken, protocollen en onderzoeksresultaten ter ondersteuning van beleid en toezicht en verbetering van de diagnostiek.

Plantgezondheid: Kenniscentrum Plantgezondheid

In 2025 gaven we, naast diagnostisch werk, beleidsondersteuning en werkten we aan protocollen en manuscripten in opdracht van EPPO, IPPC en EFSA. We boekten belangrijke vooruitgang in (nieuwe) diagnostische methoden waardoor we uitbraken van plantpathogenen adequaat konden opsporen.

We gaven opleidingen aan inspecteurs en workshops en trainingen aan internationale laboratoria.

De Europese Referentielaboratoria (EURL) van het NIVIP zetten hun onderzoek en diagnostisch werk voort, evenals internationale samenwerking aan nieuwe diagnostische standaarden.

Het NIVIP beheert nu 4 openbaar toegankelijke Nextstrain builds, om de verspreiding en evolutie van pathogenen te visualiseren. Hiermee kunnen laboratoria over de hele wereld hun eigen sequentie uploaden en direct zien waar deze past binnen de bestaande fylogenetische boom. Dit maakt het voor iedereen mogelijk om snel een link te leggen tussen nieuwe en bekende vondsten en om uitbraken van deze pathogenen beter te kunnen aanpakken.

Het NIVIP zit mee aan de voorkant van het implementeren van nieuwe EU-wetgeving; nieuwe potentiële Q-organismen en opheffing van gereguleerde Q-organismen zijn besproken bij de EU. Onze inspanningen dragen daarmee bij aan het proportioneel, uitvoerbaar en handhaafbaar houden van de fytosanitaire wet- en regelgeving door een betere focus op echte Q-organismen met minder onnodige lasten voor bedrijven.

Natuur en Milieu

  • Centrum Monitoring Vectoren (CMV)
    Het CMV deed opnieuw uitgebreid onderzoek naar exotische en inheemse vectoren in Nederland. We analyseerden duizenden monsters en identificeerden daarmee meer dan 165.000 bloedzuigende ongewervelden. Vervolgens voerden we succesvolle interventies uit op locaties waar exotische muggen zoals de tijgermug werden aangetroffen. Innovatieve monitoringtechnieken, waaronder automatische vallen, zijn verder ontwikkeld. We leverden input voor beleidsrapporten en deskundigenberaden over (exotische) vectoren die ziekten zoals dengue, chikungunya en blauwtong kunnen overdragen. Het CMV heeft een rol gespeeld in Europese beleidsdiscussies en -initiatieven en heeft kennis gedeeld via wetenschappelijke publicaties, workshops en samenwerkingen, zoals het One Health Pact en het Biodivecity-project.
  • Kenniscentrum Invasieve planten en Hout
    Het Kenniscentrum Invasieve planten en Hout leverde een belangrijke bijdrage aan een EU-onderzoek naar surveillancesystemen van Unielijst soorten. We zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van een innovatief surveillancesysteem voor waterplanten. Een gerichte survey bij importeurs van potplanten illustreert de effectiviteit van onze controleaanpak. Tijdens de survey zijn 4 plantensoorten van de Unielijst onderschept. De desbetreffende zendingen zijn vernietigd.

  • Kenniscentrum Biologische bestrijders en productiedieren
    Het Kenniscentrum Biologische Bestrijders en Productiedieren voerde in 2025 een recordaantal risicobeoordelingen uit voor aanvragen voor het uitzetten van biologische bestrijders (n=13) en productiedieren (n=2).

Laboratoria Productveiligheid

De 2 laboratoria Productveiligheid (het Fysisch-mechanisch & Elektrotechnische laboratorium – FME-lab, en het Chemische & microbiologisch Onderzoekslaboratorium – CMO-lab) besteedden in 2025 aandacht aan diverse uitvoerings- en ontwikkelprojecten. We verrichtten ook werkzaamheden voor andere overheden. Beide laboratoria zetten hun ontwikkeling voort tot kennislaboratorium voor producten binnen het publieke belang Productveiligheid. In 2025 stonden ontwikkeling, professionalisering en samenwerking centraal.

We onderzochten veel monsters en stelden daarbij meerdere non-conformiteiten vast. Hiermee leverden de laboratoria een directe bijdrage aan het toezicht op productveiligheid.

Het CMO-lab zette grote stappen in automatisering en modernisering. Dit draagt bij aan de toekomstbestendigheid van het laboratorium en vergroting van de analysecapaciteit en kwaliteit.

Het FME-lab nam deel aan de campagne ‘Weet wat je online koopt’. De importketen van productveiligheid werd in deze campagne goed zichtbaar. Het laboratorium gaf door onderzoek een helder beeld van de risico’s op de Nederlandse markt in relatie tot producten die buiten de EU zijn geproduceerd.

Wageningen Food Safety Research (WFSR)

Wageningen Food Safety Research (WFSR) ondersteunt de NVWA op het gebied van chemische en microbiologische voedselveiligheid. WFSR is, in het kader van de controleverordening (OCR), Officieel Laboratorium voor de NVWA en het Nationaal Referentielaboratorium (NRL). We verlenen subsidie aan WFSR voor ondersteuning vanuit het programma Wettelijke onderzoekstaken voedselveiligheid handhaving. Hierbij gaat het om monsteranalyses en onderhoud en accreditatie van analysemethodes. WFSR ondersteunde ons ook in 2025 bij diverse onderzoeken, waaronder het onderzoek naar PFAS/PFOS.

Naar aanleiding van de aangenomen motie Flach laat het ministerie van VWS een extern onderzoek uitvoeren om de gevolgen van de inzet van private laboratoria bij de verplichte importkeuringen van vers voedsel in kaart te brengen. Samen met de sector zijn we nauw aangesloten bij dit onderzoek.

Maatregelen en (handhavings)verzoeken

Als een inspecteur een overtreding constateert, legt hij of zij deze vast in een rapport van bevindingen, een proces-verbaal of een officiële waarschuwing. Daarna kan een maatregel of straf worden opgelegd.

Aantal vastlegde overtredingen per jaar
Vastlegging overtreding*20232024**2025**
Rapport van bevindingen10.3786.7087.028
Proces-verbaal480720703
Officiële waarschuwing21.11811.67412.539

*Gegevens uit Monitor Handhaven
**In 2024 zijn we overgestapt op een andere wijze van registreren, waardoor de cijfers van 2024 en 2025 niet vergelijkbaar zijn met 2023

Wanneer we een overtreding constateren, kunnen we bestuursrechtelijk optreden. Naast de bestuurlijke (omzetgerelateerde) boete kunnen we ook bestuurlijke maatregelen opleggen, zoals een last onder dwangsom en last onder bestuursdwang.

Aantal besluiten en juridische procedures per jaar
Besluiten en juridische procedures2022202320242025
Boetes6.3667.6927.4587.672*
Bestuurlijke maatregelen8621.2091.2331.259*
Bezwaren1.4631.3201.4471.699
Beroepen549588445296
Hoger beroepen421912284
Voorlopige voorzieningen799012379

*Vanwege de overgang naar een nieuwe ICT-applicatie zijn nog niet alle gegevens beschikbaar. Hierdoor is een deel van de cijfers over 2025 via lineaire extrapolatie bepaald.

Voor de stijging van het aantal bezwaren is geen eenduidige verklaring. Deze stijging past wel in het beeld van de toenemende juridisering van de samenleving en van burgers en bedrijven die de mogelijkheden voor rechtsbescherming steeds beter weten te vinden.

Woo-verzoeken

In 2025 ontvingen we 309 verzoeken in het kader van de Wet open overheid (Woo). Dit is 5% meer dan in 2024.

In totaal handelden we in 2025 296 Woo-verzoeken af. Daarvan is 38% afgehandeld binnen de (verdaagde) wettelijke termijn. We ondernamen acties om het aantal ingebrekestellingen beperkt te houden. Begin 2026 waren er nog 12 openstaande ingebrekestellingen uit 2025. Een zeer klein aantal ingebrekestellingen heeft in 2025 geleid tot een verbeurde dwangsom. De verbeurde dwangsommen daalden van € 192.000 in 2023 naar €55.900 in 2025.

We zoeken steeds manieren om het proces voor Woo-verzoeken te verbeteren. In 2025 was er een toename van omvangrijke dossiers en uitgebreide zienswijzeprocedures. In 2026 ligt de focus daarom op een meer effectieve en efficiënte inrichting van het proces.

Handhavingsverzoeken

In 2025 ontvingen we meer handhavingsverzoeken dan in 2024. Hoewel we ook meer verzoeken afhandelden, nam de werkvoorraad toe. De gemiddelde doorlooptijd blijft hierdoor een punt van aandacht waar we scherp op sturen.

We ontvangen handhavingsverzoeken over uiteenlopende onderwerpen. De meeste gaan over dierenwelzijn en meer specifiek over de invulling van open normen. Dit maakt deze verzoeken complex en tijdrovend.

Aantal handhavingsverzoeken per jaar
Handhavingsverzoeken*2022202320242025
Ontvangen38572648
Afgehandeld27432328

*De aantallen uit de afgelopen jaren zijn met terugwerkende kracht aangepast. We hebben namelijk steeds betere manieren om deze cijfers inzichtelijk te krijgen.

Handhaafbaarheids-, uitvoerings- en fraudetoetsen

In 2025 voerden we 37 handhaafbaarheids-, uitvoerings- en fraudetoetsen (HUF-toetsen) uit op concept wet- en regelgeving. Hiervan verstuurden we er 24 naar het ministerie van LVVN, 10 naar het ministerie van VWS en 3 naar andere ministeries. Onderwerpen waren onder andere dierenwelzijn, zoals het verbod op wedstrijden, tentoonstellingen en keuringen met gecoupeerde honden en paarden, cyberbeveiliging, de Visserijwet, de mestwetgeving en het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023.  

Het overgrote deel van de HUF-toetsen kende een positieve uitkomst (90%). Dat wil zeggen dat we de desbetreffende regelgeving handhaafbaar, uitvoerbaar en fraudebestendig bevonden. Weliswaar met de kanttekening dat in 75% van de gevallen een aantal (kleine) onderdelen van de wetgeving moest worden aangepast om handhaafbaar, uitvoerbaar en fraudebestendig te zijn.

Een klein deel van de HUF-toetsen had een negatieve uitkomst (10%); de voorliggende wetgeving was niet handhaafbaar, uitvoerbaar en fraudebestendig, of pas na grote aanpassingen. In alle HUF-toetsen stelden we voor hoe de voorliggende regelgeving meer handhaafbaar, uitvoerbaar en/of fraudebestendig kon worden gemaakt. 

Voorafgaand aan een HUF-toets denken we mee over de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid van voorgenomen wetgeving en beleid. Op verzoek gaven we in 2025 hierover 6 keer een formeel advies in de vorm van een ‘voorlopige’ HUF-toets. Het gaat hier bijvoorbeeld om initiatiefwetsvoorstellen en beleidsvoorstellen.

Klantcontact

Elk jaar ontvangen we meldingen en klachten van burgers via het Klantcontactcentrum of via onze website. In 2025 zijn door ons Klantcontactcentrum 46.325 telefoongesprekken afgehandeld. In totaal zijn 12.247 vragen geregistreerd en 96% hiervan is tijdig (binnen 6 weken) afgehandeld.

Het totaal aantal meldingen bedroeg 45.110. Hiervan ging het 14.936 keer om verplichte bedrijfsmeldingen. 30.175 meldingen waren (vrijwillige) meldingen van mogelijke misstanden, afkomstig van burgers.

Top 10 meldingen van mogelijke misstanden, afkomstig van burgers
OnderwerpAantal meldingen
Horeca en ambachtelijke productie7.865
Voedselvergiftiging3.956
Tabak en alcohol3.878
Dierenwelzijn boerderijdieren3.869
Dierenwelzijn honden en katten2.331
Productveiligheid2.324
Industriële productie922
Dierenwelzijn overige dieren800
Gewasbescherming769
Muggen en teken709

Webcare

Via sociale media halen we ook signalen op uit de samenleving. Burgers melden er onveilige producten, vermoedens van verwaarlozing bij dieren, roken of onhygiënisch werken in de horeca. Deze signalen en klachten zijn waardevolle input voor ons risicogericht toezicht. Soms leiden ze tot een inspectie, een onderzoek of een publiekswaarschuwing. Als het mogelijk is, geven we de melder een terugkoppeling. Bij vrijwel alle publieke belangen zoeken mensen vaak informatie over het doen van een melding via onze site.

In 2025 kwamen via sociale media 16.733 berichten binnen. Het ging hierbij om 4.412 vragen en 38 klachten. Het webcareteam gaf 1.036 reacties, die vooral gingen over dierenwelzijn en de gezondheid van dieren, voedselveiligheid en alcohol- en tabaksontmoediging.

De meeste reacties komen binnen via Facebook, daarna via X, LinkedIn en ten slotte Instagram.

Dierenwelzijn en diergezondheid

Het welzijn en de gezondheid van dieren houdt veel mensen bezig. En dat is te zien in de reacties die we krijgen op sociale media. Zo ontvingen we in december veel reacties naar aanleiding van beelden die in de media verschenen over misstanden bij verzamelcentra. In de zomer ontvingen we veel meldingen over hitte bij dieren. Gedurende het hele jaar zagen we veel reacties en vragen naar aanleiding van inspecties waarbij we honden en andere dieren in beslag namen bij fokkers en houders. Maar ook verhalen van onze inspecteurs gezelschapsdieren over situaties die ze tegenkomen in hun werk, zorgden steevast voor veel reacties. Tot slot kregen we regelmatig vragen over het reizen met een dier.

Voedselveiligheid

Ook in 2025 kregen we veel vragen over de veiligheid van voedsel en aanverwante producten. Vanzelfsprekend leverden de veiligheidswaarschuwingen veel reacties en vragen op. De waarschuwing die veruit de meeste reacties opleverde, was de veiligheidswaarschuwing in mei voor Haribo colaflesjes omdat consumptie ervan zou kunnen leiden tot gezondheidsklachten. Na uitvoerig onderzoek trokken we die waarschuwing weer in. Ook de berichtgeving in augustus over ons onderzoek naar illegale handel in geneesmiddelen via website funcaps.nl en de aanhouding van 3 verdachten zorgde voor veel reacties en vragen. 

Alcohol- en tabaksontmoediging

De verkoop van snus en vapes met smaakjes is in Nederland verboden. Via sociale media laten we zien hoe we hier als NVWA op handhaven. De video’s en posts die we in 2025 deelden, konden rekenen op honderden reacties. Met name een video in maart over snus dat onze inspecteur aantrof in een frituurpan, maakte veel los.