Met ons toezicht dragen we bij aan het Nationaal Preventieakkoord en het Actieplan tegen vapen. We willen hiermee een rookvrije en vapevrije generatie verwezenlijken en problematisch alcoholgebruik voor 2040 flink terugdringen. We vervullen een grote rol met intensief toezicht, terwijl de politiek strenge wet- en regelgeving opstelt. Ook preventie en voorlichting spelen een belangrijke rol. Maar in de aanpak van vapes, tabak en alcohol heeft ook de sector een rol. Net als artsen, scholen en ouders. De verantwoordelijkheid rust op veel schouders. We zijn hierover in overleg met onder meer het ministerie van VWS en werken samen met verschillende ketenpartners. Het toezicht binnen het experiment Gesloten coffeeshopketens valt ook onder dit publiek belang. In 2025 is 3% van onze capaciteit besteed aan toezicht op Tabaks- en alcoholontmoediging.
Inspecties
We voerden in 2025 5.763 inspecties uit op het gebied van tabaks- en alcoholontmoediging tegenover 7.102 in 2024. De inspecties in 2025 waren complexer dan in 2024 en kostten meer tijd. Bijvoorbeeld in het geval van de inspecties rondom de inbeslagname van vapes. De inspecties vonden plaats bij 4.130 unieke bedrijven. Aan 1.332 bedrijven is een maatregel opgelegd.
Onderwerpen uitgelicht
Producteisen
Het toezicht op de illegale handel in vapes en nicotinezakjes had in 2025 de hoogste prioriteit. We voerden controles uit in de gehele handelsketen, van import tot verkoop. We werken hierbij samen met de Douane en andere ketenpartners, zoals de politie en de gemeente Rotterdam. Bij 42% van de winkelcontroles traden we op tegen illegale verkoop van vapes en nicotinezakjes. Bij reguliere importeurs onderzochten we of vapes met tabakssmaak (die zijn toegestaan) geen verboden zoete smaakstoffen bevatten; in 11 van de 25 gevallen bleek dit zo te zijn. Met het Openbaar Ministerie bekijken we of het mogelijk is notoire vape-overtreders in het strafrecht aan te pakken.
Inspectiemethoden zijn doorontwikkeld. Inmiddels kunnen we illegale vapes en nicotinezakjes in beslagnemen en vernietigen. De kosten voor vernietiging verhalen we op de overtreder. In 2025 namen we ruim 650.000 producten in beslag, bij winkels, dealers en loodsen. Naar schatting is dit slechts een deel van alle illegale vapes die in omloop zijn. Ook lieten we op social media voortdurend advertenties voor illegale vapes verwijderen.
Sinds april 2025 is nieuwe wetgeving ingegaan met een verbod voor bepaalde ingrediënten in tabaksproducten en elektronische dampwaar. Bijvoorbeeld voor stoffen die de inhalatie faciliteren, zoals menthol. Bij controles constateerden we relatief weinig afwijkingen.
Verkoopverbod supermarkten en reclameverbod
Sinds 1 juli 2024 geldt een verkoopverbod voor tabak en aanverwante producten voor supermarkten en de horeca. De meeste grotere supermarktketens en de horeca leven het verbod goed na. Bij kleinere supermarkten en avondwinkels blijft de naleving achter. De verkoop viel in veel gevallen samen met de verkoop van illegale vapes.
Sinds dit verkoopverbod, is reclame voor rookwaren alleen nog toegestaan bij speciaalzaken. We onderzochten de gevolgen van het verkoopverbod voor het aantal verkooppunten en speciaalzaken. Tussen 2021 en 2024 kwamen er 656 nieuwe verkooppunten bij, waarvan 266 speciaalzaken. Bij ongeveer 30% waren reclame en producten nog zichtbaar vanaf buiten, wat in strijd is met de regels.
Leeftijdsgrens
We houden vooral toezicht op de leeftijdsgrens bij bedrijven die eerder in de fout gingen, in reactie op meldingen en bij hotspots waar veel jongeren komen. Bij notoire overtreders legden we de verkoop van tabak en aanverwante producten tijdelijk stil. We voerden 2.300 inspecties uit met minderjarige testkopers, waarbij in 26% van de gevallen de winkels de regels niet naleefden.
Rookverbod
Bij de rookverboden ligt de nadruk op locaties waar jongeren komen en bedrijven waarover we meldingen ontvangen. We bezochten zo’n 900 locaties als schoolpleinen, horecagelegenheden en bedrijven. Bij circa 40% werd een overtreding geconstateerd.
Binnen het toezicht op de Alcoholwet houden we toezicht op het verbod op hoge kortingen voor alcohol in de retail, de leeftijdsgrens bij online alcoholverkoop, en verkoopbeperkingen voor online slijterijen. We publiceerden de inspectieresultaten op onze website.
We controleerden of online verkopers de leeftijdsgrens van 18 jaar naleefden. Bij 85% van de inspecties bleek de werkwijze onvoldoende, waardoor aan minderjarigen alcohol werd geleverd. Hier is handhavend tegen opgetreden. De Alcoholwet wordt aangepast, zodat ook bezorgdiensten een boete kunnen krijgen voor de levering van alcohol aan minderjarigen. Naar aanleiding van de inspecties kozen enkele formulebedrijven ervoor om geen alcohol meer aan te bieden. Daarnaast controleerden we op het verbod om alcoholhoudende drank af te leveren op plekken zonder adres, zoals in parken. In bijna alle gevallen constateerden we een overtreding.
Binnen het Experiment Gesloten Coffeeshopketen (EGC) wordt steeds meer legale cannabis geproduceerd. Ook is het aantal operationele telers toegenomen. Op 7 april 2025 is de volgende fase gestart, waarin de coffeeshops in de deelnemende gemeenten alleen nog maar gereguleerde cannabis verkopen. In 2025 hielden we toezicht op de operationele telers. Zij leveren de legaal geproduceerde cannabis, die moet voldoen aan de kwaliteitseisen, aan de deelnemende coffeeshops.
Realisatie Jaarplan
In ons jaarplan voor 2025 hebben we gewenste resultaten geformuleerd. Hieronder geven we aan in hoeverre onze activiteiten daar in 2025 aan hebben bijgedragen.
| Jaarplan | Realisatie |
|---|---|
| Er is risicogericht toezicht gehouden en, waar nodig, doorontwikkeld op de Tabaks- en rookwarenwet, waaronder leeftijdsgrens, smaakjesverbod en verkoopverbod. Voorbereidingen zijn getroffen voor de implementatie van nieuwe wetgeving. | Gerealiseerd |
| Er is risicogericht toezicht gehouden op de Alcoholwet. Het toezicht wordt doorontwikkeld en voorbereidingen worden getroffen voor de implementatie van nieuwe eisen; het leeftijdsverificatiesysteem en de strafbaarstelling van de bezorger. | Gerealiseerd |
| Het toezicht in het kader van het Experiment Gesloten Coffeeshopketen is uitgevoerd. | Gerealiseerd |
Tabaks- en alcoholontmoediging online
Nieuwsberichten op nvwa.nl
Gedurende het jaar publiceerden we met regelmaat over inbeslagnames van grote hoeveelheden vapes:
- NVWA neemt illegale vapes in beslag bij verkoper thuis
- NVWA neemt 80.000 illegale vapes in beslag
- NVWA neemt 70.000 verboden vloeistoffen voor vapes in beslag
- NVWA neemt tot nu toe 185.000 verboden vapes in beslag
- NVWA neemt in maand tijd tienduizenden vapes in beslag
Inspectie met longpatholoog Daniëlle Cohen
Artsen en organisaties proberen jongeren en ouders bewuster te maken van de gevaren van vapen. Een van hen is longpatholoog Daniëlle Cohen. We namen haar mee tijdens een inspectie waarin we op zoek gingen naar verboden vapes met smaakjes. Onze inspecteur liet zien hoe een inspectie verloopt, wat we aantreffen en hoe we handhaven. En daarmee hoe wij ons inzetten voor de rookvrije en vapevrije generatie. Zie de Instagramreel die we hierover met haar maakten.
Vernuftige verstopplekken voor verboden producten
Illegale vapes en vapevloeistoffen worden helaas nog steeds verkocht. Verkopers die bewust deze producten blijven verkopen, doen hard hun best om boetes en inbeslagnames te ontlopen. We treffen, soms ook in samenwerking met Douane of politie, regelmatig vernuftige verstopplekken aan. Zoals de geheime ruimte vol vapevloeistoffen achter een kast. We maakten deze vondst onder ander bekend met de Instagram-reel Ik zie, ik zie wat jij niet ziet.
Een andere bijzondere ontdekking deden onze inspecteurs tijdens een inspectie in een avondwinkel. Ze vonden verstopte snus in een frituurpan. Met de reel die we hierover maakten gingen we voor het eerst viraal. Inmiddels is deze ruim 840.000 keer bekeken.