Voedselveiligheid in 2025

Begin 2025 schaalden we het incident met PFOS in runderen en schapen in het Verdronken Land van Saeftinghe af. De activiteiten lopen momenteel door in het reguliere werk. In afstemming met andere overheidsorganisaties en stakeholders, en in nauwe samenwerking met Belgische en Deense collega’s, werkten we aan richtwaarden voor PFOS in bloed. Hiermee bepalen we of dieren in de voedselketen mogen komen. Deze grenswaarden verminderen de onzekerheid voor veehouders, terwijl de voedselveiligheid geborgd blijft. We namen deel aan verschillende informatiebijeenkomsten over het onderwerp. Deze aanpak kreeg veel waardering en positieve reacties uit de maatschappij.

In 2025 reageerden we snel op meerdere uitbraken van voedselvergiftiging, wat de noodzaak van alertheid onderstreept. Een uitbraak van het norovirus trof zo'n 300 mensen. Door directe afstemming met het expertisecentrum voedselvergiftiging en het bedrijf voerden we maatregelen zoals intensieve reiniging effectief in, waardoor de situatie beheersbaar bleef. We handelden vergelijkbaar bij hepatitis-A in blauwe bessen; met veiligheidswaarschuwingen voorkwamen we verdere besmettingen. Een verdenking van botulisme in avocadopulp uit Peru leidde tot internationale recalls via RASFF, zonder directe impact in Nederland. Deze incidenten tonen het maatschappelijke effect van vroege interventies; ze beschermen de volksgezondheid en versterken het vertrouwen in ons voedsel.

In 2025 ontvingen we een aanzienlijk aantal meldingen over honden die ernstige neurologische klachten kregen na het kauwen op kauwbotjes uit verschillende webwinkels. Op basis van het voorzorgsbeginsel plaatsten we een veiligheidswaarschuwing op onze website die bijna 300.000 keer werd bekeken. Na intensief overleg haalde het bedrijf de producten uit de verkoop, blokkeerde het de voorraden en informeerde het de klanten per e-mail. De NVWA testte de desbetreffende kauwbotten op chemische verontreinigingen, zware metalen en mogelijke microbiologische besmetting. We vonden geen verontreiniging die de neurologische symptomen bij de honden kon verklaren. De resultaten deelden we met andere lidstaten waar dit probleem ook speelde. Deze casus illustreert het belang van goede communicatie en nauwe samenwerking met andere lidstaten en de Europese Commissie. We grepen ook in bij andere contaminanten, zoals chloraat in limonade en GMO in lijnzaad. Deze recalls maakten de voedselketen veiliger en zetten bedrijven ertoe aan om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen.

De trend van een stijgend aantal spoedsluitingen door plaagdieren zette in 2025 door. We sloten 75 bedrijven, waaronder dierenwinkels en horecazaken, tijdelijk vanwege ernstige overlast van muizen en ratten. Plaagdieren brengen gezondheidsrisico's met zich mee. Tegelijkertijd dwong krimp ons om keuzes te maken in het toezicht. Om het bewustzijn te vergroten en ondernemers aan te sporen tot betere hygiëne, legden we meer nadruk op preventie en media-aandacht. Een voorbeeld hiervan is het bericht op Instagram waarin we lieten zien wat onze inspecteurs aantreffen. Voorlichting, inspecties op afstand en deelname aan evenementen zoals de Horecava droegen bij aan een veiligere voedselomgeving.

In 2025 ontwikkelden we onze aanpak van afslankmiddelen en supplementen verder. Om consumenten te beschermen legden we meer nadruk op communicatie via sociale media. We handhaafden op ongeoorloofde gezondheidsclaims via boetes en openbaarmaking en zetten de campagne 'Weet wat je online koopt' in tegen niet-bewezen collageenclaims. We publiceerden waarschuwingen voor producten zoals Manukahoning die verboden stoffen als sibutramine bevatten. Ook onderzochten we pre-workout supplementen met extreem hoge gehaltes aan cafeïne en andere schadelijke ingrediënten. Dit leidde tot verschillende boetes en het direct stoppen van de verkoop. De media en de politiek besteedden veel aandacht aan deze zaken wat het belang van een proactieve benadering onderstreept.

De grootschalige illegale handel in geneesmiddelen (de zaak rond de website Funcaps) vroeg in 2025 om actie op diverse plekken in het land. Helaas waren er meerdere jonge slachtoffers te betreuren. We analyseerden de producten op deze websites, waaruit bleek dat men er Opiumwetmiddelen, geneesmiddelen en Warenwetmiddelen verkocht. Uit onderzoek van de opsporingsdienst van de NVWA (NVWA-IOD) bleek dat meer dan 50 websites soortgelijke producten aanboden; deze zijn dus eenvoudig te verkrijgen. Omdat niet direct duidelijk is onder welke wetgeving deze producten vallen, ontwikkelden we samen met de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) een aanpak om deze en andere websites uit de lucht te halen. We kregen ondersteuning van de FIOD en de politie; er zijn 3 personen aangehouden, waarbij illegale geneesmiddelen en andere goederen en tegoeden in beslag zijn genomen. Door de aandacht gaat er een krachtig signaal uit over de gevaren van deze illegale middelen.

Het aantal meldingen steeg in 2025 verder, mogelijk door een groeiend bewustzijn. Momenteel werken we aan een afwegingskaders voor de verschillende typen meldingen. Daarnaast bespraken we in een werkgroep, samen met leden van brancheorganisaties, verbeteringen in het meldproces voor onveilige levensmiddelen. We lichtten de aanpassingen en verbeteringen van de meldwijzer toe in een webinar, waarmee we met bijna 1.000 deelnemers een belangrijk deel van de sector bereikten. Vakblad VMT besteedde aandacht aan deze verbeteringen via een interview met onze deskundigen. Om de kennis in de sector te vergroten, ontwikkelden we handboeken voor microbiologie, additieven, aroma’s en enzymen in levensmiddelen. Samen met de sector stelden we bovendien de Praktijkgids voedingssupplementen en een richtlijnendocument voor kruisbesmetting en de voorzorgsvermelding allergenen (PAL) op etiketten op.

We werken aan een instrument voor zelfbeoordeling van de voedselveiligheidscultuur bij levensmiddelenbedrijven en een zorgvuldig ingerichte experimenteerruimte voor novel foods zoals kweekvlees en precisiefermentatie. In 2025 lag de focus op brede communicatie via sociale media en op een preventieve aanpak. Dit deden we bijvoorbeeld door inspectieresultaten openbaar te maken en startende ondernemers in de horeca te informeren, zoals tijdens de KvK Startersdag in Ahoy. De NVWA trekt de Europese Heads of Agencies werkgroep rond innovatie (New Technologies for Modern Inspection) die zich richt op risicomodellen, burgermeldingen en de veilige uitwisseling van data met de sector.

De opsporingsdienst van de NVWA (NVWA-IOD) rondde een onderzoek af naar de export van kippenvlees naar Ghana, waarbij valse documenten werden gebruikt en invoerrechten werden ontdoken. In een andere zaak fraudeerden betrokkenen met traceringsgegevens om een partij vlees met te veel residu van een diergeneesmiddel administratief kleiner te houden. Ook bracht de NVWA-IOD fraude met een dierenwelzijnskeurmerk voor kippenvlees aan het licht. Daarnaast werden onderzoeken naar de illegale handel in afslankmiddelen met verboden stoffen (zoals amfetamine) en een potentieverhogend middel met verboden stoffen afgerond.