In levensmiddelen kunnen Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons (MOAH) voorkomen. Dit zijn minerale oliën die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Vanaf 2027 gelden maximumgehaltes voor deze stoffen in levensmiddelen. Tot die tijd zijn er tijdelijke actielimieten, waarop de NVWA handhaaft volgens het tijdelijke handhavingsbeleid. Bedrijven moeten zelf de hoeveelheid MOAH in hun producten monitoren. Wij controleren hier ook op.
Wat zijn MOAH?
MOAH zijn minerale oliën, de afkorting staat voor Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons. Dit zijn chemische stoffen die in levensmiddelen terecht kunnen komen. Bijvoorbeeld door milieuverontreiniging, verpakkingsmaterialen, of via smeermiddelen die tijdens het productieproces van levensmiddelen worden gebruikt voor machines.
Wanneer een levensmiddel te veel MOAH bevat, kan dat schadelijk zijn voor de gezondheid. De meest recente risicobeoordeling van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) geeft weer dat sommige MOAH kankerverwekkend zijn of schade aan het DNA kunnen veroorzaken.
Wettelijke regels voor MOAH in levensmiddelen
Omdat MOAH schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn, moeten bedrijven proberen te voorkomen dat deze stoffen terechtkomen in de levensmiddelen die zij produceren. Ze moeten zelf controleren of deze stoffen aanwezig zijn in hun producten. Wij controleren ook op de aanwezigheid van deze stoffen. Dit doen we via steekproeven.
Er gelden nog geen maximumgehaltes (Maximum Levels, ML) voor MOAH. Een ML geeft aan hoeveel van een bepaalde stof er in een product mag zitten. Omdat er nog geen ML’s in de wet staan, controleren we op basis van een tijdelijk handhavingsbeleid op basis van actielimieten. Deze actielimieten zijn een soort tijdelijke ML’s. Zo kunnen we de gezondheid van consumenten toch al beschermen.
Vanaf 2027: controle op maximumgehaltes
De EU-landen hebben samen maximumgehaltes (ML) voor MOAH vastgesteld. Deze worden opgenomen in de Europese Verordening 2023/915.
De meeste ML’s gelden vanaf 1 januari 2027. Voor een aantal productcategorieën treden deze pas later in werking, of worden ze per jaar verlaagd. Ook zijn er productcategorieën die (nog) geen ML krijgen.
Wanneer de ML’s in werking treden, vervallen de actielimieten. De actielimieten gelden dan nog wel voor producten waarvoor nog geen ML is vastgesteld (of waarvan de ML op een later moment in werking treedt).
Controle tot 2027
Wij controleren sinds 1 januari 2024 levensmiddelen op de aanwezigheid van MOAH. Dat doen we volgens een tijdelijk handhavingsbeleid, dat gebaseerd is op actielimieten (uit het EU-statement uit 2022 en de aanvullende afspraken hierover), zie tabel 1.
In principe blijven wij op deze manier controleren tot de ML’s ingaan. Voor een aantal productcategorieën zal de ML hoger liggen dan de huidige actielimieten. De Europese Commissie heeft hierom een statement uitgebracht dat weergeeft hoe EU-landen in deze situatie moeten handelen.
Dit nieuwe statement houdt voor de Nederlandse markt het volgende in. Tot de ML’s van kracht worden, hanteren wij de hoogste limiet die voor de productcategorie geldt. Dit kan het tijdelijke handhavingsbeleid gebaseerd op de actielimiet zijn, of de aankomende ML. Producenten mogen ook de hoogste limiet aanhouden.
Hoe moet mijn levensmiddelenbedrijf het MOAH-gehalte toetsen?
U toetst de MOAH-gehalten aan het tijdelijk handhavingsbeleid dat gebaseerd is op de actielimieten en aan de toekomstige ML’s. U mag namelijk uitgaan van de hoogste waarde.
Houd er rekening mee dat de regels voor toetsen aan de actielimieten verschillen van die van de aankomende wetgeving voor ML’s. Daardoor worden er in sommige gevallen tegenstrijdige regels genoemd. Dit komt doordat de wetgeving voor de ML’s in Verordening (EU) 2023/915 en Verordening (EG) 333/2007 opgenomen wordt. Hierin zijn bijvoorbeeld wettelijke voorschriften vastgelegd over toepassing van de meetonzekerheid. Deze voorschriften wijken af van tijdelijke regels die wij in Nederland hebben vastgesteld voor het toetsen een meetwaarde aan de actielimieten voor MOAH. Let daarom goed op wat er in welke situatie van u gevraagd wordt.
Hieronder staat een overzicht van de regels voor het toetsen (volgens beide methoden). Onderaan de pagina vindt u meer informatie over representatieve monstername en analyse.
Regels voor het toetsen van MOAH-gehalten aan het tijdelijk handhavingsbeleid gebaseerd op de actielimieten
Bekijk hieronder de regels om uw MOAH-resultaten te toetsen aan het tijdelijk handhavingsbeleid gebaseerd op de actielimieten die in tabel 1 staan. Een MOAH-gehalte hoger dan de actielimiet moet u bij ons melden. In sommige gevallen moet u levensmiddelen uit de handel halen.
| Productcategorie | % vet of olie | Toepassing van 50% meetonzekerheid toegestaan | Actielimiet Som MOAH (mg/kg) |
|---|---|---|---|
| Droge levensmiddelen met een laag vet- of oliegehalte | ≤4% | Ja | 0,5 |
| Levensmiddelen met een hoger vet- of oliegehalte | > 4% ≤50% | Ja | 1 |
| Zuigelingenvoeding of varianten daarvan* | > 4% ≤50% | Nee | 1 |
| Vetten, oliën en levensmiddelen met een hoog vet- of oliegehalte ** | >50% | Ja | 2 |
* Volledige zuigelingenvoeding, opvolgzuigelingenvoeding, voeding voor medisch gebruik voor zuigelingen en peuters, of peutervoeding
** We zullen tijdelijk niet handhaven op de productcategorie ‘Vetten, oliën en levensmiddelen met een hoog vet- of olie gehalte >50%’. Er geldt wel meldplicht, wanneer er rekening houdend met de 50% meetonzekerheid, boven de actielimiet wordt gemeten. In uitzonderlijke situaties zullen we een case by case benadering toepassen. Waar nodig kunnen we alsnog besluiten om over te gaan tot handhaving (bijvoorbeeld som MOAH-gehaltes >10 mg/kg).
Voor toetsen van het meetresultaat aan de actielimiet mag u tijdelijk rekening houden met een meetonzekerheid van 50%. Voldoet u aan de voorwaarden en ligt het MOAH-gehalte na aftrek van de meetonzekerheid onder de actielimiet? Dan hoeft u niet te melden.
Voldoet het MOAH-gehalte na toepassen van de meetonzekerheid nog niet aan de actielimiet? Dan moet u dit wel bij ons melden en het betrokken product uit de handel halen, behalve producten met meer dan 50% vet. Meer informatie daarover vind u hieronder.
Toepassing van 50% meetonzekerheid mag tot 1 januari 2027, en geldt niet voor meetresultaten in zuigelingenvoeding of varianten daarvan. Daarvoor zijn de regels strenger. Zie de informatie hieronder.
Wanneer u meetresultaten van MOAH in zuigelingenvoeding of varianten daarvan toetst aan de actielimiet, mag u de meetonzekerheid niet toepassen.
Voor deze levensmiddelen gelden strengere regels, omdat deze producten bestemd zijn voor een kwetsbare doelgroep. Hierom moeten alle risico’s voor de gezondheid tot op het hoogste niveau worden uitgesloten.
Wanneer er in dit soort producten een gehalte van 1 mg/kg som MOAH of hoger wordt aangetroffen, kunnen risico’s voor de gezondheid niet worden uitgesloten. U moet in die gevallen melding doen bij de NVWA en de producten uit de handel halen.
Voor producten in de productcategorie vetten, oliën en levensmiddelen met een vetgehalte van meer dan 50%, geldt voor het tijdelijke handhavingsbeleid MOAH een uitzondering ten opzichte van het EU-statement uit 2022. Wanneer hier MOAH in wordt aangetroffen, zullen we tot 1 januari 2027 niet handhaven.
Exporteert u oliën, vetten en levensmiddelen (met meer dan 50% vet) naar een ander land? Andere EU-landen eisen mogelijk wel dat u levensmiddelen uit de handel haalt op basis van de actielimieten. Houd hier rekening mee.
In uitzonderlijke situaties kunnen we besluiten om toch over te gaan tot handhaving. Dit zal dan zijn op basis van de Algemene Levensmiddelenverordening, EU-verordening 178/2002, artikel 14. Hierin staat dat onveilige levensmiddelen niet in de handel gebracht mogen worden. We kijken altijd naar de feiten en omstandigheden. Bekend is dat gehaltes >10 mg/kg som MOAH als hoog worden beschouwd. In die gevallen gaan we over tot handhaving.
U moet producten en grondstoffen die tot deze categorie behoren wel monitoren op de aanwezigheid van MOAH. Wanneer u een MOAH-gehalte hoger dan de actielimiet meet (>2 mg/kg som MOAH), moet u dit bij ons melden.
Regels voor het toetsen van MOAH-gehalten aan de toekomstige maximumgehaltes
Vanaf 1 januari 2027 gelden maximumgehaltes (ML’s) voor MOAH. De regels over MOAH in levensmiddelen worden opgenomen in Verordening (EU) 2023/915. Verordening (EG) 333/2007 geeft richtlijnen voor bemonstering en analyse van producten op MOAH.
Toekomstige ML hoger dan actielimiet? Dan nu al ML gebruiken
Als toekomstige ML hoger is dan de huidige actielimiet moet u nu al uitgaan van de toekomstige ML. Een MOAH-gehalte hoger dan de aankomende ML moet u bij ons melden. Levensmiddelen met een MOAH-gehalte dat niet voldoet aan de aankomende ML, moeten uit de handel gehaald worden.
Onder voorwaarden mag u rekening houden met meetonzekerheid. Voldoet u aan de voorwaarden en ligt het MOAH-gehalte na aftrek van de uitgebreide werkelijke meetonzekerheid onder de aankomende ML? Dan hoeft u niet te melden. In dit geval hoeven de levensmiddelen ook niet uit de handel gehaald te worden
Producten waarvoor nog geen ML is vastgesteld mag u nu al behandelen alsof deze geen ML hebben. Voor theebladeren, bedoeld om thee van te trekken, is bijvoorbeeld bewust geen ML opgenomen. Dit omdat MOAH niet van de theebladeren overgaat in het zetsel, maar met de blaadjes mee wordt weggegooid.
In deze gevallen blijft natuurlijk wel het voorzorgsprincipe (artikel 14 van Verordening (EG) 178/2002) gelden. Bij extreem hoge waarden, waarbij migratie van de MOAH naar het zetsel niet uitgesloten kan worden, zal de partij nog steeds uit de handel gehaald moeten worden.
Krijgt het product wel een ML in de aankomende wetgeving, maar treedt deze pas na 2027 in werking? Tot die tijd handhaven wij op basis van de hoogste limiet. Dit kan de actielimiet zijn of de aankomende ML. Een voorbeeld is pomace olijfolie. Dit product krijgt vanaf 1 januari 2028 een ML van 10,0 mg/kg.
Meetonzekerheid en melden
Hierboven hebben we al aangegeven dat u onder voorwaarden meetonzekerheid mag toepassen. In de tabel hieronder kunt u zien wanneer u meetonzekerheid mag toepassen en om welke meetonzekerheid het gaat.
Overzicht voorwaarden en verschillen gebruik actielimieten en aankomende ML’s
| Tijdelijk handhavingsbeleid gebaseerd op de actielimieten | Aankomende ML’s | |
|---|---|---|
| Welke meetonzekerheid mag ik gebruiken? | 50% meetonzekerheid | Uitgebreide werkelijke meetonzekerheid |
| Wanneer mag ik de meetonzekerheid toepassen? | Altijd, behalve bij zuigelingenvoeding of varianten daarvan | Wanneer u aan de voorwaarden voldoet |
| Moet ik melden binnen de meetonzekerheid? | Ja, tenzij u aan de voorwaarden voldoet | Ja, tenzij u aan de voorwaarden voldoet |
| Moet ik een product uit de handel halen binnen de meetonzekerheid? | Nee, behalve bij zuigelingenvoeding of varianten daarvan | Ja, tenzij u aan de voorwaarden voldoet |
| Moet ik een product uit de handel halen buiten de meetonzekerheid? | Ja, tenzij uw product meer dan 50% vet bevat en het gemeten gehalte MOAH onder 10 mg/kg som MOAH ligt | Ja |
Als het MOAH-gehalte in uw product boven de hoogste limiet uitkomt, moet u dat bij ons melden. Het maakt niet uit of dit de actielimiet is of de aankomende ML.
Als u niet meldt of te laat meldt, treden we handhavend op. Hierbij volgen we het specifiek interventiebeleid voedselveiligheid industriële productie en vis (IB02-SPEC39).
Geen maatregel bij overschrijden actielimiet
Wanneer een MOAH-resultaat niet aan de actielimiet voldoet, zullen we daar tot 1 januari 2027 geen officiële waarschuwing of bestuurlijke boetes voor opleggen. Hiermee wijken we af van het interventiebeleid Chemische stoffen in eet- en drinkwaren (IB-02 SPEC 43). Per 1 januari 2027 zullen wij ook voor MOAH het interventiebeleid Chemische stoffen in eet- en drinkwaren (IB-02 SPEC 43) volgen.
Neem MOAH op in HACCP-plan
Van MOAH is aangetoond dat deze een schadelijk effect op de gezondheid kunnen hebben. Daarnaast is er een EU-statement gepubliceerd, waarin staat hoe EU-landen moeten handelen als er MOAH in levensmiddelen worden aangetroffen. Op basis hiervan adviseren we bedrijven om MOAH op te nemen in hun HACCP-plan.
Wordt er MOAH aangetroffen in levensmiddelen die u in de handel heeft gebracht? Dan kunnen wij ook een inspectie uitvoeren om te controleren of uw bedrijf de verantwoordelijkheid neemt voor grondstofborging en gevarenanalyse op gebied van MOAH. Als dit niet in orde is en we een overtreding constateren op het gebied van HACCP, handelen volgens het interventiebeleid Voedselveiligheid Industriële Productie IB-02 SPEC 39.
Representatieve monstername en analyse
Om betrouwbare analyseresultaten voor MOAH vast te stellen heeft de Europese Commissie eerder een richtsnoer opgesteld. In dit document staan specifieke aanwijzingen voor bemonstering en analyse van minerale oliën in levensmiddelen. Hierin wordt voor representatieve monstername voor minerale oliën in levensmiddelen EU Verordening 333/2007 aangehouden.
In aanvulling op dit richtsnoer zijn naderhand nog afspraken gemaakt over het uitvoeren van minerale-olieanalyse in levensmiddelen. Verder heeft het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (Joint Research Center; JRC) van de Europese Commissie recent een standaard werkwijze vastgesteld voor het uitvoeren van minerale-olieanalyse in zuigelingenvoeding. Dit is de Standaard Operational Procedure (SOP).
Toolbox voor bedrijven
FoodDrinkEurope heeft een toolbox ontwikkeld voor bedrijven om overdracht van minerale oliën (MOAH) in levensmiddelen te voorkomen. Deze toolbox geeft beknopte achtergrondinformatie en kan praktische ondersteuning bieden bij het nemen van maatregelen om besmetting van minerale oliën in uw product te voorkomen.