Houders van schapen en geiten moeten maatregelen nemen om te voorkomen dat er Q-koorts uitbreekt. De NVWA controleert of veehouders dit ook echt doen. De belangrijkste maatregel waar we op toezien is tijdige vaccinatie. In 2022 voerden we inspecties uit bij 88 bedrijven.

In het kort: controles bij verschillende soorten bedrijven

We voerden inspecties uit bij:

  • professionele bedrijven
    Dit zijn bedrijven waar 50 of meer schapen/geiten gehouden worden voor de fokkerij en melkproductie.
  • publieksbedrijven
    Dit zijn schapen- en/of geitenbedrijven die een publieke functie vervullen, zoals kinderboerderijen en zorgboerderijen.

Tijdens de inspecties controleerden we of deze bedrijven de regels op het gebied van Q-koorts hebben nageleefd. We keken bijvoorbeeld of de dieren tijdig gevaccineerd waren, en of dit op de juiste leeftijd was gebeurd. Ook checkten we of de vaccinaties tijdig in het identificatie- en registratiesysteem (I&R) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) geregistreerd waren.

We houden risicogerichte inspecties. Daarom selecteerden we bedrijven die vermoedelijk in overtreding waren. Het I&R-systeem van RVO liet zien dat deze bedrijven de vaccinaties niet of niet tijdig hadden geregistreerd. Naast de risicogerichte inspecties voerden we ook inspecties uit naar aanleiding van meldingen en op eigen initiatief van inspecteurs.

Van de 88 inspecties waren er 11 akkoord en 77 niet akkoord. Bij 35 bedrijven voerden we een herinspectie uit. Deze bedrijven bleken bij de herinspectie wel aan de regels te voldoen.

Inspectieresultaten: vooral overtredingen bij vaccinatie en registratie

De regels voor preventie van Q-koorts staan in het Besluit houders van dieren. De regels gelden voor zowel professionele bedrijven als publieksbedrijven.

Tijdens inspecties keken we onder meer naar uitgevoerde vaccinaties. Er waren professionele bedrijven én publieksbedrijven die niet aan de vaccinatieplicht hadden voldaan. De dieren waren niet op tijd gevaccineerd of de vaccinaties waren niet of niet op tijd geregistreerd. Bedrijven gaven verschillende redenen voor de overtredingen, zoals: onbekendheid met de wetgeving en nalatigheid.

Een aantal professionele bedrijven hield zich niet aan de voorwaarden voor mestopslag. Mest moet luchtdoorlatend afgedekt worden. Enkele van deze bedrijven gaven aan de regels voor mestopslag niet te kennen.

Algemene resultaten

In tabel 1 staan de resultaten van de risicogerichte inspecties bij professionele bedrijven en publieksbedrijven. De resultaten van de herinspecties staan ook in deze tabel.

Tabel 1: Inspectieresultaten Q-koorts risicogericht 2022

type inspectietotaalakkoordniet akkoord
Risicogerichte inspecties bij professionele bedrijven38335
Risicogerichte inspecties bij publieksbedrijven36729
Herinspecties bij professionele bedrijven1818-
Herinspecties bij publieksbedrijven1414-

In tabel 2 staan de resultaten van inspecties naar aanleiding van een melding of op eigen initiatief van inspecteurs.

Tabel 2: Inspectieresultaten Q-koorts 2022 naar aanleiding van melding of op eigen initiatief

type inspectietotaalakkoordniet akkoord
Inspecties meldingen/eigen initiatief bij professionele bedrijven716
Inspecties meldingen/eigen initiatief bij publieksbedrijven707
Herinspecties bij professionele bedrijven11-
Herinspecties bij publieksbedrijven22-

Resultaten professionele bedrijven

In tabel 3 staan de geconstateerde overtredingen bij professionele bedrijven. Het is mogelijk dat we bij een inspectie meerdere overtredingen zien op hetzelfde bedrijf.

Tabel 3: Geconstateerde overtredingen professionele bedrijven

overtredingaantal overtredingen bij risicogerichte inspectiesaantal overtredingen bij inspecties melding/eigen initiatief
Dieren waren niet gevaccineerd203
Vaccinaties waren niet geregistreerd243
Mest was niet goed opgeslagen of afgevoerd121
Dieren waren niet gevaccineerd voordat ze gedekt of geïnsemineerd werden11
Dieren waren niet gevaccineerd voor tentoonstelling, keuring of andere bijeenkomst21

Resultaten publieksbedrijven

In tabel 4 staan de geconstateerde overtredingen bij publieksbedrijven. Het is mogelijk dat we bij een inspectie meerdere overtredingen zien op hetzelfde bedrijf.

Tabel 4: Geconstateerde overtredingen publieksbedrijven

overtredingaantal overtredingen bij risicogerichte inspectiesaantal overtredingen bij inspecties melding/eigen initiatief
Dieren waren niet gevaccineerd194
Vaccinaties waren niet geregistreerd174

Maatregelen: van mondelinge mededeling tot boete

De bedrijven die in overtreding waren hebben wij een maatregel opgelegd volgens ons interventiebeleid. Het ging om:

  • 1 mondelinge mededeling (MM)
  • 40 schriftelijke waarschuwingen (SW)
  • 32 rapporten van bevindingen (RVB)

Soms zagen we tijdens een inspectie meerdere overtredingen en legden we de veehouder 2 maatregelen op. Bijvoorbeeld: voor een milde overtreding een schriftelijke waarschuwing, en voor een zwaardere overtreding een rapport van bevindingen.

Tabel 5: maatregelen

soort bedrijfMMSWRVB
Professioneel bedrijf12422
Publieksbedrijf-1610

Vervolgaanpak

Zowel professionele bedrijven als publieksbedrijven gaven aan niet goed op de hoogte te zijn van de wettelijke regels. In 2023 gaan we onderzoeken hoe we de kennis van de wetgeving bij deze bedrijven kunnen vergroten. Daarmee willen we naleving van de regels verbeteren.