Klassieke varkenspest en Afrikaanse varkenspest

Afrikaanse varkenspest en klassieke varkenspest zijn virusziekten die voorkomen bij varkens. Twee verschillende virussen veroorzaken deze ziekten, die zeer besmettelijk en vaak dodelijk zijn voor varkens. Deze twee virussen zijn ongevaarlijk voor mensen. De NVWA bestrijdt uitbraken van beide ziekten. Op dit moment is vooral de Afrikaanse varkenspest een bedreiging voor Nederland.

Afrikaanse varkenspest is in 2014 in enkele Oost-Europese landen binnengekomen. Sindsdien zijn er in verschillende lidstaten besmettingen vastgesteld. In 2020 zijn in het oostelijke deel van Duitsland besmette wilde zwijnen aangetroffen. Op de kaart is te zien welke landen in de EU besmettingen hebben vastgesteld bij gehouden varkens en/of bij wilde zwijnen.

Reinig en ontsmet uw veewagens bij een erkende R&O-plaats

Vervoerders van dieren van of naar risicolanden moeten hun veewagens bij terugkomst in Nederland onmiddellijk laten reinigen bij een erkende R&O-plaats. Na de reiniging moet het transportmiddel worden ontsmet met een middel uit deze lijst. Zie ook de flyer voor transporteurs van dieren.

Video Melden van dierziekten

Voorkom insleep Afrikaanse varkenspest

De NVWA heeft een flyer 'Voorkom insleep Afrikaanse varkenspest' gemaakt met tips voor toeristen, vrachtwagenchauffeurs, zakelijke reizigers en varkenshouders.

Legenda bij het kaartje:
I : Afrikaanse varkenspest komt hier nog niet voor, maar er is een verhoogd risico op een uitbraak. Hoger toezicht op de wilde zwijnenpopulatie en gehuisveste varkens is verplicht.
II: Afrikaanse varkenspest komt voor bij wilde zwijnen.
III: Afrikaanse varkenspest komt voor bij wilde zwijnen en gehuisveste varkens, maar is nog niet permanent.
IV: Afrikaanse varkenspest is permanent aanwezig bij wilde zwijnen en gehuisveste varkens.

Hobbyvarkens registreren

Heeft u hobbyvarkens? Registreer ze bij RVO.

Soorten varkenspest

We kennen 2 soorten varkenspest: de klassieke varkenspest en de Afrikaanse varkenspest. De 2 ziekten lijken erg op elkaar, maar ze worden veroorzaakt door verschillende virussen. De ziekten komen voor bij gehouden varkens en ook bij wilde zwijnen. Voor klassieke varkenspest is er een vaccin, voor Afrikaanse varkenspest niet.

Hoe raken dieren besmet?

Varkens raken geïnfecteerd via direct contact met besmette varkens. Ook kunnen varkens het virus oplopen door contact met materialen die contact hebben gehad met besmette varkens, zoals veewagens en kleding. Afrikaanse varkenspest kan ook via zachte teken (Ornithodorus moubata) worden overgebracht. Deze teken komen voor in Afrika en kunnen daar een bron van besmetting zijn, in Europa zijn hier nog geen aanwijzingen voor. Op dit moment (oktober 2021) zijn er in veel EU-lidstaten besmettingen. Vooral de besmettingen bij wilde zwijnen zijn lastig te bestrijden.

Hoe herkent u varkenspest?

Varkenspest kan zich uiten in verschillende vormen, van bijna geen verschijnselen tot ernstige ziekte en plotselinge sterfte. De meest voorkomende verschijnselen zijn:

  • koorts
  • verlies van eetlust
  • sloomheid
  • huidbloedingen in voornamelijk de oren, staart, buik en binnenzijde van de ledematen
  • sterfte.

Afrikaanse varkenspest en klassieke varkenspest zijn bestrijdingsplichtig op grond van Europese regelgeving. Daarom neemt de NVWA maatregelen bij een verdenking of een besmetting.

Wat doet de NVWA als uw bedrijf verdacht is?

Als u vermoedt dat uw varkens besmet zijn met Afrikaanse varkenspest of klassieke varkenspest dan bent u verplicht om dit te melden bij de NVWA. De NVWA voert op uw bedrijf een onderzoek uit om een mogelijke besmetting met varkenspest vast te stellen. Een specialistenteam onder leiding van de NVWA, komt bij u langs. Dit team bestaat uit een NVWA-dierenarts, een varkensspecialist van de Gezondheidsdienst voor Dieren en uw eigen dierenarts.

Is een verdenking niet uit te sluiten? Dan nemen we monsters mee voor onderzoek naar de aanwezigheid van het virus.

Uw bedrijf is besmet. Wat betekent dat voor uw bedrijfsvoering?

Als uw bedrijf besmet is, dan ruimt de NVWA alle varkens op uw bedrijf. Na de ruiming moeten de stallen meerdere reinigings- en ontsmettingsrondes ondergaan, voordat wij het bedrijf weer vrijgeven. Er wordt ook een beperkingszone ingesteld rondom het besmette bedrijf. Er kunnen ook landelijke maatregelen worden opgelegd om verspreiding van de ziekte te voorkomen. Die maatregelen gaan samen met een aantal hygiëneprotocollen.

Bewakingsprogramma’s voor klassieke en Afrikaanse varkenspest

Varkensbedrijven

Iedere varkenshouder moet een verdenking van klassieke varkenspest melden bij de NVWA. Daarnaast is er voor deze dierziekte ook nog een extra bewakingsprogramma opgezet. Hierbij moeten alle varkensbedrijven op gezette tijden verplicht bloedmonsters insturen naar de Gezondheidsdienst voor Dieren.

Die onderzoekt de bloedmonsters op antistoffen tegen het varkenspestvirus. Op deze manier is klassieke varkenspest te ontdekken als er geen duidelijke verschijnselen zijn bij de varkens.

Wilde zwijnen

Voor wilde zwijnen is er een jaarlijks monitoringspogramma opgezet om mogelijke besmettingen op te sporen. Dit programma wordt gecoördineerd door Wageningen Bioveterinary Research (WBVR), het nationale referentielaboratorium in Lelystad.

Grofwildcoördinatoren sturen bloedmonsters van geschoten wilde zwijnen naar het WBVR. Deze bloedmonsters worden onderzocht op de aanwezigheid van antistoffen tegen zowel klassieke varkenspest als Afrikaanse varkenspest.

Kan ik zelf ziek worden van Afrikaanse varkenspest?

Klassieke varkenspest en Afrikaanse varkenspest zijn niet besmettelijk voor mensen.

Waar kunt u terecht met vragen?

Heeft u vragen? Neem dan eerst contact op met uw eigen dierenarts.

Heeft u vragen over de bestrijding van varkenspest door de NVWA? Neem dan contact met ons op.