Houdbaarheidsdatum op levensmiddelen

Op elk levensmiddel moet een houdbaarheidsdatum staan, tenzij specifiek is aangegeven dat een houdbaarheidsdatum niet verplicht is. Bij bederfelijke producten is dat een uiterste consumptiedatum ('te gebruiken tot'). Op alle andere levensmiddelen de datum van minimale houdbaarheid ('ten minste houdbaar tot (einde)'). Nu volgen de regels voor het vermelden van de houdbaarheidsdatum, wat u moet vermelden en hoe u dat moet doen.

Checklist vermelden houdbaarheid

De houdbaarheidsvermelding moet goed leesbaar en vindbaar zijn. De volgende punten zijn belangrijk:

  • De verwijzing naar de vindplaats van de houdbaarheidsdatum moet concreet zijn en duidelijk leesbaar, bijvoorbeeld 'zie bovenkant fles'.
  • De datum zelf moet goed leesbaar zijn.
  • De afkortingen 'TGT'of 'THT' zijn niet toegestaan.
  • Termen zoals 'beperkt houdbaar' zijn te vaag.

Welke houdbaarheidsdatum kiest u?

U kunt kiezen uit 2 houdbaarheidsdata:

  1. uiterste consumptiedatum ('te gebruiken tot'), of
  2. datum van minimale houdbaarheid ('ten minste houdbaar tot (einde)')

Welke van deze 2 u kiest hangt af van de bederfelijkheid. En het eventuele gevaar van het levensmiddel voor de menselijke gezondheid. De uiterste consumptiedatum vermeldt u op levensmiddelen die uit microbiologisch oogpunt zeer bederfelijk zijn en die na korte tijd een onmiddellijk gevaar voor de menselijke gezondheid kunnen opleveren. Op alle andere levensmiddelen vermeldt u een datum van minimale houdbaarheid.

Hoe bepaalt u de houdbaarheidstermijn?

U kunt de houdbaarheidstermijn bepalen op basis van analyses van grondstoffen en eindproducten. Er staat hierover niets in de wet.

Op welke levensmiddelen moet u 'te gebruiken tot' vermelden?

De uiterste consumptiedatum 'te gebruiken tot' moet u vermelden op levensmiddelen die uit microbiologisch oogpunt zeer bederfelijk zijn en die na korte tijd een onmiddellijk gevaar voor de menselijke gezondheid kunnen opleveren. Na de uiterste consumptiedatum zijn deze levensmiddelen onveilig voor consumptie en mogen ze niet meer worden verkocht.

Dit wil zeggen dat op zeer bederfelijke levensmiddelen een uiterste consumptiedatum moet worden vermeld als deze levensmiddelen bijvoorbeeld een bewaartemperatuur hebben van maximaal 7⁰ Celsius en enkele dagen houdbaar zijn.

Het gaat om producten die na deze uiterste consumptiedatum niet meer moeten worden geconsumeerd vanwege de mogelijke groei van pathogene micro-organismen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Listeria Monocytogenes in producten zoals kant en klare maaltijdsalades met zalm, verse groentesappen of sommige vleeswaren.

Waar staat dit in de wet?

Op grond van het huidige artikel 15, lid 2 van het Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen moet een uiterste consumptiedatum (nog) op levensmiddelen die:

  • Een vermelde bewaartemperatuur hebben tussen 0° Celsius en 6° Celsius , óf
  • Een houdbaarheid krijgen die korter is dan 5 dagen.

Het is echter de verwachting dat dit artikel in de loop van 2020 zal worden ingetrokken.

Let op: er is een uitzondering op deze regel voor levensmiddelen die uit microbiologisch oogpunt zeer bederfelijk zijn. En die na korte tijd een onmiddellijk gevaar voor de menselijke gezondheid opleveren. Op deze levensmiddelen moet u altijd een 'te gebruiken tot' datum vermelden. Ook als de vermelde bewaartemperatuur niet tussen de 0 en 6 graden ligt. En ook als het levensmiddel een houdbaarheid van 5 dagen of meer heeft meegekregen.

Hoe moet u de uiterste consumptiedatum op het etiket vermelden?

U moet de uiterste consumptiedatum als volgt op het etiket vermelden:

  • 'te gebruiken tot [datum zelf of verwijzing naar plaats op etiket waar datum kan worden gevonden]', plus
  • een beschrijving van de bewaarvoorschriften.

De datum moet bestaan uit dag, maand en eventueel jaar. In het bewaarvoorschrift moet u vermelden bij welke temperatuur het levensmiddel moet worden bewaard.

Ligt de vermelde bewaartemperatuur tussen de 0° Celsius en 6° Celsius? Dan moet u ook vermelden dat het levensmiddel binnen een bepaald aantal dagen na aankoop moet worden geconsumeerd, maar nooit later dan de uiterste consumptiedatum.

Voorbeelden

Stel: het is 2 januari 2020. Dan kunt u de uiterste consumptiedatum op 2 manieren vermelden:

  1. 'te gebruiken tot 6 januari. Bewaren bij maximaal 4⁰ Celsius. Te consumeren binnen 2 dagen na opening en niet later dan 6 januari', of
  2. 'te gebruiken tot: zie bovenzijde verpakking. Bewaren bij maximaal 4⁰ Celsius. Te consumeren binnen 2 dagen na opening en niet later dan genoemde datum'. Op de bovenkant van de verpakking vermeldt u '6 januari'.

Wat betekent 'ten minste houdbaar tot'?

'Ten minste houdbaar tot [datum]' is de datum tot waarop het levensmiddel zijn specifieke eigenschappen behoudt als het op passende wijze wordt bewaard. Tot die datum is het levensmiddel veilig en van goede kwaliteit. In theorie zou een levensmiddel ook na deze datum nog verkocht of geconsumeerd kunnen worden.

Hoe moet u de minimale houdbaarheidsdatum vermelden?

U moet de minimale houdbaarheidsdatum als volgt vermelden:

  • Noemt u een datum met een dag? Dan vermeldt u 'ten minste houdbaar tot [datum zelf met dag of verwijzing naar plaats op etiket waar datum kan worden gevonden]'.
  • Noemt u geen dag in de datum? Dan vermeldt u 'ten minste houdbaar tot einde [datum zelf of verwijzing naar plaats op etiket waar datum kan worden gevonden]'.

Afhankelijk van de lengte van de houdbaarheid vermeldt u de dag en/of de maand en/of het jaar.

Wijze van vermelden minimale houdbaarheidsdatum op levensmiddelen
Houdbaarheid Vermelding minimale houdbaarheid
3 maanden of korter Dag en maand
(jaar hoeft niet, mag wel)
3 tot 18 maanden Maand en jaar
18 maanden of langer Jaar

Voorbeelden

Stel het is 2 januari 2020. Afhankelijk van de lengte van de houdbaarheid kan de datum van minimale houdbaarheid op 3 manieren worden aangegeven:

  1. houdbaarheid korter dan 3 maanden: 'ten minste houdbaar tot 2 maart' of 'ten minste houdbaar tot: zie opdruk bovenkant' en op de bovenkant moet worden vermeld '2 maart'
  2. houdbaarheid tussen de 3 tot 18 maanden 'ten minste houdbaar tot einde maart 2021' of ten minste houdbaar tot einde: zie opdruk bovenkant' en op de bovenkant moet worden vermeld 'maart 2021'
  3. houdbaarheid langer dan 18 maanden 'ten minste houdbaar tot einde 2023' of 'ten minste houdbaar tot einde: zie opdruk bovenkant' en op de bovenkant moet worden vermeld '2023'

Moet u bewaarvoorschriften vermelden?

Is het relevant om de aangegeven houdbaarheid te waarborgen? Dan moet bewaarvoorschriften vermelden bij het gebruik van de datum van minimale houdbaarheid. Zie hoofdstuk 12 van het Handboek Etikettering over bewaarvoorschriften en gebruiksvoorwaarden.

Moet de datum van minimale houdbaarheid op alle levensmiddelen worden vermeld?

De datum van minimale houdbaarheid is niet verplicht op de volgende levensmiddelen:

  • verse groenten en fruit (niet geschild of gesneden)
  • wijn
  • dranken met een alcoholgehalte van 10%
  • broodbakkerij- of banketbakkerijproducten die bedoeld zijn voor consumptie binnen 24 uur na bereiding
  • azijn
  • keukenzout
  • suikers in vaste vorm
  • suikergoedproducten die bijna uitsluitend bestaan uit gearomatiseerde en/of gekleurde suikers en
  • kauwgom en soortgelijke producten om te kauwen

Mogen verkopers een nieuwe datum van minimale houdbaarheid op het levensmiddel vermelden?

Verkopers mogen een nieuwe datum van minimale houdbaarheid op het levensmiddel vermelden. Het levensmiddel moet dan wel zijn specifieke eigenschappen behouden tot die nieuwe datum.

De verkoper neemt daarmee de verantwoordelijkheid voor de houdbaarheid over van de fabrikant. Verlengt de verkoper de houdbaarheid? Dan moet de consument dat kunnen zien; de oude datum moet dan ook nog zichtbaar zijn.

Wanneer vermeldt u de datum van (eerste) invriezing?

U moet de datum van (eerste) invriezing vermelden op:

  • voorverpakt bevroren vlees
  • diepgevroren vleesbereidingen, en
  • diepgevroren onverwerkte visserijproducten wanneer het product meer dan één keer is ingevroren

De datum van (eerste) invriezing is niet verplicht voor de niet-voorverpakte varianten van deze producten.

Hoe vermeldt u de datum van (eerste) invriezing?

U vermeldt de datum van (eerste) invriezing als volgt: 'ingevroren op' [datum zelf of verwijzing naar plaats op etiket waar datum kan worden gevonden]. U mag de term 'diepgevroren op …' niet gebruiken. De datum zelf moet bestaan uit dag, maand en jaar.

Voorbeeld

'Ingevroren op 02-01-2020' of 'ingevroren op: zie bovenkant verpakking'. Op de bovenkant van de verpakking vermeldt u de datum met dag, maand en jaar.