In 2025 heeft de NVWA inspecties uitgevoerd op percelen die in of direct grenzen aan Natura 2000-gebieden. We controleerden of telers gewasbeschermingsmiddelen op de juiste manier gebruikten.
In het kort
In 2024 zijn we gestart met het project Kwetsbare gebieden. Binnen dit project controleren we of telers gewasbeschermingsmiddelen op de juiste manier gebruiken.
In Nederland zijn er 162 Natura 2000-gebieden. We selecteerden percelen met gewassen die meer dan één keer per seizoen worden bespoten en gewaspercelen van minimaal 0,5 hectare. 139 van de 162 Natura 2000-gebieden voldeden aan deze voorwaarden. Van de 139 gebieden zijn er 50 willekeuring gekozen. In elk gebied inspecteerden we één gewasperceel. Van de geïnspecteerde gewaspercelen lagen er 20 volledig in een Natura 2000-gebied.
Bij alle telers voerden we het volgende uit:
- een fysieke inspectie
- een administratieve inspectie
- een monstername van het gewas
We onderzochten de monsters in het laboratorium. Zo konden we controleren welke gewasbeschermingsmiddelen waren gebruikt. Bij 1 inspectie is geen monster genomen.
De paarse stippen op de kaart tonen de inspectielocaties aan. Op deze kaart worden niet de inspectieresultaten getoond.
Inspectieresultaten
Van de 50 inspecties hielden 37 telers zich aan de regels. Bij 13 inspecties constateerden we overtredingen. Bij 1 inspectie kunnen meerdere overtredingen voorkomen.
Inspecties in en rondom Natura 2000-gebieden
Inspectieresultaten per sector
We inspecteerden bedrijven in verschillende sectoren. In onderstaande tabel staat een overzicht van het aantal inspecties per sector.
| Doelgroep | Inspecties | Akkoord | Niet akkoord | Rapport van bevindingen | Officiële waarschuwing | Mededeling |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Akkerbouw | 25 | 19 | 6 | 1 | 1 | 5 |
| Fruitteelt | 5 | 4 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| Groenteteelt | 15 | 11 | 4 | 1 | 1 | 2 |
| Sierteelt | 4 | 3 | 1 | 0 | 0 | 1 |
| Cultuurgrasland | 1 | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| Totaal | 50 | 37 | 13 | 3 | 3 | 8 |
Inspectieresultaten per onderwerp
Tijdens de inspecties controleerden we op 7 onderwerpen. Ook controleerden we de voorraad middelen die niet aan het perceel waren gekoppeld. In onderstaande tabel staat een overzicht van het aantal inspecties per onderwerp.
| Onderwerp | Inspecties | Akkoord | Niet akkoord | Rapport van bevindingen | Officiële waarschuwing | Mededeling |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Gebruik gewasbeschermingsmiddelen | 47 | 43 | 4 | 2 | 1 | 1 |
| Besluit activiteiten leefomgeving | 45 | 45 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Administratieve voorschriften | 47 | 47 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Bewijs van vakbekwaamheid | 48 | 47 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| Zorgplicht | 49 | 46 | 3 | 0 | 1 | 2 |
| Keuringsplicht toedieningsapparatuur | 45 | 45 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Voorraad | 42 | 35 | 7 | 0 | 1 | 6 |
Overtredingen
- Bij 1 inspectie had de teler niet het juiste bewijs van vakbekwaamheid. Hiervoor is een rapport van bevindingen gegeven.
- Bij 7 inspecties troffen we middelen aan die niet meer waren toegelaten. Hiervoor is 1 officiële waarschuwing en 6 mededelingen gegeven.
- Bij 3 inspecties overtrad de teler de zorgplicht volgens artikel 2a van de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden. Het ging om het niet goed reinigen van de spuitmachine. Hiervoor is 1 officiële waarschuwing en 2 mededelingen gegeven.
- Bij 1 inspectie zagen we een overdosering op een ander perceel dan het geselecteerde inspectieperceel. Hier is wel op gehandhaafd.
Inspectieresultaten gewasmonsters
We controleerden bij 50 inspecties op een aantal onderdelen, bijvoorbeeld of er uitsluitend toegelaten middelen werden gebruikt. Maar ook of deze middelen op de juiste manier werden gebruikt.
Tijdens de 50 inspecties namen we 48 monsters. Op 2 percelen was het gewas al geoogst of niet meer aanwezig. In 13 monsters vonden we stoffen die niet waren toegelaten:
- in 12 monsters ging het om stoffen die niet waren toegestaan voor die teelt
- in 1 monster vonden we een stof die in Nederland niet is toegelaten
Bij 10 van de 13 bedrijven traden we niet op. We konden het gebruik van deze stoffen niet aantonen. Bij 3 bedrijven traden we wel op vanwege de aanwezigheid van niet-toegelaten stoffen:
- aardappel: flonicamid
- uien: ametoctradin, amisulbrom en benthiavalicarb-isopropyl
- suikerbieten: propamocarb
Sommige niet-toegelaten stoffen kwamen in meerdere monsters voor:
- propamocarb: 4 keer
- fenpropidin: 4 keer
- fluopicolide: 2 keer
Overtredingen bij het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
Bij 4 inspecties overtraden telers de gebruiksvoorschriften van gewasbeschermingsmiddelen. We zagen de volgende overtredingen:
- 1 keer een te hoge dosering
- 3 keer de aanwezigheid van een niet toegelaten werkzame stof in de teelt. Dit is inclusief de niet in Nederland toegelaten werkzame stof.
Hoe hebben we gehandhaafd?
Wij hebben gehandhaafd volgens ons interventiebeleid. We hebben de volgende interventies toegepast:
- 9 mededelingen
- 3 officiële waarschuwingen
- 3 rapporten van bevindingen
Soms constateren we tijdens één inspectie meerdere overtredingen. Daardoor kunnen we ook meerdere interventies toepassen bij één bedrijf. Een bedrijf kan bijvoorbeeld zowel een officiële waarschuwing krijgen als een rapport van bevindingen. Bij 13 inspecties leidde een overtreding tot minimaal 1 interventie.
Vervolgaanpak
In 2026 voeren we de laatste inspecties uit binnen het project Kwetsbare gebieden. Deze inspecties richten zich op percelen langs dichtbevolkte gebieden. In 2027 publiceren we de resultaten van dit laatste deelproject.