De NVWA controleert levensmiddelen op de aanwezigheid van natuurlijke toxinen. Dit zijn gifstoffen die door de natuur worden geproduceerd: ze zitten bijvoorbeeld in planten of worden gevormd door schimmels. Bekijk de uitkomsten van onze controles in 2025.

In het kort

Binnen de Europese Unie (EU) is vastgesteld hoeveel natuurlijke toxinen er in een levensmiddel mogen zitten. De wettelijke limiet geldt voor alle levensmiddelen die in de EU worden verkocht, verhandeld, opgeslagen, geïmporteerd, verwerkt, geproduceerd of getransporteerd. Wij controleren dit via steekproeven. We nemen monsters van levensmiddelen en laten deze analyseren door Wageningen Food Safety Research (WFSR).

In 2025 namen we 1.864 monsters voor de analyse op verschillende toxinen. We namen 646 monsters van producten die al in de Nederlandse handel waren, en 1.218 van producten die via import Europa binnenkwamen. Deze importproducten controleerden we aan de grens. Producten die niet aan de eisen voldeden mochten de Europese Unie niet in.

In de monsteranalyses zagen we dat er 91 keer een maximum limiet voor natuurlijke toxinen werd overschreden. Bij 85 van de 91 overschrijdingen ging het om mycotoxinen (gifstoffen uit schimmels). Bij de overige 6 ging het om plantentoxinen (gifstoffen uit planten). Monsters waar een overschrijding van het maximum limiet is aangetroffen zijn uit de handel gehaald of niet in de handel gebracht.

Wij nemen de monsters volgens het Nationaal Plan Natuurlijke toxinen in levensmiddelen. Hierbij kijken we zowel naar importproducten als naar producten uit de Nederlandse handel. Daarnaast doen we verplichte importcontroles. Hierbij kijken we naar producten die de Europese Unie binnenkomen vanuit landen met een hoog risico op een overschrijding. Hieronder gaan we verder in op deze 2 verschillende onderdelen van de monstername.

Resultaten Nationaal plan natuurlijke toxinen in levensmiddelen

Wij houden toezicht met een monitoringsprogramma: het Nationaal Plan Natuurlijke toxinen in levensmiddelen. Dit plan is gebaseerd op Europese wet- en regelgeving (EU-Verordening 2017/625). In het plan staat onder meer beschreven op welke stoffen we moeten controleren, hoe we monsters moeten nemen en hoe deze geanalyseerd moeten worden. Lees meer over de natuurlijke toxinen waar we op controleren.

In 2025 werden er 781 monsters geanalyseerd voor het Nationaal plan natuurlijke toxinen in levensmiddelen, waarvan 646 monsters uit de handel en 135 bij import. Er werd zowel naar planttoxinen als naar mycotoxinen gekeken. In 14 van deze monsters zagen we overschrijdingen van de maximum limiet.

In onderstaande tabel staat op welke stoffen wij de monsters hebben onderzocht en welke overschrijdingen we aantroffen. 170 monsters werden zowel op tropaan alkaloïden als op pyrrolizidine alkaloïden onderzocht.

Overzicht resultaten Nationaal plan natuurlijke toxinen in levensmiddelen 2025 (handel)
Natuurlijke toxineAantal monstersAantal overschrijdingen van maximum limiet
Tropaan alkaloïden1372
Waterstof cyanide400
THC360
Opium alkaloïden183
Pyrrolizidine alkaloïden (zelfde monsters als voor tropaan alkaloïden)1371
Quinolizidine alkaloïden110
Mycotoxine4044
Totaal64610
Overzicht resultaten Nationaal plan natuurlijke toxinen in levensmiddelen 2025 (import)
Natuurlijke toxineAantal monstersAantal overschrijdingen van maximum limiet
Tropaan alkaloïden330
Pyrrolizidine alkaloïden (zelfde monsters als voor tropaan alkaloïden)330
Mycotoxine1024
Totaal1354

In de tabel staat bij tropaan alkaloïden dat er 2 overschrijdingen waren. Het ging om kruiden en specerijen met hoge waarden voor tropaan alkaloïden. Voor kruiden en specerijen is geen maximum limiet vastgesteld. De producten zijn uit de handel gehaald op basis van de Algemene levensmiddelenverordening (EG) 178/2002.

Bij onze analyses houden we rekening met meetonzekerheid. Een maximum limiet is pas overschreden als de gevonden waarde is gecorrigeerd volgens de meetonzekerheid en dan nog steeds boven de maximum limiet uit komt.

Resultaten verplichte importkeuringen

Naast het monitoringsprogramma voeren we verplichte controles uit bij de grens. We controleren zendingen met een verhoogd risico. Het gaat dan om bepaalde producten uit bepaalde landen buiten de Europese Unie. Deze controles voeren we uit op basis van EU-Verordening 2019/1793.

In 2025 werden er 1.083 monsters geanalyseerd. Er werd vooral gekeken naar mycotoxine. In 77 van deze monsters zagen we overschrijdingen van de maximum limiet.

Overzicht resultaten verplichte controles 2025
ContaminantAantal monstersAantal overschrijdingen van maximum limiet
Mycotoxine1.07677
Plant toxine70
Totaal1.08377

In welke levensmiddelen zaten natuurlijke gifstoffen?

In onderstaande tabellen kunt u zien in welke levensmiddelen wij natuurlijke toxinen aantroffen en hoeveel overschrijdingen gevonden zijn. De beschreven maximum limieten zijn algemene limieten. De maximum limiet van een stof kan verschillen per productgroep. Voor sommige stofgroepen zijn er nog geen maximum limieten. De analyses dienen dan vooral om inzicht te krijgen in de aanwezigheid van stoffen in levensmiddelen.

Inspectieresultaten plantentoxinen

Tropaan alkaloïden

In 2025 zijn in totaal 170 monsters geanalyseerd op tropaan alkaloïden. Het ging om 137 monsters van levensmiddelen die al in de handel waren en 33 monsters van levensmiddelen die via import Nederland binnenkwamen.

In 2025 zijn er 2 producten uit de handel gehaald omdat deze hoge concentraties tropaan alkaloïden bevatten. Het ging om kruiden en specerijen. Voor kruiden en specerijen is geen maximum limiet vastgesteld. Maar in 2 monsters zaten zulke hoge waarden tropaan alkaloïden dat deze producten beschouwd werden als schadelijk. Deze zijn uit de handel gehaald op basis van de Algemene levensmiddelenverordening (EG) 178/2002.

Resultaten tropaan alkaloïden: levensmiddelen handel
LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (µg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Kruiden302-1
Specerijen301-1
Thee773250
Totaal1376-2
Resultaten tropaan alkaloïden: levensmiddelen import
LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (µg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Kruiden90-0
Specerijen30-0
Thee211250
Totaal331-0

Cyanogene glycosiden (waterstofcyanide, blauwzuur)

In 2025 zijn 40 monsters geanalyseerd op cyanogene glycosiden. Er zijn geen overschrijdingen aangetroffen.

Resultaten cyanogene glycosiden
LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (mg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Amandelen329350
Cassave en cassave producten87500
Totaal4016-0

THC

In 2025 zijn 36 monsters geanalyseerd op THC. Er zijn geen overschrijdingen aangetoond.  Opvallend waren de zeer hoge CBD-gehaltes in 2 hennepthee-producten, 2 hennepdranken en 1 hennepolie. De gevonden waardes lagen boven de 2.000 mg/kg en voor 1 product zelfs boven de 11.000 mg/kg. Het is nog onduidelijk in hoeverre CBD schadelijk is.

Resultaten THC
LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (mg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Hennepzaad23173.00
Thee85-0
Hennepolie447.50
Voedingssupplement113.00
Totaal3627-0

Opium alkaloïden

In 2025 zijn 18 monsters geanalyseerd op opium alkaloïden. Er waren 3 overschrijdingen van de maximum limiet.

Resultaten opium alkaloïden
LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (mg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Maanzaad1818203

Pyrrolizidine alkaloïden

In 2025 zijn in totaal 170 monsters geanalyseerd op pyrrolizidine alkaloïden. Het ging om 137 monsters van levensmiddelen die al in de handel waren en 33 monsters van levensmiddelen die via import Nederland binnenkwamen. Er was in de Nederlandse handel 1 overschrijding van de maximum limiet.

Resultaten pyrrolizidine alkaloïden: levensmiddelen handel

LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (µg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Kruiden3018400-10000
Specerijen3074001
Thee7754150-4000
Totaal13779-1

Resultaten pyrrolizidine alkaloïden: levensmiddelen import

LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (µg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Kruiden94400-10000
Specerijen314000
Thee211515-4000
Totaal3320-0

Quinolizidine alkaloïden

In 2025 zijn in totaal 11 monsters geanalyseerd op Quinolizidine alkaloïden. Deze stoffen komen van nature voor in lupines. Er zijn geen concentraties aangetroffen die als een risico gezien kunnen worden.

Voor deze stofgroep zijn nog geen maximum limieten. De analyses dienen vooral om inzicht te krijgen naar de aanwezigheid in levensmiddelen.

Resultaten Quinolizidine alkaloïden

LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (µg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Bakkerijwaren64-0
Lupinebonen55-0
Totaal119-0

Inspectieresultaten mycotoxinen

In 2025 zijn in totaal 506 monsters geanalyseerd op mycotoxinen (schimmelgifstoffen). Het ging om 404 monsters van levensmiddelen die al in de handel waren en 104 monsters van levensmiddelen die via import Nederland binnenkwamen. In 102 producten zijn mycotoxines aangetoond. Hierbij zijn 8 overschrijdingen van de maximum limiet waargenomen.

Mycotoxinen in levensmiddelen die al in de handel waren

We namen 19 monsters van appelproducten. Voor de appelproducten is alleen gekeken naar de aanwezigheid van patuline. Patuline is een mycotoxine die geproduceerd word door de schimmel die op appels te vinden is. In 1 monster troffen we patuline aan, maar met een hoeveelheid die onder de maximum limiet ligt.

Resultaten mycotoxine in appelproducten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum LimietAantal monsters boven ML
1x patuline250

We namen 61 monsters babyvoeding. Voor babyvoeding gelden strenge maximum limieten. Baby’s eten relatief meer als er gekeken wordt naar lichaamsgewicht en consumptie-hoeveelheid. In 14 monsters troffen we mycotoxine aan. We zagen geen overschrijdingen van de maximum limiet.

Resultaten mycotoxine in babyvoeding
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
4x aflatoxine0.10
2x aauvericine-0
2x aeoxynivalenol1500
1x ergot alkaloïden200
4x ochratoxine0.50
2x tentoxine-0
4x T2 en HT2-toxine100
1x zearalenon200

We namen 21 monsters van alcoholische dranken en 18 van vruchtensappen (met uitzondering van appelsap). We troffen in 1 monster mycotoxine aan.

Resultaten mycotoxine in dranken
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
1x alternariol-0

We namen 51 monsters van graan en graanproducten. In 24 monsters troffen we mycotoxine aan, soms meerdere per monster. De maximum limiet werd niet overschreden.

Resultaten mycotoxine in graan en graanproducten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
3x aflatoxine2.00
5x alternariol-0
2x beauvericine-0
1x cyclopiazonzuur-0
12x deoxynivalenol7500
10x ergot alkaloïden500
1x fumonisine10000
2x mycofenolzuur-0
3x ochratoxine3.00
3x sterigmatocystine-0
2x T2 en HT2-toxine200
3x zearalenon1000

We namen 66 monsters van groente, fruit en vruchten (inclusief gedroogde varianten). In 9 monsters troffen we mycotoxine aan, soms meerdere per monster. De maximum limiet werd 1 keer overschreden in gedroogde abrikozen.

Resultaten mycotoxine in groente, fruit en vruchten (incl. gedroogde)
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
2x aflatoxine2.00
1x alternariol-0
4x beauvericine-0
3x mycofenolzuur-0
4x ochratoxine2.01

We namen 18 monsters van koffie. In deze monsters is uitsluiten gekeken naar de aanwezigheid van ochratoxine, dit troffen we in geen van de monsters aan.

Resultaten mycotoxine in koffie en thee
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
--0

We namen 44 monsters van kruiden en specerijen. In 18 monsters troffen mycotoxine aan, soms meerdere per monster. We zagen geen overschrijdingen van de maximum limiet.

Resultaten mycotoxine in kruiden en specerijen
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
2x aflatoxine5.00
3x alternariol-0
9x beauvericine-0
1x mycofenolzuur-0
8x ochratoxine150
2x sterigmatocystine-0
2x tentoxine-0
2x zearalenon-0

We namen 75 monsters van noten. In 16 monsters troffen mycotoxine aan, soms meerdere per monster. We zagen 2 overschrijdingen van de maximum limiet.

Resultaten mycotoxine in noten 
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
8x aflatoxine2.02
7x alternariol-0
2x enniatin-0
1x mycofenolzuur-0
3x tentoxine-0

We namen 26 monsters van oliehoudende zaden. In 12 monsters troffen we mycotoxine aan, soms meerdere per monster. De maximum limiet werd 1x overschreden.

Resultaten mycotoxine in zaden 
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
2x aflatoxine2.01
3x alternariol-0
2x beauvericine-0
4x deoxynivalenol-0
4x enniatin-0
2x ochratoxine5.00
4x tentoxine-0
2x T2 en HT2-toxine-0
2x zearalenon-0

We namen 14 monsters van peulvruchten. In 3 monsters troffen we mycotoxine aan. De maximum limiet werd niet overschreden.

Resultaten mycotoxine in peulvruchten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
1x aflatoxine-0
1x beauvericine-0
1x ochratoxine-0
2x zearalenon-0

Tenslotte namen we 9 monsters van proteïnepoeders. Deze poeders zijn meestal op basis van peulvruchten, maar er zat ook 1 monster op basis van soja tussen. In 4 monsters troffen we mycotoxine aan. De maximum limiet werd niet overschreden.

Resultaten mycotoxine in proteïnepoeders
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
1x enniatine-0
2x ochratoxine-0
2x penicillinezuur-0

Mycotoxinen in levensmiddelen die via import naar Nederland kwamen

We namen 33 monsters van granen. In 4 monster troffen we mycotoxine aan, maar de maximum limiet werd niet overschreden.

Resultaten mycotoxine in granen
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
2x aflatoxine2.00
1x deoxynivalenol7500
1x zearalenon750

We namen 20 monsters van groente, fruit en vruchten (inclusief gedroogde varianten). In 6 monsters troffen we mycotoxine aan.

Resultaten mycotoxine in groente, fruit en vruchten (incl. gedroogde)
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
6x ochratoxine2.00

We namen 5 monsters van kruiden en specerijen. In 1 enkel monster troffen we mycotoxine aan.

Resultaten mycotoxine in kruiden en specerijen
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
1x ochratoxine200

We namen 30 monsters van noten. In 13 monsters troffen we mycotoxine aan. De maximum limiet werd 4 keer overschreden.

Resultaten mycotoxine in noten 
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
12x aflatoxine2.02
3x ochratoxine2.02
3x zearalenon-0

We namen 13 monsters van zaden en pitten. We troffen in 0 monsters mycotoxine aan.

Resultaten mycotoxine in noten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
1x aflatoxine2.00
1x zearalenon-0

We namen 1 monster van peulvruchten, daarin werden geen mycotoxinen gevonden.

Resultaten mycotoxine in peulvruchten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
--0

Inspectieresultaten verplichte importkeuringen

Naast de monitoring volgens het Nationaal plan worden er ook extra controles uitgevoerd tijdens import van risicoproducten uit bepaalde landen. Deze controles zijn Europees verplicht en staan beschreven in EU-Verordening 2019/1793.

In 2025 zijn er 1.076 monsters geanalyseerd op mycotoxinen en 7 monsters op plantentoxinen.

Verplichte controles mycotoxinen

We namen 356 monsters van granen en graanproducten. In 225 monsters troffen we mycotoxine aan. In sommige monsters zaten meerdere toxinen. De maximum limiet werd 3 keer overschreden.

Resultaten mycotoxine in granen en graanproducten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
157x aflatoxine2.02
1x fumonisine-0
109x ochratoxine3.0-10.01
3x zearalenon750

We namen 28 monsters van groente, fruit en vruchten (inclusief gedroogde vruchten). Hierin troffen we in 26 monsters mycotoxine aan, soms meerdere per monster. De maximum limiet werd 13 keer overschreden.

Resultaten mycotoxine in groente, fruit en vruchten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
19x aflatoxine2.02
22x ochratoxine2.011

We namen 179 monsters van kruiden en specerijen. In 131 monsters troffen we mycotoxine aan, soms meerdere per monster. De maximum limiet werd 7 keer overschreden.

Resultaten mycotoxine in kruiden en specerijen
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
98x aflatoxine1.0-10.05
103x ochratoxine5.0-10.02

We namen 513 monsters van noten en pinda’s, waarvan 500 monsters van pinda’s of pindakaas. In 93 monsters troffen we mycotoxine aan, soms meerdere per monster. De maximum limiet werd 50 keer overschreden.

Resultaten mycotoxine in noten
Aantal monsters met mycotoxineMaximum Limiet (µg/kg)Aantal monsters boven ML
86x aflatoxine2.050
1x fumonisine-0
13x ochratoxine2.06
2x T2 en HT2 toxinen-0
3x zearalenon-0

Verplichte controles plantentoxinen

We namen 7 monsters van gedroogde kruiden en specerijen. In 7 monsters troffen we pyrrolizidine alkaloïden aan, maar de maximum limiet werd niet overschreden. In geen van de monsters werden tropaan alkaloïden aangetroffen.

Resultaten plantentoxinen in gedroogde kruiden
LevensmiddelAantal monstersAantal monsters waarin stof is aangetroffenMaximum Limiet (µg/kg)Aantal overschrijdingen van maximum limiet
Komijn444000
Oregano3310000

Hoe hebben wij gehandhaafd?

Producten die niet aan de wettelijke eisen voldeden moesten uit de handel gehaald worden. De betreffende bedrijven kregen een schriftelijke waarschuwing of een boete.

Producten die niet aan de eisen voldeden en die we aantroffen bij importcontroles mochten de Europese Unie niet in. De producten werden teruggestuurd of vernietigd. Bedrijven konden ook een fysieke schoning uit (laten) voeren op de producten. Hierbij worden de besmette delen verwijderd en wordt de mycotoxine contaminatie verlaagd. Ook deze fysieke schoning gebeurt onder het toezicht van de NVWA.

Vergelijking resultaten met eerdere jaren

Het aantal overschrijdingen van de maximum limiet die aangetroffen worden in de Nederlandse handel en import blijft ongeveer vergelijkbaar met voorgaande jaren. Er werden wel meer mycotoxinen onder de maximum limiet aangetroffen, en ook veel mycotoxinen waar geen maximum limiet voor is. Dit is waarschijnlijk een gevolg van de veranderingen in het klimaat. De NVWA en de Europese Commissie zijn zich hiervan bewust en kijken of hier nieuwe regelgeving voor nodig is.

In bepaalde groepen toxinen troffen we helemaal geen overschrijdingen aan. Dit zegt niet alles, omdat we alleen steekproeven nemen. Het blijft belangrijk om deze toxinen te monitoren, ook omdat het om stoffen gaat die van nature voorkomen.

Voor mycotoxinen blijft de nadruk liggen op granen en noten, maar ook kruiden en specerijen blijven een risicogroep. Aflatoxine en ochratoxine zijn de mycotoxinen die zorgen voor de meeste overschrijdingen en het meest toxisch zijn.

Bij de planttoxinen blijven de opium alkaloïden en de THC het meeste risicovol. De tropaan en pyrrolizidine alkaloïden komen juist minder voor. Dit komt omdat deze toxinen relatief nieuw zijn en de sectoren steeds meer grip krijgen op de oorzaak van deze contaminatie. Dit was in 2024 al zo, maar de daling blijft doorgaan.