Zo houden wij toezicht op contaminanten in levensmiddelen

Controles volgens Nationaal Plan Contaminanten

Wij houden toezicht op contaminanten via het Nationaal Plan Contaminanten (NPC). Dit is een controleprogramma (ook wel: monitoringsprogramma). Sinds 2023 zijn alle EU-lidstaten wettelijk verplicht om zo’n controleprogramma hebben.

In het NPC staat onder andere de volgende informatie.

• Welke levensmiddelen worden bemonsterd. We kijken naar producten van dierlijke en niet-dierlijke oorsprong.
• Op welke contaminanten wij controleren. We kijken naar product-stofcombinaties.
• Waar levensmiddelen worden bemonsterd. We controleren in heel Nederland bij importeurs, productiebedrijven, grenscontroleposten, boerderijen, slachthuizen, groothandels, distributiecentra van grootwinkelbedrijven en retailbedrijven. Ook nemen we monsters aan de buitengrens van de EU: bij de grenscontroleposten, in havens of op luchthavens.
• Wanneer levensmiddelen worden bemonsterd. Sommige controles doen we het hele jaar door, anderen alleen in een specifieke periode.
• Hoe we de controles uitvoeren. Wij houden risicogericht toezicht. Dat wil zeggen dat we vooral controleren in situaties waar meer risico is op overtredingen. Maar we nemen ook steekproeven. De controles doen we op verschillende plaatsen in de keten, aan de hand van representatieve monstername. De analyses laten we uitvoeren door geaccrediteerde laboratoria.
• Hoe vaak we de controles uitvoeren. Bij producten van dierlijke oorsprong is dit afhankelijk van het aantal dieren dat het voorgaande jaar in Nederland is geslacht, gevangen of geproduceerd. Bij producten van niet-dierlijke oorsprong doen we vooral risicogerichte controles. We kijken onder meer naar product-stofcombinaties waar eerder problemen mee waren. Ook baseren we ons op wetenschappelijke literatuur en houden we rekening met trends en/of nieuwe risico’s.

Andere controles

Naast de controles die we uitvoeren voor het Nationaal Plan kunnen we ook andere controles op contaminanten uitvoeren. Bijvoorbeeld als we een melding krijgen over een product, of als we tijdens een inspectie constateren dat een bedrijf niet voedselveilig werkt.

Zo controleren wij

Monstername

Wij nemen monsters van producten. Voor de monstername gelden strenge wettelijke eisen. Deze staan in verschillende EU-Verordeningen. Kijk voor meer informatie op de pagina over bemonsteren en analyseren.

Analyse

Er worden ook eisen gesteld aan de laboratoria die de analyse doen. Zij moeten hiertoe bevoegd zijn. Wij laten de analyses meestal uitvoeren door het laboratorium van het Wageningen Food Safety Research (WFSR).

Toetsen meetresultaat

Wij controleren of het meetresultaat voldoet aan de maximum limiet (ML) voor contaminanten. Hierbij houden we rekening met meetonzekerheid. Bij onze beoordeling gaan we uit van het analyseresultaat minus de meetonzekerheid. We keuren levensmiddelen pas af als het gehalte ook na aftrek van de meetonzekerheid nog boven de ML uitkomt.

Controles helpen voedselveiligheid verbeteren

Net als andere EU-lidstaten delen wij de meetresultaten met de Europese Commissie en de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). De Europese Commissie gebruikt de gegevens onder meer om het beleid aan te scherpen en zo de voedselveiligheid te verbeteren.