Inspectieresultaten smaakjesverbod en illegale handel juli 2024 – juli 2025

In het kort

We voerden inspecties op het smaakjesverbod uit bij verschillende soorten aanbieders.  

Winkeliers

We voerden 701 inspecties bij winkels uit. Bij 291 winkels constateerden we dat het smaakjesverbod werd overtreden. Dit is een percentage van 42%.

Online verkopers

Online verkoop is verboden. We hielden toezicht op sociale media en op websites die tabaksproducten en aanverwante producten aanbieden. Inspecties leidden tot het verwijderen van 619 advertenties van sociale media en 111 advertenties op verkoopplatforms. Vrijwel al deze producten hadden een smaak. Bovendien verwijderde een verkoopplatform sinds 1 januari 2025 ook nog eens zelf 1.434 advertenties op basis van onze instructies.

Onofficiële verkoopkanalen

Bij onofficiële verkoopkanalen gaat het bijvoorbeeld om dealers op straat en festivals. Bij het toezicht op deze verkoopkanalen zoeken we de samenwerking met de politie, gemeentes en de douane. We voerden inspecties uit op 12 festivals om de aanwezigheid van verkopende dealers te onderzoeken. In 5 gevallen werd er een dealer aangetroffen die smaakjesvapes verkocht.

Importeurs

We controleerden ook bij reguliere importeurs: bedrijven die vapes inkopen of produceren en vervolgens verspreiden binnen Nederland. Daarbij hebben we vapes met tabakssmaak onderzocht om te controleren of deze daadwerkelijk geen smaakstoffen bevatten. We controleerden van 8 importeurs in totaal 25 verschillende merkvarianten van vapes met tabakssmaak. Hierbij bleek dat in 11 merkvarianten toch een of meerdere verboden smaakstoffen zaten. Dit is een percentage van 44%.

Inbeslagname

Sinds 1 januari 2025 hebben wij de bevoegdheid tot inbeslagname. Sindsdien hebben we de volgende producten in beslag genomen en laten vernietigen:

• 235.000 smaakjesvapes
• 71.000 smaakaccessoires. Dit zijn producten waarmee een consument zelf een smaakje kan toevoegen aan een vape of e-liquid. Het gaat bijvoorbeeld om aroma’s, smaakballetjes en losse mondstukken met een smaak. Smaakaccessoires vallen ook onder het verbod.
• 49.00 doosjes met nicotinezakjes. Nicotinezakjes zijn verboden producten.

Inspecties: aanpak en handhaving

Alleen vapes zonder smaak of met een tabakssmaak mogen nog worden verkocht. Het verbod op zoete smaken is bedoeld om mensen - vooral jongeren - te beschermen tegen de verslavende en schadelijke effecten van vapen. Het is belangrijk om te voorkomen dat zij beginnen met vapen en een nicotineverslaving ontwikkelen.

Veel vapes met verboden zoete smaken worden onder de toonbank of via onofficiële verkoopkanalen (online) aangeboden en verkocht. Wij controleren hierop en treden op bij overtredingen. Sinds 1 januari 2025 nemen we de verboden vapes ook in beslag en laten we deze vernietigen. De kosten voor de vernietiging worden verhaald op de ondernemer.

Sommige aanbieders proberen het smaakjesverbod te omzeilen door producten te verkopen waarmee een consument zelf smaak aan een vape of e-liquid (de vloeistof in een vape) kan toevoegen. Het smaakjesverbod geldt echter ook voor accessoires, zoals aroma’s, smaakballetjes en losse mondstukken met een smaak.

Ook vapes die voldoen aan het smaakjesverbod, vallen onder ons toezicht. We onderzoeken of er geen andere smaakstoffen aan de vape zijn toegevoegd.

Inspecties bij verschillende soorten aanbieders

We voeren inspecties uit bij verschillende soorten aanbieders: winkeliers, importeurs, online verkopers en onofficiële verkoopkanalen zoals dealers op straat en festivals. Hierbij zoeken we de samenwerking met de politie, gemeentes en de douane.

Veel van de inspecties worden uitgevoerd op basis van meldingen van burgers. Deze meldingen zijn belangrijk omdat we zo gerichter controleren op plaatsen, zoals winkels, waar nog verboden vapes worden verkocht.

Maatregelen

Als bij een inspectie een overtreding wordt geconstateerd en vapes in de handel zijn gebracht, wordt er een boete per verboden merkvariant gegeven, met een maximaal aantal van 5 merkvarianten. De boetebedragen variëren van €450 tot €2.250 bij een eerste overtreding en worden bij herhaalde overtreding verhoogd tot maximaal €4.500 – €22.500.

Sinds 1 januari 2025 hebben wij de mogelijkheid om verboden producten in beslag te nemen en te laten vernietigen. De kosten voor de vernietiging worden verhaald op de overtreder.

Inspectieresultaten winkeliers

Tijdens een inspectie in een winkel controleert de inspecteur of er smaakjesvapes worden verkocht. De inspecteur mag hiervoor de winkelruimte controleren. Onderzoek naar de administratie kan deel uitmaken van de inspectie. Inspecteurs richten zich erop om de bron van de producten te vinden. Worden er bij een winkelier smaakjesvapes aangetroffen, dan wordt nagegaan bij welke toeleverancier de winkelier deze heeft ingekocht. Vervolgens kan daar ook worden gecontroleerd. Het aanpakken van verboden vapes bij de bron is essentieel, omdat we zo in 1 keer grote hoeveelheden uit de handel kunnen halen.

In totaal zijn er 701 inspecties uitgevoerd om het smaakjesverbod bij winkeliers te controleren. Bij 291 van de inspecties (42%) werd een overtreding geconstateerd waartegen is opgetreden met een boete. Onderstaande tabel geeft per type winkelier inzicht in het aantal inspecties en het aantal een overtredingen van het smaakjesverbod.

Resultaten inspecties smaakjesverbod bij winkeliers van juli 2024 tot juli 2025

Type onderneming	Aantal inspecties	Aantal inspecties niet akkoord	Percentage (%)
Supermarkten en avondwinkels	212	90	43
Geregistreerde speciaalzaken	184	65	35
Gemakszaken	101	33	33
Belwinkels en souvenirshops	29	14	48
Overige verkooppunten	175	89	51
Totaal	701	291	42

Het bezit van smaakjesvapes is niet verboden. Een inspecteur van de NVWA moet daarom kunnen aantonen dat de producten zijn bedoeld voor de verkoop. In de praktijk werkt dit lastig, omdat winkeliers vaak niet meewerken of geen informatie willen geven over de herkomst en bestemming van de vapes. Sommige winkeliers zeggen dat de vapes voor eigen gebruik zijn, wat het bewijs lastiger maakt. Andere winkeliers verbergen de smaakjesvapes juist, bijvoorbeeld door ze onder de toonbank aan te bieden.

In zulke gevallen voeren wij zogenaamde aankooppogingen uit. Bij een aankooppoging probeert een inspecteur of junior toezichthouder een smaakjesvape te kopen. Lukt dit, dan kan de inspecteur aantonen dat de winkelier smaakjesvapes verkoopt en daarmee de regels overtreedt. Tussen juli 2024 en juli 2025 zijn er 125 aankooppogingen gedaan. Bij 71 van deze pogingen (58%) kon de inspecteur een smaakjesvape kopen.

We namen 234.979 smaakjesvapes en 70.858 smaakaccessoires in beslag, en ook nog eens 49.009 doosjes nicotinezakjes. Deze werden na in beslagname vernietigd.

Inspectieresultaten online verkoop

Online verkoop van tabak en vapes is verboden. Via sociale media en verkoopplatforms bieden sommige mensen toch verboden producten, zoals smaakjesvapes aan. Wij houden actief toezicht op deze verkoopplatforms en zoeken actief de samenwerking. Bij verschillende sociale mediakanalen is de NVWA ‘trusted flagger’. Dit betekent dat inspecteurs met een speciaal account content kunnen markeren waarbij tabak of vapes worden aangeboden, waarna het sociale mediakanaal deze content met voorrang beoordeelt en eventueel verwijdert.

In totaal lieten we 730 advertenties met verboden producten verwijderen van sociale media en verkoopplatforms. Bij sociale media ging het om 619 advertenties, en bij verkoopplatforms om 111 advertenties. Bovendien verwijderde een verkoopplatform sinds 1 januari 2025 ook nog eens 1.434 advertenties op basis van onze instructies.

In praktisch alle gevallen is niet te achterhalen wie achter de verwijderde posts zit. In die gevallen wordt dan ook niet verder opgetreden tegen deze anonieme personen. Lees meer over ons toezicht op online verkoop.

Inspectieresultaten onofficiële verkoopkanalen

We gingen ook naar 12 festivals waarbij we in 5 gevallen een overtreding constateerden. Bovendien troffen we ook in verschillende loodsen verboden vapes aan, vaak naar aanleiding van meldingen van de douane. Wanneer we konden aantonen dat de producten bestemd waren voor verkoop, namen we deze in beslag om te laten vernietigen.

Deze onofficiële verkoopkanalen kregen ook een boete per verboden smaakvariant, met een maximaal aantal van 5 smaakvarianten. De producten van deze verkopers kunnen we sinds 2025 in beslagnemen.

Samenwerking met politie, douane en andere organisaties

Wanneer de politie en douane vermoeden dat er verboden vapes geïmporteerd of verkocht worden, melden ze dit bij ons. In totaal ontvingen we 231 meldingen van de politie, douane, Koninklijke Marachaussee en gemeenten over smaakjesvapes. Bij de meeste meldingen was onvoldoende bewijs dat er ook smaakjesvapes werden verkocht. In 24 gevallen konden we een overtreding vaststellen. Bij 1 melding van de douane namen we 20.160 smaakjesvapes in beslag.

Inspectieresultaten importeurs

Inspecties bij reguliere importeurs zijn belangrijk omdat smaakjesvapes via deze bedrijven in de winkels terechtkomen. We bemonsterden 25 merkvarianten met een tabakssmaak om te onderzoeken of er toch smaakstoffen in zouden zitten. We kozen merkvarianten op basis van meldingen van burgers of omdat een inspecteur vermoedde dat er een smaakstof in zat. Bijvoorbeeld omdat de vape naar een bepaalde smaak rook.

In 11 van de merkvarianten (45%) werd een verboden smaakstof gevonden. De smaakstoffen die we vonden, worden gebruikt om zoete, fruitige en frisse smaakprofielen als aardbei of watermeloen te creëren. Of ze zorgen voor een verkoelend effect, doordat ze als een soort koelmiddel werken.

We legden de importeurs een boete op. Daarnaast moesten de importeurs de verboden producten terugroepen bij de winkeliers. Op het moment van het onderzoek hadden we nog niet de bevoegdheid om producten in beslag te nemen en te vernietigen. Daarom waren de importeurs verplicht de producten óf naar het buitenland te exporteren óf te laten vernietigen. Dit hebben ze gedaan.

Vervolgaanpak

Op basis van risicogerichte inspecties zijn bij ongeveer 4 op de 10 winkeliers nog verboden vapes aangetroffen. Daarnaast bieden onofficiële verkoopkanalen nog verboden producten aan. Hierdoor hebben jongeren nog steeds toegang tot smaakjesvapes.

Om de naleving van het smaakjesverbod te verbeteren, richten we ons toezicht op de plekken waar de grootste risico’s zijn en waar ons toezicht het meest nodig is. Daarom besteden we extra aandacht aan onofficiële verkoopkanalen, verkoop vanuit opslagplaatsen, verkoop uit woonhuizen, straatverkoop, online verkoop (bijvoorbeeld via sociale media) en winkeliers die toch nog smaakjesvapes verkopen.

Handhaving bij deze kanalen is complex, omdat de verkoop van een vape aannemelijk moet worden gemaakt. Het bezit van deze producten is namelijk niet strafbaar volgens de Tabaks- en rookwarenwet.

Daarnaast blijven we inspecties uitvoeren aan de grens, in samenwerking met de Douane. Dit helpt om de toevoer naar winkels en onofficiële verkoopkanalen te blokkeren.

Met dit toezicht draagt de NVWA bij aan de doelstelling van het Nationaal Preventieakkoord om in 2040 een rookvrije generatie te realiseren. We zorgen ervoor dat het aanbod van verboden (maar voor de jeugd zeer aantrekkelijke) vapes met zoete smaken wordt teruggedrongen. Maar handhaving alleen is niet voldoende om het gebruik van vapes onder jongeren terug te dringen. Dit blijft een maatschappelijk probleem. Voorlichting aan jongeren en hun ouders is belangrijk, en helpt om onze jeugd te beschermen tegen deze verslavende en schadelijke producten.