Gezondheidsrisico's tatoeagekleurstoffen

Tatoeage-kleurstoffen en PMU-kleurstoffen moeten veilig zijn. De kleurstoffen (inkten) die u gebruikt voor het zetten van tatoeages of het aanbrengen van permanente make-up, mogen geen ziekteverwekkende bacteriën bevatten.

Schadelijk stoffen

Bacteriën kunnen huidinfecties veroorzaken. De inkt mag ook geen schadelijke synthetische kleurstoffen (azo-kleurstoffen), conserveermiddelen, zware metalen en zogeheten PAK's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) bevatten. Uit deze middelen kunnen stoffen vrijkomen die kankerverwekkend zijn.

Azo-kleurstoffen

Azo-kleurstoffen zijn synthetische kleurstoffen. Ze zorgen voor levendige kleuren, vaak rood, oranje en geel. Azo-kleurstoffen zijn pigment voor tatoeage-inkt. Uit azo-kleurstoffen kunnen aromatische aminen vrijkomen. Dit zijn kankerverwekkende stoffen.

Warenwetbesluit tatoeagekleurstoffen

Als ondernemer bent u verantwoordelijk voor het op de markt brengen en gebruiken van veilige tatoeagekleurstoffen die geen schadelijke stoffen bevatten. In het Warenwetbesluit tatoeagekleurstoffen staat welke stoffen verboden zijn:

  • Bepaalde kleurpigmenten, met name kleurpigmenten die aromatische aminen kunnen vormen.
  • Stoffen die volgens de Cosmeticaverordening verboden zijn voor cosmetische producten.
  • Stoffen die kankerverwekkend zijn, veranderingen in erfelijke eigenschappen teweegbrengen (mutageen zijn) of giftig zijn voor de voortplanting.
  • Conserveermiddelen.

Onderzoek door de NVWA

De NVWA controleert met steekproeven bij Nederlandse importeurs en leveranciers of tatoeage-inkten:

  • pigmenten bevatten die aromatische aminen kunnen vormen
  • andere verboden stoffen bevatten, zoals zware metalen of polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's)
  • ziekteverwekkende bacteriën bevatten
  • goed geëtiketteerd zijn.

Bent u importeur of leverancier en voldoen de kleurstoffen niet? Dan legt de NVWA u een boete op en moet u de partij uit de handelnemen. Als de tatoeëerder inkten koopt bij een leverancier die de kleurstoffen test volgens de NVWA-methode, is de inkt veilig. Vraag daarnaar als u een tatoeage laat zetten. De NVWA-methode is opgenomen in de resolutie van de Raad van Europa ResAP (2008) 1.

Resultaten onderzoek tatoeage-inkten

De afgelopen jaren onderzocht de NVWA via steekproeven monsters van tatoeage-inkten.

De onderzoeken naar gekleurde tatoeage-inkten richten zich met name op de kleuren rood, oranje, geel en groen. Eerder onderzoek laat zien dat afwijkingen vooral in deze kleuren voorkomen.

Kankerrisico tatoeage

Het RIVM geeft aan dat het kankerrisico van tatoeages klein, maar niet verwaarloosbaar is: hoger dan 1 op 1 miljoen. Onder bepaalde omstandigheden kan het risico ook wel 1 op 10.000 zijn. Of uw tatoeage een gezondheidsrisico inhoudt, hangt van heel veel verschillende factoren af. Een paar gegevens op een rij:

  • 30% van de onderzochte gekleurde inkten bevat azo-kleurstoffen, waaruit aromatische aminen gevormd kunnen worden en 41% van de zwarte inkten bevat PAK's. Uit deze inkten kunnen kankerverwekkende stoffen vrijkomen. Als deze stoffen in het lichaam vrijkomen vergroot dat de kans op kanker.
  • UV-licht van zon of zonnebank bevordert de vorming van aromatische aminen. Als die in het lichaam vrijkomen vergroot dat de kans op kanker.
  • De grootte van de tatoeage, de concentratie van de schadelijke stof en de tijd dat uw lichaam eraan is blootgesteld, spelen een rol bij de ontwikkeling van kanker.
  • Bij het weglaseren van tatoeages kunnen kankerverwekkende stoffen vrijkomen.

Andere risico's van tatoeages zijn: de aanwezigheid van ziekteverwekkende bacteriën, conserveermiddelen en zware metalen.

Meer informatie over de risico's van azokleurstoffen en PAK's in tatoeage-inkten:

Risico's verminderen

Allereerst: denk goed na voor u een tatoeage laat zetten. Een tatoeage neemt u in principe voor het leven. Houd er rekening mee dat overvloedig zonnen, blootstelling aan UV-licht (zonnebank) en het weghalen van een tatoeage extra gezondheidsrisico's met zich meebrengen.

Ga alleen naar een tatoeëerder die een GGD-vergunning heeft. Dan bent u ervan verzekerd dat de tatoeëerder hygiënisch werkt. Bovendien is de kans groter dat de tatoeëerder veilige tatoeagekleurstoffen gebruikt. Op de website veiligtatoeerenenpiercen.nl kunt u opzoeken welke tatoeëerders een vergunning hebben.

Dring er zelf ook op aan dat de tatoeëerder tatoeagekleurstoffen gebruikt die voldoen aan de regelgeving. Leg vast welke inkten de tatoeëerder bij u gebruikt of laat de tatoeëerder dit doen (merk, kleur, batchnummer). Als u in de toekomst problemen krijgt met uw tatoeage, dan kan deze informatie u helpen bij het vaststellen van een oorzaak.

Veilige inkten gebruiken

Het is lastig om als consument na te gaan of uw tatoeëerder veilige inkten gebruikt. De verantwoordelijkheid voor veilige inkten ligt bij de tatoeëerder, maar vooral bij zijn leverancier. U kunt in ieder geval aan de tatoeëerder vragen of hij veilige inkten gebruikt, en waar dat uit blijkt.

Tatoeëerders en importeurs kunnen alleen 100% zekerheid krijgen dat ze veilige kleurstoffen gebruiken, als ze de inkten chemisch laten onderzoeken. Ga daarom alleen naar een tatoeëerder met een GGD-vergunning. In een tatoeageshop met vergunning is de kans groter dat de tatoeëerder met veilige kleurstoffen werkt. Vraag eventueel naar de garanties die de tatoeëerder zelf van zijn leverancier heeft gekregen dat de inkten die hij gebruikt, voldoen aan de Nederlandse eisen voor tatoeagekleurstoffen.

Van een tatoeage die meer dan 10 jaar geleden is gezet, valt niet te zeggen of deze wel of niet voldoet aan de huidige regelgeving. Voor 2004 heeft de NVWA geen onderzoek gedaan naar tatoeagekleurstoffen. Er is geen reden om aan te nemen dat de kwaliteit van de kleurstoffen 10 jaar geleden beter was dan nu het geval is.

Veilige tatoeagekleurstoffen op de markt

Als u tatoeagekleurstoffen op de markt brengt dan bent u er voor verantwoordelijk dat de tatoeage-inkten voldoen aan de Nederlandse eisen en daarmee veilig zijn. Op de markt brengen wil zeggen: importeren. Dat geldt ook als u kleurstoffen koopt via internet bij bedrijven buiten de Europese Unie. Daarmee wordt u ook importeur.  

De NVWA adviseert de tatoeagebranche om alleen kleurstoffen te kopen bij Nederlandse fabrikanten of importeurs. Deze producten vallen namelijk onder toezicht van de NVWA. Verder adviseert de NVWA tatoeëerders om garanties te vragen bij hun leveranciers, dat de geleverde inkten voldoen aan de regelgeving. Als u als tatoeëerder inkten (digitaal) importeert uit het buitenland, bijvoorbeeld China of Amerika, dan bent u zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van de producten. De NVWA wijst ook importeurs en leveranciers op hun verantwoordelijkheid om alleen veilige inkten op de markt te brengen.

De NVWA werkt samen met andere EU-lidstaten om uniforme regels voor tatoeagekleurstoffen op te stellen voor de hele EU. Door uniforme regels is het mogelijk om controles uit te voeren aan de buitengrens van de Europese Unie.