Inspectieresultaten PFAS in levensmiddelen 2025

In het kort

In EU-Verordening 2023/915 staan maximumgehalten voor 4 verschillende soorten PFAS (PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS) en voor het totaal van deze 4 soorten, de som. Maximumgehalten zijn er alleen voor de volgende producten, ook wel waarsoorten genoemd:

• vlees en eetbaar slachtafval, zoals organen
• visserijproducten en tweekleppige weekdieren, zoals vissen, garnalen en mosselen
• eieren

Voor andere producten en andere soorten PFAS zijn nog geen maximumgehalten vastgesteld. Voor sommige producten zijn er wel indicatieve gehaltes. Bij een overschrijding van een indicatief gehalte moet de producent onderzoeken hoe de PFAS in het product terecht is gekomen. Het is belangrijk om ook data te verzamelen over andere soorten PFAS en andere producten. Zo kan er goed beoordeeld worden of er misschien sprake is van een gezondheidsrisico. Dit noemen wij monitoren.

Bedrijven moeten ervoor zorgen dat de hoeveelheid PFAS in hun producten niet boven het maximumgehalte uitkomt. Wij controleren dit via steekproeven. We nemen monsters van levensmiddelen en laten deze analyseren in het laboratorium van Wageningen Food Safety and Research (WFSR).

De controles voeren we uit volgens een monitoringsprogramma: het Nationaal Plan Contaminanten in levensmiddelen. Hierin staat onder meer beschreven hoeveel monsters we moeten nemen en van welke producten. Deze aantallen en producten zijn gebaseerd op gezondheidsrisico’s, eerdere meetresultaten en Europese afspraken.

3 monsters boven maximumgehalte

In 2025 zijn 913 monsters getest op PFAS. In 241 monsters troffen we 1 van de 4 soorten PFAS aan die we hier bespreken, in 234 monsters ging het om PFOS, in 5 om PFOA, in 41 om PFNA en in 8 om PFHxS.

Van de 913 monsters waren er 809 van producten waarvoor maximumgehalten gelden: het ging om monsters van vlees, visserijproducten, visolie en eieren. Daarnaast namen we 104 monsters van producten waar geen maximumgehalten voor zijn. Het ging om monsters van melk, producten voor kinderen onder de 3 jaar en honing.

In 3 monsters troffen we een overschrijding van het maximumgehalte aan. Dit is een percentage van 0,3% van het totaal aantal onderzochte levensmiddelen met een maximumgehalte. Het overgrote deel van de geteste producten voldeed dus aan de wetgeving.

Bij alle 3 de monsters met een overschrijding ging het om monsters van krabben. 2 monsters waren direct na de import genomen en 1 monster was genomen naar aanleiding van verscherpte controle. Dit laatste houdt in dat een partij bemonsterd is waarbij het risico op PFAS hoger was, omdat dat er eerder een overschrijding gevonden is bij soortgelijke partijen.

Bij deze overschrijdingen ging het om de volgende soorten PFAS:

• 1 maal PFOA 
• 1 maal PFOA en de som PFAS 
• 1 maal PFOA, PFNA en de som PFAS 

Inspectieresultaten: aanpak

In 2025 zijn de volgende categorieën levensmiddelen getest:

• vlees en vleesproducten
• visserijproducten, zowel wildvangst als kweek
• kippeneieren
• melk en melkproducten, van zowel koe als geit
• babyvoeding: kant-en-klaarmaaltijden en babymelk(poeder)
• honing

Maximumgehalten voor vis, vlees en eieren

Dierlijke producten zoals vis, vlees en eieren staan bekend als risicoproducten voor PFAS. Dit komt door de aanwezigheid van PFAS in het milieu. PFAS zit bijvoorbeeld in oppervlaktewater, en planten en dieren gebruiken dit water. Dieren krijgen PFAS binnen via het water, via de planten die PFAS hebben opgenomen uit het water en via bijvoorbeeld de bodem door grazen in de wei, pikken in de bodem of zwemmen door slib. Voor de meeste producten afkomstig van dieren gelden dan ook maximumgehalten voor PFAS.

Indicatieve gehalten voor melk, melkproducten en babyvoeding

Voor melk en babyvoeding gelden zogenaamde indicatieve gehalten. Dit zijn limieten die minder streng zijn dan de maximumgehalten. Bij een overschrijding van een indicatief gehalte moet de producent onderzoeken waarom er een overschrijding is. Deze indicatieve gehalten zijn te vinden in EU-Aanbeveling 2022/1431.

Voor melk zijn deze gehalten er vanwege de mogelijke aanwezigheid van PFAS in dieren. De melk van die dieren kan ook PFAS bevatten.  

Voor babyvoeding zijn er indicatieve gehalten omdat het om voeding voor een zeer kwetsbare groep gaat. Daarom is het extra belangrijk om er gegevens van te hebben. In deze categorie is ook gekeken naar melk voor baby’s en kinderen tot 3 jaar.

Resultaten

Elk monster is onderzocht op de aanwezigheid van ten minste 15 verschillende PFAS-verbindingen. Voor sommige typen levensmiddelen zijn er meer soorten PFAS onderzocht, omdat deze mogelijk aanwezig zouden kunnen zijn. De meetgegevens zijn terug te vinden in de bijlage Analyseresultaten PFAS in levensmiddelen 2025. 

U kunt de meetgegevens ook in de tabel hieronder bekijken. Hier kunt u ook de resultaten van verschillende jaren met elkaar vergelijken.

Tabellen met PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS

In de onderstaande tabellen zijn de resultaten weergegeven van de 4 belangrijkste soorten PFAS (PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS), samen met het totaal van deze 4 (de som van PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS).

In de tabellen staan de volgende gegevens:

• Alle waarden zijn uitgedrukt in µg/kg (microgram per kilogram).
• Type PFAS: hieronder staat voor welke stof(fen) het resultaat geldt.
• Maximum Level (ML): dit is de veelgebruikte Engelse term voor het wettelijk toegestane maximumgehalte volgens Verordening 2023/915.
• Indicatief Niveau (IN): dit is het gehalte waarboven een bedrijf moet onderzoeken waardoor er zoveel PFAS in het product terecht is gekomen (volgens Aanbeveling 2022/1431).
• Aangetoond: hier staat in hoeveel monsters een meetbare hoeveelheid van de betreffende stof is vastgesteld.
• > ML: hier staat in hoeveel monsters de gemeten concentratie boven het maximumgehalte (Maximum Level) lag.
• Hoogst gemeten waarde: hier staat de hoogste gemeten waarde van de aangegeven stof binnen deze groep monsters.

Staat er "<" voor een waarde? Dit betekent dat de stof niet goed gemeten kon worden met de gebruikte analysemethode. De stof is misschien wel aanwezig, maar in een hoeveelheid die te laag is om betrouwbaar te kunnen meten.

Een "<"-waarde geldt als 0 bij het optellen van PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS. In theorie kunnen alle 4 de stoffen in zeer kleine hoeveelheden aanwezig zijn, maar dat is niet zeker. De hoeveelheden zijn te laag om betrouwbaar te kunnen meten.

Procesfactor

De maximumgehalten en indicatieve niveaus gelden voor een bepaalde staat van het product. Bijvoorbeeld: voor vlees geldt het maximumgehalte voor vers vlees.

Bij bewerkte producten houden we rekening met de procesfactor. Bijvoorbeeld: 100 gram salami is gemaakt van ongeveer 110 gram vlees. Tijdens het maken van de salami droogt het vlees in, waardoor het geconcentreerder wordt. Dan mag het gevonden gehalte in de salami gedeeld worden door een procesfactor van 1.1. De uitkomst wordt getoetst aan de ML voor vers vlees. Hetzelfde geldt voor melkpoeder: er gaat ongeveer een liter melk in 100 gram poeder. Hier is de procesfactor 10: het gehalte in de melkpoeder moet gedeeld worden door 10.

Dit is belangrijk bij de beoordeling of een product aan het maximumgehalte voldoet of niet. Wij rekenen terug wat de hoeveelheid PFAS in het verse product was. Het kan dus zijn dat er waarden boven het maximumgehalte gemeten worden en dat er toch geen overschrijding is.

Importproducten en producten die al in de handel zijn

Bij sommige producten staat vermeld dat het om importproducten gaat. Deze producten zijn afkomstig van buiten de Europese Unie (EU). Ze worden gecontroleerd bij binnenkomst in de EU. Wanneer een zending aankomt in Nederland worden ze hier bemonsterd en ingeklaard.

We hebben ook producten bemonsterd die al in Nederland waren. Deze producten kunnen van buiten de EU komen, maar ook uit een ander EU-land of in Nederland geproduceerd zijn.

Resultaten vlees en vleesproducten

De wet verplicht ons om vlees te testen op de aanwezigheid van PFAS. Het aantal monsters is afhankelijk van het aantal dieren dat per jaar geslacht wordt of het aantal dierlijke producten dat geproduceerd is of geïmporteerd wordt. Dit wordt berekend per diersoort.  

In 2025 hebben wij 507 monsters van vlees getest op de aanwezigheid van PFAS. 360 monsters waren van producten die al in Nederland de handel waren, 147 monsters waren van producten die via import naar Nederland kwamen.

De monsters waren afkomstig van de volgende diersoorten:

• 172 monsters van pluimvee
• 163 monsters van runderen
• 128 monsters van varkens
• 33 monsters van geiten of schapen
• 7 monsters van gekweekt hert
• 3 monsters van paarden
• 1 monster van konijn

In 70 monsters troffen we PFOS aan. De hoogst gemeten waarde was 0,42 µg/kg PFOS in rundvlees dat via import naar Nederland kwam. Dit is boven het maximumgehalte (maximum level of ML) van 0,30 µg/kg voor rund. Maar als NVWA moeten wij zeker weten dat er een overschrijding is en houden wij rekening met de meetonzekerheid van de analyse. Pas als de meetwaarde na aftrek van de meetonzekerheid boven het maximumgehalte uitkomt, zien wij deze als overschrijding. Dat was hier niet het geval.

Resultaten voedingssupplementen op basis van organen

In 2025 hebben wij ook 20 voedingssupplementen getest waarin orgaanvlees verwerkt was. In 13 monsters troffen wij PFOS aan, in 8 van deze monsters zat ook PFNA. Het maximumgehalte van PFAS in organen is gebaseerd op verse organen. De voedingssupplementen bevatten gevriesdroogde organen. Dit betekent dat het orgaanvlees het geconcentreerder was en wij een procesfactor moesten toepassen. Na aftrek van de meetonzekerheid overschreed geen van deze voedingssupplementen het maximumgehalte van verse organen.

Het maximumgehalte in deze tabel is gebaseerd op die van het verse product. De voedingssupplementen bevatten gevriesdroogde organen, er mocht dus nog een procesfactor toegepast worden.

Resultaten visserijproducten en visolie

Ook voor visserijproducten is wettelijk bepaald hoeveel monsters wij moeten testen. In 2025 zijn er 211 monsters van visserijproducten getest op de aanwezigheid van PFAS. Het ging zowel om wild gevangen als gekweekte producten. 132 monsters waren van producten die al in de handel waren, 79 monsters waren van producten die via import naar Nederland kwamen. Onder deze producten zaten 2 monsters visolie.

In 3 monsters troffen we een overschrijding van het maximumgehalte aan. Het ging hier in alle gevallen om geïmporteerde krabben. 1 van deze monsters was genomen van een partij die aangemerkt was als hoog risico.

• 1 monster bevatte te veel PFOA.
• 1 monster bevatte te veel PFOA en daarmee was ook de som van PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS te hoog.
• 1 monster bevatte te veel PFOA en PFNA. Daardoor was de som ook te hoog.

De ML voor PFOA in krabben is 0,70 µg/kg, de ML voor PFNA is 1,0 µg/kg en de ML voor de som is 5.0 µg/kg.

Resultaten eieren

De hoeveelheid eieren die wij moeten testen is afhankelijk van de hoeveelheid eieren die geproduceerd en geïmporteerd wordt. In 2025 werden 73 monsters van eieren genomen. Het ging uitsluitend om monsters van kippeneieren uit Nederland. Een monster van kippeneieren bestaat uit 12 eieren van hetzelfde bedrijf met dezelfde productiedatum.

In 8 monsters van kippeneieren troffen we PFOS en PFNA aan. Het maximumgehalte werd niet overschreden. 

Resultaten melk en melkproducten

In 2025 zijn 44 monsters van melk of melkproducten genomen:

• 2 monsters van geitenmelk uit Nederland
• 39 monsters van koeienmelk uit Nederland
• 3 monsters van geïmporteerde koeienmelkproducten

Voor melk is geen maximumgehalte vastgesteld. Wel zijn er indicatieve niveaus (IN) opgenomen in EU-Aanbeveling 2022/1431. Als we in een monster PFAS boven dit niveau aantreffen, doen we onderzoek naar de bron van besmetting.

De hoogste gemeten waarde was 0,0091 µg/kg PFOS, dit ligt onder het indicatieve niveau.

Resultaten babyvoeding

In 2025 hebben we 54 monsters genomen van verschillende soorten voeding bedoeld voor kinderen jonger dan 3 jaar. Voor babyvoeding is geen maximumgehalte vastgesteld. Wel zijn er indicatieve niveaus (IN) opgenomen in EU-Aanbeveling 2022/1431. Als we in een monster PFAS boven dit niveau aantreffen, doen we onderzoek naar de bron van besmetting.

De analysemethode om de hoeveelheid PFAS te bepalen in kant-en-klaarmaaltijden en melk voor kinderen jonger dan 3 jaar is het afgelopen jaar verbeterd. In 2024 lag de laagste hoeveelheid die betrouwbaar te meten was soms boven de indicatieve niveaus (IN). Nu ligt de betrouwbaar te meten hoeveelheid er ruim onder.

Voor de op graan gebaseerde babyvoeding is de analysetechniek helaas nog niet nauwkeurig genoeg. Er wordt hard aan gewerkt om dit te verbeteren. Daarom worden de monsters van de op graan gebaseerde babyvoeding pas geanalyseerd als de methode geoptimaliseerd is.

Babyvoeding, kant-en-klaarmaaltijden

We namen 30 monsters van kant-en-klaarmaaltijden voor baby’s, zoals maaltijden in potjes.

In 2 van deze monsters is PFOA aangetoond. Het hoogste gehalte PFOA wat gevonden werd is 0,0190 µg/kg, wat 5 keer lager is dan het indicatieve niveau.

Bij PFOA hebben we ervoor gekozen om de hoogste betrouwbare meting te vermelden.

Babyvoeding, melkpoeder

We namen 24 monsters van (opvolg)zuigelingenvoeding en opvolgmelk (melk voor baby’s).  In 5 van deze monsters is PFOS aangetoond. De hoogste waarde was 0,034 µg/kg, dit is onder het indicatieve niveau voor PFOS in babyvoeding.  Deze waarde ligt wel boven het indicatieve niveau voor PFOS in gewone melk. Maar omdat het hier om melkpoeder gaat, houden we rekening met een procesfactor van ongeveer 10. Hierdoor valt dit monster ook ruim onder het indicatieve niveau voor PFOS in melk.

Resultaten honing

In 2025 namen we ook 4 monsters van honing.  In geen enkel monster troffen we PFOS, PFOA, PFNA of PFHxS aan.

Resultaten andere typen PFAS

We onderzochten de monsters van eieren, visserijproducten en vlees ook op andere PFAS-soorten, waarvoor nog geen maximumgehalten zijn vastgesteld. Het ging om: PFBS, PFDA, PFDoDA, PFHpA, PFHpS, PFTeDA, PFUnDA. Sommige typen producten onderzochten we ook nog op DONA, GenX, PFBA, PFDS, PFHxA, PFPeA, PFTrDA. Naar deze laatste soorten PFAS keken we alleen als er een reden was om aan te nemen dat deze in het product aanwezig zouden kunnen zijn.

De resultaten van deze controles delen we met Europese Commissie en de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), en kunnen gebruikt worden om nieuwe regels voor PFAS in levensmiddelen op te stellen, of om risicoanalyses uit te voeren.

Hoe hebben wij gehandhaafd?

Wij hebben gehandhaafd volgens ons interventiebeleid. Producten die niet aan de wettelijke eisen voldoen moeten uit de handel gehaald worden. Bedrijven die de maximumgehalten overtreden krijgen meestal een schriftelijke waarschuwing of een boete.

Vervolgaanpak

De maximumgehalten voor PFOS, PFOA, PFNA en PFHxS zijn ingegaan in april 2023. 2025 was dus het tweede volledige jaar waarin wij konden controleren of producten aan de wettelijke eisen voor PFAS voldeden en we hierop konden handhaven. We controleerden de 913 monsters ook op PFAS-soorten waarvoor geen maximumgehalte is vastgesteld, om meer inzicht te krijgen in wat waarin zit. We troffen in 2025 3 monsters met een overschrijding van het maximumgehalte aan.

De resultaten die hier gepresenteerd zijn geven geen volledig beeld van PFAS in levensmiddelen. In dit onderzoek zijn niet alle soorten producten onderzocht, ieder jaar bemonsteren we andere producten. Wel onderzoeken we ieder jaar de producten met het hoogste risico op PFAS, zoals vlees, vis, eieren en melk. Verder gaat het bij PFAS om een groep van meer dan 1.000 verschillende stoffen. Er worden voortdurend nieuwe varianten ontwikkeld, die niet allemaal gemeten worden.

Doordat PFAS bijna niet afgebroken worden, is het te verwachten dat de concentraties in het milieu toenemen. Om goed te kunnen inschatten of er een gezondheidsrisico is voor een hoeveelheid PFAS in bepaalde productgroepen zijn meer data nodig. Onze inspectieresultaten dragen hieraan bij. Daarom gaan wij door met onze controles.

Daarnaast wachten we met belangstelling af hoe de Europese Unie gaat reageren op het voorstel om de productie en het gebruik van PFAS te verbieden. Dit voorstel is ingediend door Nederland, Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen. Als het verbod er komt, dan komt er niet nog meer in het milieu. Dit kan op de lange termijn bijdragen aan de voedselveiligheid.